Толковый словарь казахского языка: Санат>
АҚЫЛ-САНА #зат есім. Ес, ақыл, ой.
ЕСЕП-САНАҚ #зат есім. <нем. Stаtіstіk> есеп-қисап, статистика. Есеп-санақ жұмысы. Әр алуан шаруашылық пен кесіпорында табыс пен шығынды есептеу жұмысы. Есепсанақта жоқ. Есепке алынбайтын, санатта жоқ.
ҚҰЛЫҚ-САНА #зат есім. Санасезімі, ойы.
ОЙ-САНА #зат есім. Ақыл, ес.
ПРОФИЛАКТОРИЯ-САНАТОРИЯ #зат есім. #сөйлеу. Аурудың алдын алу шараларын жасайтын емдеу сауықтыру мекемелерінің жалпы атауы.
САЛТ-САНА #зат есім. Қоғамдық ойдың, дәстүрдің, әдетғұрыптың жиынтығы. Салт-сана бұзылу. Қоғам тіршілігінде бұрыннан қалыптасқан салтдәстүрдің өзгеруi.
САНА 1#омоним #зат есім. 1. Объективті шындықты идеалды түрде бейнелеудің адамға ғана тән ең жоғары формасы. 2. #ауыспалы мағына. Білім, парасат. 3. #ауыспалы мағына. Ойөріс, ақыл-ес. 4. псих о л. Сезім мен ой бейнелерінің жиынтығы. 5. Ғылым, білім, оқығантоқығаны. 6. Ойлау, қызмет. 7. #ауыспалы мағына. Ес, ой, қапер. Санадан [ санамен ] сарғайды. Көп ойлады, қатты уайымдады, ой азабына түсті. Сана құрылымы. #педагогикалық. Түйсік, қабылдау, зейін, елес, ес, қиял, ойлау мен сөйлеу; эмоциялық процестер; адамның көңіл күйлері, сезімі; ерік процестері; адамның алдына қойған мақсатына ұмтылуы, талаптануы және соған байланысты әрекет жасау. Сананың бүлінуі. #биологиялық. Орталық жүйке жүйесінің зақымдалуынан туындайтын психикалық ауру. Сананың көзі ашылды. Түсінікпайымы кеңейді, ақылзердесі оянды. Санасы бұлыңғырланды. Ақылынан адасты, есінен танды, жаңылды. Санасы жоқ. Санасыз, ақылесі жоқ. Санасы оянды [ санасын оятты ]. Ақылесі жетілді, ойы дамыды. Санасына салды. Ақыл таразысына салды, байыппен ойлады. Санасына енді. Аіылға іонды, миына кірді, ұіты. Санасына нұр құйылды. Көкірегі оянып, көзі ашылды, түйсінді. Санасын сілкіді. Өмірге басқаша қарады, оянды. Санасына сіңдіру. Әбден түсіндіру, ұқтыру.
САНА 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Дәрі жасалатын шөп түрі.
САНА 3#омоним #зат есім. ескі кітаби. Жыл.
САНА = #етістік. 1. Аішаны т.б. заттарды есептеу, есебін шығару. // Сандық жүйені меңгеру. // Мән беру, қарау. 2. Тізбектеп айту, тізіп шығу. 3. Санын анықтау. 4. #ауыспалы мағына. Белгілі бір пікірге келу, ұйғару, есептеу. 5. #ауыспалы мағына. Есепке алу. Санап алды. Есебін анықтап алды. Санап атты. Көздеп, дәл тигізді, бірбірлеп атты.
САНАҒ #сын есім. ескі кітаби. Ісмер, шебер.
САНАҒАТ #зат есім. #көнерген сөз. Сан алуан, сан түрлі.
САНАҒЫШ #сын есім. Санап тұратын, есебін алатын. Санағыш камера. #биологиялық. Көзбен көріп, санауға болмайтын кейбір объектілерді: қан түйіршіктері мен микроорганизмдердің белгілі бір көлемдегі санын анықтауға арналған құрал, аспап.
САНАҒЫШТА = #етістік. Қайта-қайта санай беру, тәптіштеу.
САНАҚ 1#омоним #зат есім. 1. Есеп, санау. 2. Белгілі мерзімде жүргізілетін есеп; санын анықтау ісі. Санақ жүйесі. Координата жүйесі және сағатпен қатаң байланысқан дене. Санаққа енді. Есепке кірді, қатарға қосылды. Санаққа өтті. Есепте жүрді, есепке қосылды. Санаққа салмады. #жергілікті сөз. Есепке алып, ескермеді. Санақта бар, санатта жоқ. Ешкім ескермейтін, бары да, жоғы да бір.
САНАҚ 2#омоним #сын есім. жергілікті сөз. Санаулы, аз.
САНАҚТАМА #зат есім. Санақ есебі.
САНАҚШЫ #зат есім. Санақ жүргізуші, бір нәрсенің есебін алушы.
САНАЛ = #етістік. 1. Нақты саны шығарылу. 2. Есептелу, ұйғарылу, бағалану.
САНАЛА = #етістік. Ой елегінен өткізу, ұғыну, сана арқылы түйсіну.
САНАЛАН = #етістік. Санасы өсіп, ақылы молаю.
САНАЛАНДЫР = #етістік. Санасын ояту, ойөрісін дамыту.
САНАЛАНДЫРУ деген САНАЛАНУ деген САНАЛУ деген САНАЛУАНДЫҚ #зат есім. Әр алуандық, әртүрлі болушылық.
САНАЛУАНДЫЛЫҚ #зат есім. Сан түрлілік, алуан түрлілік.
САНАЛУШЫ #сын есім. Саналатын, есептелетін.
САНАЛЫ #сын есім. 1. Парасатты, ақылды, ойлы, ойсезімі күшті, әр нәрсені ақылмен ойлай білетін, толғамды, есті. 2. Мәнді, мағыналы.
САНАЛЫЛЫҚ #зат есім. Ойлылық, естілік, парасаттылық, ақылдылық; өз мінезқұлқын өзі сын көзбен талдаған кезде болатын рухтың осындай күйжайы. Саналылықты қалыптастыру. Адамдардың өзіндік бағдарлау нәтижесінде. #философиялық. Сонымен қоса түрлі иделогиялық институттар әрекеті әсерімен жүзеге асырылатын идеологиялық ұғымтүсініктердің жиынтығы.
САНАМ #зат есім. #көнерген сөз. д і н и. Пұт, идол.
САНАМАҚ #зат есім. #этнографиялық.#ойын. Қазақтың жас балаларға (4–7 жас) арналған, санауға үйрететін ұлттық ойыны.
САНАМАЛА = #етістік. Анықтап, тәптіштеп санау, есептеу.
САНАМАЛАУ деген САНАМАЛЫ #сын есім. Санаулы ғана, аз.
САНАС = #етістік. 1. Есептесу, есебін, санын шығарысу, бірге санау. 2. #ауыспалы мағына. Ескерісу, елесу, есептесу. 3. #ауыспалы мағына. істеген ісін міндет қылу, есеппен жүру.
САНА-САҢЫЛАУ #зат есім. Адамның ойөрісі, көкірек көзі, ақылпарасаты. Санасаңылауы кем. Надан, білімсіз, парасатсыз, жақсы мен жаманды ажырата алмайтын (адам).
САНА-СЕЗІМ #зат есім. Ойлау қабілеті, сезімі, ақыл-ой, пікірі. Санасезімі оянды. Ойтүсінігі молайды.
САНАСУ деген САНАСЫЗ #сын есім. 1. Санасы кем, ақылсыз, ойсыз; ақымақ. 2. Мәнмағынасыз, мазмұнсыз. // Еш нәрсені ойға алмастан, беталды. 3. #ауыспалы мағына. Көзсіз жауыз. Санасыз әрекет. псих о л. Адамның жан дүниесінде санадан тыс атқарылатын әрекет.
САНАСЫЗДЫҚ #зат есім. Санасы кемдік, ақылсыздық, ақымақтық.
САНАТ 1#омоним #зат есім. 1. Бір нәрсенің қатары, есеп. 2. #педагогикалық. Маманның кәсіби деңгейін көрсететін өлшем, дәреже, категория. 3. Ес, жад. 4. Саны, көлемі. Санақта бар, санатта жоқ. Ешкім ескермейтін, елеусіз. Санатқа қосылды [ ілікті ]. Теңдікке ие болды, теңелді, қатарға жетті. Санаттан шығарды. Адам қатарына қоспады, шеттетті, ығыстырды. Санат салды. Салық салды.
САНАТ 2#омоним #сын есім. Ерекше, саналы, салтанатты.
САНАТ 3#омоним #зат есім. Мақұлық, Алланың жаратқаны.
САНАТ = #етістік. Есептету, есебін, санын шығарту.
САНАТКЕР #зат есім. Алдыңғы қатарлы, зиялы, таңдаулы адам деген мағынада.
САНАТКЕРЛІК санаткерлік меншік. құқы қ. өндіріс, ғылым, әдебиет, өнер, т.б. салалардағы шығармашылық қызметтен туындайтын әдеби, көркем, ғылыми шығармаларға, әртістердің орындаушылық қызметіне, дыбыс жазуға, радио, теледидар хабарларына, ғылыми ашылымға қатысты құқықтар.
САНАТНАМА #зат есім. Санақ, есеп.
САНАТОРИЙ #зат есім. Шипажай (демалып, денсаулық түзететін емдеу орны).
САНАТТА = #етістік. Санатқа, қатарға қосу.
САНАТТАЛ = #етістік. Санатқа ілігу, қатарға кіру.
САНАТТАЛУ деген САНАТТАН = #етістік. Қатары көбею.
САНАТТЫ #сын есім. Жұрт есептесетін, алдыңғы қатарлы.
САНАТТЫР = #етістік. Санын анықтату, есебін шығарту.
САНАТТЫРУ деген САНАТУ деген САНАУ деген САНАУБАР #зат есім. ескі кітаби. Емен, шырша, қарағай.
САНАУЛЫ #сын есім. 1. Азғантай, көп емес. 2. Бірліжарым, ілуде бір. 3. #ауыспалы мағына. Ерекше, артыіша. 4. #ауыспалы мағына. Соңғы, ақырғы. Санаулы күн. Қысқа өмір, азғантай тіршілік.
САНАУСЫЗ #сын есім. Саны белгіленбеген, есепсіз.
САНАУШЫ #зат есім. Санақ жүргізуші, санын анықтаушы, есептеуші.
САНАЦИЯ [ #латын тілі. sаnаtіo ] #зат есім. #экологиялық. 1. Ластанған аумақты тазартуға немесе технологияны өзгертуге арналған және қоршаған ортаға шекті рауалы шығарындыларды немесе зиянды заттектер концентрациясын артық шығаратын «былғаныш» кәсіпорындарда тазалау имараттарын құрудың шаралар кешені. 2. #экономикалық. Фирманың (компанияның, банктің, кәсіпорынның) ықтимал банкроттығын болдырмау мақсатымен несиелендіру, қайта құру, әртараптандыру, т.б. шаралар арқылы жүзеге асырылатын қаржышаруашылық кешені.
САНАУЫШ #зат есім. Газды, электр энергиясын есептеуге арналған арнайы құрал.
ЕСЕП-САНАҚ #зат есім. <нем. Stаtіstіk> есеп-қисап, статистика. Есеп-санақ жұмысы. Әр алуан шаруашылық пен кесіпорында табыс пен шығынды есептеу жұмысы. Есепсанақта жоқ. Есепке алынбайтын, санатта жоқ.
ҚҰЛЫҚ-САНА #зат есім. Санасезімі, ойы.
ОЙ-САНА #зат есім. Ақыл, ес.
ПРОФИЛАКТОРИЯ-САНАТОРИЯ #зат есім. #сөйлеу. Аурудың алдын алу шараларын жасайтын емдеу сауықтыру мекемелерінің жалпы атауы.
САЛТ-САНА #зат есім. Қоғамдық ойдың, дәстүрдің, әдетғұрыптың жиынтығы. Салт-сана бұзылу. Қоғам тіршілігінде бұрыннан қалыптасқан салтдәстүрдің өзгеруi.
САНА 1#омоним #зат есім. 1. Объективті шындықты идеалды түрде бейнелеудің адамға ғана тән ең жоғары формасы. 2. #ауыспалы мағына. Білім, парасат. 3. #ауыспалы мағына. Ойөріс, ақыл-ес. 4. псих о л. Сезім мен ой бейнелерінің жиынтығы. 5. Ғылым, білім, оқығантоқығаны. 6. Ойлау, қызмет. 7. #ауыспалы мағына. Ес, ой, қапер. Санадан [ санамен ] сарғайды. Көп ойлады, қатты уайымдады, ой азабына түсті. Сана құрылымы. #педагогикалық. Түйсік, қабылдау, зейін, елес, ес, қиял, ойлау мен сөйлеу; эмоциялық процестер; адамның көңіл күйлері, сезімі; ерік процестері; адамның алдына қойған мақсатына ұмтылуы, талаптануы және соған байланысты әрекет жасау. Сананың бүлінуі. #биологиялық. Орталық жүйке жүйесінің зақымдалуынан туындайтын психикалық ауру. Сананың көзі ашылды. Түсінікпайымы кеңейді, ақылзердесі оянды. Санасы бұлыңғырланды. Ақылынан адасты, есінен танды, жаңылды. Санасы жоқ. Санасыз, ақылесі жоқ. Санасы оянды [ санасын оятты ]. Ақылесі жетілді, ойы дамыды. Санасына салды. Ақыл таразысына салды, байыппен ойлады. Санасына енді. Аіылға іонды, миына кірді, ұіты. Санасына нұр құйылды. Көкірегі оянып, көзі ашылды, түйсінді. Санасын сілкіді. Өмірге басқаша қарады, оянды. Санасына сіңдіру. Әбден түсіндіру, ұқтыру.
САНА 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Дәрі жасалатын шөп түрі.
САНА 3#омоним #зат есім. ескі кітаби. Жыл.
САНА = #етістік. 1. Аішаны т.б. заттарды есептеу, есебін шығару. // Сандық жүйені меңгеру. // Мән беру, қарау. 2. Тізбектеп айту, тізіп шығу. 3. Санын анықтау. 4. #ауыспалы мағына. Белгілі бір пікірге келу, ұйғару, есептеу. 5. #ауыспалы мағына. Есепке алу. Санап алды. Есебін анықтап алды. Санап атты. Көздеп, дәл тигізді, бірбірлеп атты.
САНАҒ #сын есім. ескі кітаби. Ісмер, шебер.
САНАҒАТ #зат есім. #көнерген сөз. Сан алуан, сан түрлі.
САНАҒЫШ #сын есім. Санап тұратын, есебін алатын. Санағыш камера. #биологиялық. Көзбен көріп, санауға болмайтын кейбір объектілерді: қан түйіршіктері мен микроорганизмдердің белгілі бір көлемдегі санын анықтауға арналған құрал, аспап.
САНАҒЫШТА = #етістік. Қайта-қайта санай беру, тәптіштеу.
САНАҚ 1#омоним #зат есім. 1. Есеп, санау. 2. Белгілі мерзімде жүргізілетін есеп; санын анықтау ісі. Санақ жүйесі. Координата жүйесі және сағатпен қатаң байланысқан дене. Санаққа енді. Есепке кірді, қатарға қосылды. Санаққа өтті. Есепте жүрді, есепке қосылды. Санаққа салмады. #жергілікті сөз. Есепке алып, ескермеді. Санақта бар, санатта жоқ. Ешкім ескермейтін, бары да, жоғы да бір.
САНАҚ 2#омоним #сын есім. жергілікті сөз. Санаулы, аз.
САНАҚТАМА #зат есім. Санақ есебі.
САНАҚШЫ #зат есім. Санақ жүргізуші, бір нәрсенің есебін алушы.
САНАЛ = #етістік. 1. Нақты саны шығарылу. 2. Есептелу, ұйғарылу, бағалану.
САНАЛА = #етістік. Ой елегінен өткізу, ұғыну, сана арқылы түйсіну.
САНАЛАН = #етістік. Санасы өсіп, ақылы молаю.
САНАЛАНДЫР = #етістік. Санасын ояту, ойөрісін дамыту.
САНАЛАНДЫРУ деген САНАЛАНУ деген САНАЛУ деген САНАЛУАНДЫҚ #зат есім. Әр алуандық, әртүрлі болушылық.
САНАЛУАНДЫЛЫҚ #зат есім. Сан түрлілік, алуан түрлілік.
САНАЛУШЫ #сын есім. Саналатын, есептелетін.
САНАЛЫ #сын есім. 1. Парасатты, ақылды, ойлы, ойсезімі күшті, әр нәрсені ақылмен ойлай білетін, толғамды, есті. 2. Мәнді, мағыналы.
САНАЛЫЛЫҚ #зат есім. Ойлылық, естілік, парасаттылық, ақылдылық; өз мінезқұлқын өзі сын көзбен талдаған кезде болатын рухтың осындай күйжайы. Саналылықты қалыптастыру. Адамдардың өзіндік бағдарлау нәтижесінде. #философиялық. Сонымен қоса түрлі иделогиялық институттар әрекеті әсерімен жүзеге асырылатын идеологиялық ұғымтүсініктердің жиынтығы.
САНАМ #зат есім. #көнерген сөз. д і н и. Пұт, идол.
САНАМАҚ #зат есім. #этнографиялық.#ойын. Қазақтың жас балаларға (4–7 жас) арналған, санауға үйрететін ұлттық ойыны.
САНАМАЛА = #етістік. Анықтап, тәптіштеп санау, есептеу.
САНАМАЛАУ деген САНАМАЛЫ #сын есім. Санаулы ғана, аз.
САНАС = #етістік. 1. Есептесу, есебін, санын шығарысу, бірге санау. 2. #ауыспалы мағына. Ескерісу, елесу, есептесу. 3. #ауыспалы мағына. істеген ісін міндет қылу, есеппен жүру.
САНА-САҢЫЛАУ #зат есім. Адамның ойөрісі, көкірек көзі, ақылпарасаты. Санасаңылауы кем. Надан, білімсіз, парасатсыз, жақсы мен жаманды ажырата алмайтын (адам).
САНА-СЕЗІМ #зат есім. Ойлау қабілеті, сезімі, ақыл-ой, пікірі. Санасезімі оянды. Ойтүсінігі молайды.
САНАСУ деген САНАСЫЗ #сын есім. 1. Санасы кем, ақылсыз, ойсыз; ақымақ. 2. Мәнмағынасыз, мазмұнсыз. // Еш нәрсені ойға алмастан, беталды. 3. #ауыспалы мағына. Көзсіз жауыз. Санасыз әрекет. псих о л. Адамның жан дүниесінде санадан тыс атқарылатын әрекет.
САНАСЫЗДЫҚ #зат есім. Санасы кемдік, ақылсыздық, ақымақтық.
САНАТ 1#омоним #зат есім. 1. Бір нәрсенің қатары, есеп. 2. #педагогикалық. Маманның кәсіби деңгейін көрсететін өлшем, дәреже, категория. 3. Ес, жад. 4. Саны, көлемі. Санақта бар, санатта жоқ. Ешкім ескермейтін, елеусіз. Санатқа қосылды [ ілікті ]. Теңдікке ие болды, теңелді, қатарға жетті. Санаттан шығарды. Адам қатарына қоспады, шеттетті, ығыстырды. Санат салды. Салық салды.
САНАТ 2#омоним #сын есім. Ерекше, саналы, салтанатты.
САНАТ 3#омоним #зат есім. Мақұлық, Алланың жаратқаны.
САНАТ = #етістік. Есептету, есебін, санын шығарту.
САНАТКЕР #зат есім. Алдыңғы қатарлы, зиялы, таңдаулы адам деген мағынада.
САНАТКЕРЛІК санаткерлік меншік. құқы қ. өндіріс, ғылым, әдебиет, өнер, т.б. салалардағы шығармашылық қызметтен туындайтын әдеби, көркем, ғылыми шығармаларға, әртістердің орындаушылық қызметіне, дыбыс жазуға, радио, теледидар хабарларына, ғылыми ашылымға қатысты құқықтар.
САНАТНАМА #зат есім. Санақ, есеп.
САНАТОРИЙ #зат есім. Шипажай (демалып, денсаулық түзететін емдеу орны).
САНАТТА = #етістік. Санатқа, қатарға қосу.
САНАТТАЛ = #етістік. Санатқа ілігу, қатарға кіру.
САНАТТАЛУ деген САНАТТАН = #етістік. Қатары көбею.
САНАТТЫ #сын есім. Жұрт есептесетін, алдыңғы қатарлы.
САНАТТЫР = #етістік. Санын анықтату, есебін шығарту.
САНАТТЫРУ деген САНАТУ деген САНАУ деген САНАУБАР #зат есім. ескі кітаби. Емен, шырша, қарағай.
САНАУЛЫ #сын есім. 1. Азғантай, көп емес. 2. Бірліжарым, ілуде бір. 3. #ауыспалы мағына. Ерекше, артыіша. 4. #ауыспалы мағына. Соңғы, ақырғы. Санаулы күн. Қысқа өмір, азғантай тіршілік.
САНАУСЫЗ #сын есім. Саны белгіленбеген, есепсіз.
САНАУШЫ #зат есім. Санақ жүргізуші, санын анықтаушы, есептеуші.
САНАЦИЯ [ #латын тілі. sаnаtіo ] #зат есім. #экологиялық. 1. Ластанған аумақты тазартуға немесе технологияны өзгертуге арналған және қоршаған ортаға шекті рауалы шығарындыларды немесе зиянды заттектер концентрациясын артық шығаратын «былғаныш» кәсіпорындарда тазалау имараттарын құрудың шаралар кешені. 2. #экономикалық. Фирманың (компанияның, банктің, кәсіпорынның) ықтимал банкроттығын болдырмау мақсатымен несиелендіру, қайта құру, әртараптандыру, т.б. шаралар арқылы жүзеге асырылатын қаржышаруашылық кешені.
САНАУЫШ #зат есім. Газды, электр энергиясын есептеуге арналған арнайы құрал.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий