Толковый словарь казахского языка: Көнер>
ЖАҢАЛЫ-КӨНЕЛІ #сын есім. Жақсылыжаман ды, жаңа мен көнесі аралас.
КӨНЕ #сын есім. 1. Тозығы жеткен, ескi. 2. Бiр кездерде болған, өтіп кеткен; бұрынғы, ежелгi. 3. #ауыспалы мағына. Көптi көрген, тәжірибелi. // Көптi көрген адам. Көне араб тіл білімi. #лингвистикалық. Арабтар мен Араб халифатының қол астына қараған мұсылман елдердерінде қалыптасқан тіл білімi. Көне ғасыр. Ертедегi дәуір, көне, бұрынғы заман. Көне дүние өнерi. #тарихи. Б. з. б. 1мың жылдық пен б. здың 1 мың жылдығын қамтитын құлдық қоғам кезінде дамыған ежелгi гректер мен римдіктер өнерi. Көне заман. Ежелгі дәуір, байырғы кез. Көне заман қоныстары. #археологиялық. Көне заманда гректер мен римдіктер шет жерлерде негізін қалаған қоныстар. Көне қыпшақ жазба ескерткіштерi. #лингвистикалық. 1116 ғда көне қыпшақ жазба ескерткіштерi тақырыбына, мазмұнына қарай хроникалар, деректемелер, iсқағаздары, жылнамалар, насихаттар, филологиялық зерттеулер (грамматика, сөздік, анықтағыш) және дастан, проза түрінде қыпшақ тілінде жазылған еңбектер. Көненің көзi. Өткен өмірдің куәгерi. Көне обалар. #археологиялық. Ежелгi дәуірлерден сақталған археологиялық ескерткіштер, жерлеу орындары. Көне өсиет. діни. қнжілдің ең ескi бөлімi, әр заманда айтылып, жазылған және мейлінше өзгертіліп, бұрмаланған ертедегi еврей әдебиетінің және фольклорының жинағы. Көне түркі жазба ескерткіштері. #тарихи. Түркі руникалық жазба ескерткіштері, VІІ-ІХ ғасырлардағы көне түркі ойма жазулары мен қолжазбалары, көне түркі еліпбиіндегі ер алуан метіндер. Көне түркі жазуы. #лингвистикалық. Қазақстан, Орталық Азия жерін бағзы заманнан мекендеген түркітілдес тайпалардың тұңғыш дыбыстық жазуы. Көне түркі тілдері. #лингвистикалық. Осы күнгі түркі тілдерінің арғы тегі болып саналатын көне тілдер [ Көне түркі тілдері қарым-қатынастық қызметін жоғалтқан, тек түркі халықтарының жазба ескерткіштері тілдерін білдіретін шартты термин болып табылады. Олардың өмір сүрген уақыты да, тараған жерлері де кең. Көне түркі тілдерінің алғашқы тілдерінің бірі – Орхон, Енесей алқаптарынан табылған ескерткіштер тілі ]. Көне түрік. Көне түркі. Көне тіл. #лингвистикалық. Халықтың, рутайпаның өткен тарихи дәуірлерінде қарым-қатынас құралы болып қызмет қылған, ал қазіргі дәуірде өлі тілге айналған немесе жаңа тілдің негізі ретінде сақталып отырған тіл. Көне шұңқыр мәдениетi. #археологиялық. Қорған астындағы жерлеу шұңқырына байланысты аталған энеолит дәуірінен сақталған ескерткіштердің жиынтық атауы.
КӨНЕДЕЙ #сын есім. Көптi көрген адамдай.
КӨНЕК 1#омоним #зат есім. #этнографиялық. қрi қара малдың бас не мойын терісінен жасалған, бие саууға не құдықтан су алуға арналған шүмегi бар ыдыс. // Үлкен, iрi. Көнегi жібідi. Арқа-басы кеңейдi, тойынды. Көнегi керегеге iлінген. Азық-түліксіз қалған, жұтаған. Көнегін қайта кидi. Таз қалпына түстi, бұрынғы күйіне көштi. Көнек желін. Сүттi, сүтi көп. Көнектен өткен. Тәжірибесi мол, ысылған. Көнектi сырттан салды. Жалтарып бойын аулақ ұстады, жақындамады, жоламады. Көнектi сырттан сұрады. Мiнез білдіріп, қыр көрсетіп жақындамады, жоламады.
КӨНЕК 2#омоним #зат есім.#медициналық. қсіп кететін ауру. Көнек жара. Асқынып тұйыққа тірелген мәселе.
КӨНЕК 3#омоним #зат есім. #этнографиялық. Тойтомалақта құдаларға табақ тартқанда алынатын кәде нің түрi.
КӨНЕКӨЗ #сын есім. Көп жасаған, көптi көрген, тәжірибесi мол. Көнекөз [ көне ] қариялар. Көргені мен көңілге түйгені мол, көңілі зерек қарт кісілер.
КӨНЕ-КӨСКІ #зат есім. Тозығы жеткен, ескi-құсқы.
КӨНЕКТЕЙ #сын есім. Көнек сияқты үлкен, қомақты. Көнектей болды [ қылды ]. Күп боп iсіпкеуіп кеттi.
КӨНЕКТЕП #үстеу. Көнеккөнек етіп, көптеп.
КӨНЕКТЕУ #сын есім. Дүрдиіңкіреген, көнтек теу.
КӨНЕКІ #сын есім. сөйлеу. Көне.
КӨНЕҚАЛА #зат есім. археологиялық. Бұрын қала болған және оның қалдықтары сақталған орын.
КӨНЕҚҰЛАҚ #сын есім. Көп жасаған, көп нәрсенi естіген, әртүрлi әңгіменi көп білетін (қария).
КӨНЕҚҰНЖЫТ #зат есім. #өсімдік. Далада өсетін дәрілік шөп.
КӨНЕЛЕ = #етістік. Ескірту, тоздыру.
КӨНЕЛЕН = #етістік. Ескіру, ескілену.
КӨНЕЛЕНУ деген КӨНЕЛЕУ #сын есім. 1. Тозыңқыраған, ескілеу. 2. Бұрын болған, ежелгi.
КӨНЕЛІК #зат есім. 1. Тозғандық, ескіргендік. 2. Бұрынғы өткеннен қалған қалдық, ескілік. 3. Көп жасап, ысылғандық, тәжірибесi молдық.
КӨНЕР = #етістік. 1. Тозу, ескіру. 2. Беттің әжімденіп, әрi кетуi. Көнерген сөздер. #лингвистикалық. Қазіргi тілде белсендi қолданылмағанмен, тілдің сөздік қорында сақталған, сол тіл өкілдеріне түсініктi сөздер.
КӨНЕРТ = #етістік. Тоздырту, ескірту.
КӨНЕРТУ деген КӨНЕРУ деген КӨНЕСІН = #етістік. Көнеге саналу, ескi деп есептеу.
КӨНЕСІНУ деген КӨНЕТОЗ #сын есім. 1. Ескірген, көнерген, тозған, киілген, ұсталған. 2. #ауыспалы мағына. Шаршаған, жүдеген.
КӨНЕТОЗДАУ #сын есім. Ескілеу, көнергендеу.
КӨНЕУ #зат есім. #сөйлеу. Кенеу.
КӨНЕШІК #зат есім. Көннен істелген табақ.
КӨНЕТАМЫР #сын есім. Көп жасаған, жуан тамыр.
КӨНЕ #сын есім. 1. Тозығы жеткен, ескi. 2. Бiр кездерде болған, өтіп кеткен; бұрынғы, ежелгi. 3. #ауыспалы мағына. Көптi көрген, тәжірибелi. // Көптi көрген адам. Көне араб тіл білімi. #лингвистикалық. Арабтар мен Араб халифатының қол астына қараған мұсылман елдердерінде қалыптасқан тіл білімi. Көне ғасыр. Ертедегi дәуір, көне, бұрынғы заман. Көне дүние өнерi. #тарихи. Б. з. б. 1мың жылдық пен б. здың 1 мың жылдығын қамтитын құлдық қоғам кезінде дамыған ежелгi гректер мен римдіктер өнерi. Көне заман. Ежелгі дәуір, байырғы кез. Көне заман қоныстары. #археологиялық. Көне заманда гректер мен римдіктер шет жерлерде негізін қалаған қоныстар. Көне қыпшақ жазба ескерткіштерi. #лингвистикалық. 1116 ғда көне қыпшақ жазба ескерткіштерi тақырыбына, мазмұнына қарай хроникалар, деректемелер, iсқағаздары, жылнамалар, насихаттар, филологиялық зерттеулер (грамматика, сөздік, анықтағыш) және дастан, проза түрінде қыпшақ тілінде жазылған еңбектер. Көненің көзi. Өткен өмірдің куәгерi. Көне обалар. #археологиялық. Ежелгi дәуірлерден сақталған археологиялық ескерткіштер, жерлеу орындары. Көне өсиет. діни. қнжілдің ең ескi бөлімi, әр заманда айтылып, жазылған және мейлінше өзгертіліп, бұрмаланған ертедегi еврей әдебиетінің және фольклорының жинағы. Көне түркі жазба ескерткіштері. #тарихи. Түркі руникалық жазба ескерткіштері, VІІ-ІХ ғасырлардағы көне түркі ойма жазулары мен қолжазбалары, көне түркі еліпбиіндегі ер алуан метіндер. Көне түркі жазуы. #лингвистикалық. Қазақстан, Орталық Азия жерін бағзы заманнан мекендеген түркітілдес тайпалардың тұңғыш дыбыстық жазуы. Көне түркі тілдері. #лингвистикалық. Осы күнгі түркі тілдерінің арғы тегі болып саналатын көне тілдер [ Көне түркі тілдері қарым-қатынастық қызметін жоғалтқан, тек түркі халықтарының жазба ескерткіштері тілдерін білдіретін шартты термин болып табылады. Олардың өмір сүрген уақыты да, тараған жерлері де кең. Көне түркі тілдерінің алғашқы тілдерінің бірі – Орхон, Енесей алқаптарынан табылған ескерткіштер тілі ]. Көне түрік. Көне түркі. Көне тіл. #лингвистикалық. Халықтың, рутайпаның өткен тарихи дәуірлерінде қарым-қатынас құралы болып қызмет қылған, ал қазіргі дәуірде өлі тілге айналған немесе жаңа тілдің негізі ретінде сақталып отырған тіл. Көне шұңқыр мәдениетi. #археологиялық. Қорған астындағы жерлеу шұңқырына байланысты аталған энеолит дәуірінен сақталған ескерткіштердің жиынтық атауы.
КӨНЕДЕЙ #сын есім. Көптi көрген адамдай.
КӨНЕК 1#омоним #зат есім. #этнографиялық. қрi қара малдың бас не мойын терісінен жасалған, бие саууға не құдықтан су алуға арналған шүмегi бар ыдыс. // Үлкен, iрi. Көнегi жібідi. Арқа-басы кеңейдi, тойынды. Көнегi керегеге iлінген. Азық-түліксіз қалған, жұтаған. Көнегін қайта кидi. Таз қалпына түстi, бұрынғы күйіне көштi. Көнек желін. Сүттi, сүтi көп. Көнектен өткен. Тәжірибесi мол, ысылған. Көнектi сырттан салды. Жалтарып бойын аулақ ұстады, жақындамады, жоламады. Көнектi сырттан сұрады. Мiнез білдіріп, қыр көрсетіп жақындамады, жоламады.
КӨНЕК 2#омоним #зат есім.#медициналық. қсіп кететін ауру. Көнек жара. Асқынып тұйыққа тірелген мәселе.
КӨНЕК 3#омоним #зат есім. #этнографиялық. Тойтомалақта құдаларға табақ тартқанда алынатын кәде нің түрi.
КӨНЕКӨЗ #сын есім. Көп жасаған, көптi көрген, тәжірибесi мол. Көнекөз [ көне ] қариялар. Көргені мен көңілге түйгені мол, көңілі зерек қарт кісілер.
КӨНЕ-КӨСКІ #зат есім. Тозығы жеткен, ескi-құсқы.
КӨНЕКТЕЙ #сын есім. Көнек сияқты үлкен, қомақты. Көнектей болды [ қылды ]. Күп боп iсіпкеуіп кеттi.
КӨНЕКТЕП #үстеу. Көнеккөнек етіп, көптеп.
КӨНЕКТЕУ #сын есім. Дүрдиіңкіреген, көнтек теу.
КӨНЕКІ #сын есім. сөйлеу. Көне.
КӨНЕҚАЛА #зат есім. археологиялық. Бұрын қала болған және оның қалдықтары сақталған орын.
КӨНЕҚҰЛАҚ #сын есім. Көп жасаған, көп нәрсенi естіген, әртүрлi әңгіменi көп білетін (қария).
КӨНЕҚҰНЖЫТ #зат есім. #өсімдік. Далада өсетін дәрілік шөп.
КӨНЕЛЕ = #етістік. Ескірту, тоздыру.
КӨНЕЛЕН = #етістік. Ескіру, ескілену.
КӨНЕЛЕНУ деген КӨНЕЛЕУ #сын есім. 1. Тозыңқыраған, ескілеу. 2. Бұрын болған, ежелгi.
КӨНЕЛІК #зат есім. 1. Тозғандық, ескіргендік. 2. Бұрынғы өткеннен қалған қалдық, ескілік. 3. Көп жасап, ысылғандық, тәжірибесi молдық.
КӨНЕР = #етістік. 1. Тозу, ескіру. 2. Беттің әжімденіп, әрi кетуi. Көнерген сөздер. #лингвистикалық. Қазіргi тілде белсендi қолданылмағанмен, тілдің сөздік қорында сақталған, сол тіл өкілдеріне түсініктi сөздер.
КӨНЕРТ = #етістік. Тоздырту, ескірту.
КӨНЕРТУ деген КӨНЕРУ деген КӨНЕСІН = #етістік. Көнеге саналу, ескi деп есептеу.
КӨНЕСІНУ деген КӨНЕТОЗ #сын есім. 1. Ескірген, көнерген, тозған, киілген, ұсталған. 2. #ауыспалы мағына. Шаршаған, жүдеген.
КӨНЕТОЗДАУ #сын есім. Ескілеу, көнергендеу.
КӨНЕУ #зат есім. #сөйлеу. Кенеу.
КӨНЕШІК #зат есім. Көннен істелген табақ.
КӨНЕТАМЫР #сын есім. Көп жасаған, жуан тамыр.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий