Толковый словарь казахского языка: Керіс>
КЕРІП-КЕРІП #үстеу. 1. Қайта-қайта керіп, созып. 2. #ауыспалы мағына. Есіне қайта-қайта түсіп.
КЕРІСІП-КЕРІСІП #үстеу. Салғыласыпсалғыласып, қайта-қайта сөзге келіп.
АЙТЫС-КЕРІС #зат есім. Дау-жанжал, айтыс-тартыс, керіс.
КЕРІ 1#омоним #үстеу. 1. Артқа қарай, кейін, қайта. 2. Қарама-қарсы, қайшы. 3. #ауыспалы мағына. Керісінше, қисық. 4. #ауыспалы мағына. Қайыра, енді бір рет. Кері айыл. а) Ердің үстін бастыра аттың шабына жақын тартылатын қосымша тартпа. ә) Жөнге көнбейтін қисық, қыңыр. Кері аударғыш. #информатикалық. <ағыл. deсоmpіler> Кіріске және оған барабар бағдарламаны программалау тілінде беретін бағдарлама. Кері байланыс. а) #информатикалық. <ағыл. feedbасk cоmmunісаtіоn>Кейбір кибернетикалық жүйенің шығыстық шамасының тікелей немесе жанама түрде осы жүйенің кірістік шамасына әсері. ә) Ақпарат құрылғы басқаратын объектіден басқару құрылғысына кері қайтатын процесс. б) Қандай да бір жүйенің сыртқа шығатын сигналдың сол жүйенің өзіне тигізетін әсері. в) #педагогикалық. Білімді тексеруге арналған тапсырмалар жүйесі. г) #экономикалық. Бақыланбайтын факторды қадағалауға және олардың күшті немесе әлсіз жақтарын бағалауға тырысатын процесс. Кері бақты. Көнбей тыртысты. Кері бонификация. #экономикалық. Жеткізілген тауардан сапасы шартта уағдаласылған сападан төмен болса, оның бағасынан шегеру. Кері еңістік. #су шаруашылық. Өзен, канал табанының биіктік көрсеткіші немесе бетінің деңгейінің биіктік көрсеткіші ағын ұзындығымен бірге жоғарылайтын еңкіштіктің бір түрі. Кері жобалау. #информатикалық. Бағдарламада пайдаланылатын принциптерді анықтауға жасалынатын талдау. Кері жүрді. а) Дойбы, шахмат ойындарында өз тасын өзіне қарай ысырып ойнады. ә) Керісінше істеді. Кері келді. Басқаның басындағы жағдай екінші бір кісідеболды деген мағынада. Кері кетті. а) Нашарлады, төмендеп кетті. ә) ілгері баспады, қырсықты. Кері кетушілік. Кертартпалық. Кері клапан. #су шаруашылық. Сұйықтықты тек бір бағытта өткізетін клапан. Кері код. #информатикалық. <ағыл. bаsk cоde> а) Берілген екілік саннан барлық нөлдерді бірлікпен, ал барлық бірліктерді нөлмен алмастыру арқылы алынатын код. ә) Тура кодты разрядразряд бойынша терістеу арқылы алынған код. Кері мутация. #биологиялық. Қайтара мутацияның нәтижесінде мутантты ағза фенотипінің бастапқы қалыбына (жабайы типке) қайтып келуі. Кері пропорционал шамалар. #математикалық. Біреуі қанша рет артқанда (кемдегенде) екіншісі сонша рет кемитіндей (артатындай) болып байланысқан екі шама. Кері сатып алу. #экономикалық. Бұрын сатылған фьючерстік келісімшарт бойынша міндеттемелерді кері сатып алу арқылы тоқтату. Кері соғу. #әскери сөз. Ату кезіндегі оқ-дәрі газы қысым күшінің оқатар қару (тапанша, мылтық, автомат, пулемет, артиллериялық зеңбіректер) ұңғысының арнасы түбіне әсер етуі. Кері сөйледі. Әдейі қырсығып сөйледі, бас десе құлақ деді. Кері сүзгі. Бір немесе бірнеше қабат сусымалы материалдармен (құм, құмды топырақ, тас және тағы басқа.) сүзілген ағын бағытына сәйкес материалдың ірі түйірлігі ұлғая түсетін сүзгі. Кері тақыс. Қияңқы, қырсық. Кері талап. #құқықтық. Жеке немесе заңды тұлғаның төленген залалды немесе міндеттемелерді (шартты) толық не тиісті дәрежеде орындамағаны үшін келтірілген залалды тікелей кінәлі тұлғаларға аудару туралы арбитражға немесе сотқа қойған талабы. Кері тартты. а) Кейін бұрылды, қайта қайтты. ә) Бөгет болды, тежеді. б) Кедергі болды, кейін тартты. Кері теппейтін артиллерия. #әскери сөз. Кері теппейтін зеңбіректерден тұратын әскери артиллерия. Кері тепті. Жақын тартпады, жуытпады, жолатпады. Кері тоңазытқыш. #химиялық. Зертханалық практикада буды конденсациялау және түзілген сұйықтықты реакциялық ыдысқа қайтару үшін қолданылатын тоңазытқыш. Кері тізбе. #информатикалық. Жасанды интеллект құру зерттеулерінде пайдаланылатын тәсіл. Кері үйлесімділік. #информатикалық. Күрделі жүйенің өте қарапайым жүйемен жұмыс істеу қабілеттілігі. Кері функция. #математикалық. Берілген функцияға тән тәуелдікті кері өрнектейтін функция. Кері шақыру. #информатикалық. <ағыл. Саll-bасk> Мәліметтерді рұқсатсыз алудан, беруден сақтану үшін қолданылатын әдіс. Кері шығару. #информатикалық. <ағыл. reverse reаsоnіng> Сараптық жүйеде қорытындыдан жіберуге бағытталған білімдер базасының ережелерін өңдеуге негізделген айнымалының мәнін анықтау әдісі. Кері экспорт. #экономикалық. Басқа елдерден әкелінген тауарларды (әдетте, шикізатты) өңдемей (қайта өңдемей) қайта сату. Кері іздестіру. #информатикалық. Мәтіндерді дайындау бағдарламаларындағы сөздерді іздестіру процесі.
КЕРІ 2#омоним #зат есім. Кебі, сыңайы. Кері келді. Кебін киді, басқаның басындағы жағдай екінші бір кісіде болды деген мағынада айтылады. Кері келу. қстің сыңайы солай болу. Керін киді. Кебін киді.
КЕРІГУ деген КЕРІЗ #зат есім. #сөйлеу. Кәріз.
КЕРІК 1#омоним #зат есім. 1. Тарпаң немесе құлан тәрізді түз тәрізді тағысы мен үй жылқысының буданынан шыққан төртпақ, жауырыны жалпақ болып келетін жануар. 2. #этнографиялық. көнерген сөз. Ертеден батырдың, балуанның мінген осындай аты.
КЕРІК 2#омоним #зат есім. #этнографиялық. < #латын тілі. gіrаffасоmelоpаrdаlіs> Бұтағы айыр, аша болып өскен ағаштан теріні кептіру үшін жасалған теріні жайып кептіретін ағаш. Керік ағаш. #қолөнер. Етіктің қонышын керіп қоятын ағаштан жасалған домалақ пішіндi зат.
КЕРІК 3#омоним #зат есім. #зоологиялық. < #латын тілі. сіrаffасаmelоpаrdаlіs> Бір не екі мүйізі болатын мойны ұзын, түгі қызылсары, аяғы ұзын, ыстық жақтымекендейтін, керіктер тұқымдасына жататын ірі сүтқоректі жануар.
КЕРІК 4#омонимзат. #жергілікті сөз. Бұт артар #көлік қатынасы.
КЕРІК 5#омоним #зат есім. астрономиялық. Аспанның Солтүстік жарты шарында терістік полюс үстіне орналасқан шоқ жұлдыз.
КЕРІК 6#омоним #сын есім. жергілікті сөз. Екі арасы қашық, шалғай. Керік дала. #поэтикалық. Кең, мидай жазық. Керік қас. Қасы керілген, сұлу, кербез. Керік маңдай. Кең, ашық маңдай.
КЕРІК 5#омоним #сын есім. Жалқау, кербез.
КЕРІК = #етістік. Әлдеқандай болып керіліп-созылу, бәлсіну.
КЕРІКТІК #зат есім. Кербездік, керіліпсозылғандық.
КЕРІЛ #зат есім. #экспрессивті. Қызыл өңеш ұрыс, керіс, дау-жанжал.
КЕРІЛ = #етістік. 1. Тартылу, созылып, жазылу. 2. Байлану. 3. Бой құрысын жазу, ұйқыдан тұрғанда, ұзақ уақыт қозғалыссыз қалғаннан кейін қолын созып, денесін керу. 4. #ауыспалы мағына. Кеңінен созылу, жазыла түсу. 5. #ауыспалы мағына. Кербезденіп шірену, шалқаю. Керілген қас. Жіңішке, жіптіктей қас.
КЕРІЛДЕ = #етістік. Келісе алмау, керісу, айтысу.
КЕРІЛДЕС = #етістік. Сөзге келісе алмау, айтысу, керісу. Керілдесіп алды. Алдымен бір ұрысты.
КЕРІЛДЕСУ деген КЕРІЛТ = #етістік. 1. Кердіру. 2. #ауыспалы мағына. Асу, тұрғызу.
КЕРІЛТУ деген КЕРІЛУ деген КЕРІЛІК #зат есім. Өткенді көксеушілік, кертартпалық.
КЕРІЛІП-СОЗЫЛ = #етістік. 1. Әртүрлі қимыл жасап, дененің құрыстырысын жазу. 2. #ауыспалы мағына. Жайбарақаттану, ырғалып-жырғалу, асықпау.
КЕРІЛІП-СОЗЫЛУ деген КЕРІМ 1#омоним #сын есім. 1. Кербез, паң, сылқым. 2. Кеңпейіл, рақымы көп, жомарт.
КЕРІМ 2#омоним #үстеу. 1. Сондай тамаша, керемет, ғажап. 2. Аса, тым, өте, тіпті, керемет.
КЕРІМ 3#омоним #зат есім. Дені, негізі.
КЕРІМДЕЙ #сын есім. Керім 2.
КЕРІМДІК #зат есім. 1. Сұлулық. 2. Кербездік, паңдық.
КЕРІМ-КЕРБЕЗ #сын есім. Сәнқой, сәнқұмар.
КЕРІМАЛ #сын есім. Кертартпа (мылқау).
КЕРІМСАЛ 1#омоним [ ир. ] #зат есім. 1. Шілде кезінде соғатын аңызақ, ыстық жел. 2. #ауыспалы мағына. Қиындық, кесапат.
КЕРІМСАЛ 2#омоним #сын есім. 1. Жанға жайлы, ғажап, керемет. 2. Кербез, маңғаз.
КЕРІН = #етістік. Керіліп, тәкаппарланып жүру.
КЕРІҢКІ #сын есім. Кең ернеулі.
КЕРІҢКІРЕ = #етістік. Иығын түзеп, кеудесін алға қарай шығарыңқырау, ашыңқырау.
КЕРІҢКІРЕУ деген КЕРІП-СОЗ = #етістік. Денесінің құрыстырысын жазу.
КЕРІП-СОЗУ деген КЕРІС 1#омоним #зат есім. 1. Сөзге келіп, салғыласқан дау-дамай, ерегіс, ұрыс. 2. Пікірталас, дау. Керіс әңгіме. Ұрыс, дау-жанжал. Керіске түсті. Айтысты, дауласты, сөз таластырды. Керіс сөз. Ұрсу сөз.
КЕРІС 2#омоним #зат есім. #көнерген сөз. Серіппелі қатты ағаш шыбығының екі ұшын қайыспен тартып, доғаша иіп жасаған қол қаруы, садақ.
КЕРІС 1#омоним = #етістік. Созысу, тартысу.
КЕРІС 2#омоним = #етістік. 1. Сөз салғыласу, жанжалдасу, ұрсысу. 2. #көнерген сөз. Әңгімелесу, жөн сұрасу. Керіскен адамдай. Томсырайып, ұрсысып қалғандай. Керісіп қалды. Ұрысты, жүз шайысты.
КЕРІСКЕДЕЙ #сын есім. 1. ірі, толық. 2. Үлкен, келсаптай. 3. Алпамсадай, соқталдай.
КЕРІС-КЕЙІС #зат есім. Қырғиқабақтық, ренжісу.
КЕРІСКЕК #сын есім. Салғыласа, ілігісе кететін, ұрысқақ.
КЕРІСКЕНДЕЙ #сын есім. Керіскедей.
КЕРІС-ТАЛАС #зат есім. Ұрыс-керіс, дау-дамай.
КЕРІС-ТАРТЫС #зат есім. Ұрыс, талас.
КЕРІСТЕ = #етістік. Құлаштау.
КЕРІСТЕНДІРУ бойын керістендірді. Бой тартты, өзін аулақ ұстады.
КЕРІСТІР = #етістік. Біреу мен біреуді, не біреулерді әдейілеп ұрыстыру.
КЕРІСТІРУ деген КЕРІСУ деген КЕРІС-ШАЛЫС #сын есім. Қажасқан жекіріс, ұрыс-керіс.
КЕРІСІНШЕ #үстеу. Қарама-қарсы, қайшы. // Одан гөрі, қайта мағынасындағы қыстырма сөз.
КЕРІТ = #етістік. #сөйлеу. Керт.
КЕРІТАРТПА #сын есім. Кертартпа. Керітартпа салық салу. #экономикалық. Табысқа кереғар ауыртпалық түсіретін салық салу.
КЕРІТӨҢКЕРІСШІЛ #сын есім.#саяси. <франц. Tre-revоlutіоn> Өткенді қайта қалпына келтіруді көксейтін, төңкеріске қарсы күреске қатысушы.
КЕРІТӨҢКЕРІСШІЛДІК #зат есім. Өткенді қайта қалпына келтіруді көксейтін, төңкеріске қарсы қызу күрес.
КЕРІШ #зат есім. 1. Топырақ, құмы қатып қалған жер қыртысы. // Қатып қалған. 2. #геологиялық. Конгломераттардағы, брекчиялардағы, құмтастардағы және құмайт тастардағы сыны қтыматериалдардыбір біріменбайланыстыратын #зат есім. Керіш соқтырды. Әктастан қорған тұрғызды.
ҚИЯ-КЕРІС #зат есім. Дау-жанжал, ұрыс-керіс.
ҰРЫС-КЕРІС #зат есім. Дау-жанжал, сойқан.
КЕРІСІП-КЕРІСІП #үстеу. Салғыласыпсалғыласып, қайта-қайта сөзге келіп.
АЙТЫС-КЕРІС #зат есім. Дау-жанжал, айтыс-тартыс, керіс.
КЕРІ 1#омоним #үстеу. 1. Артқа қарай, кейін, қайта. 2. Қарама-қарсы, қайшы. 3. #ауыспалы мағына. Керісінше, қисық. 4. #ауыспалы мағына. Қайыра, енді бір рет. Кері айыл. а) Ердің үстін бастыра аттың шабына жақын тартылатын қосымша тартпа. ә) Жөнге көнбейтін қисық, қыңыр. Кері аударғыш. #информатикалық. <ағыл. deсоmpіler> Кіріске және оған барабар бағдарламаны программалау тілінде беретін бағдарлама. Кері байланыс. а) #информатикалық. <ағыл. feedbасk cоmmunісаtіоn>Кейбір кибернетикалық жүйенің шығыстық шамасының тікелей немесе жанама түрде осы жүйенің кірістік шамасына әсері. ә) Ақпарат құрылғы басқаратын объектіден басқару құрылғысына кері қайтатын процесс. б) Қандай да бір жүйенің сыртқа шығатын сигналдың сол жүйенің өзіне тигізетін әсері. в) #педагогикалық. Білімді тексеруге арналған тапсырмалар жүйесі. г) #экономикалық. Бақыланбайтын факторды қадағалауға және олардың күшті немесе әлсіз жақтарын бағалауға тырысатын процесс. Кері бақты. Көнбей тыртысты. Кері бонификация. #экономикалық. Жеткізілген тауардан сапасы шартта уағдаласылған сападан төмен болса, оның бағасынан шегеру. Кері еңістік. #су шаруашылық. Өзен, канал табанының биіктік көрсеткіші немесе бетінің деңгейінің биіктік көрсеткіші ағын ұзындығымен бірге жоғарылайтын еңкіштіктің бір түрі. Кері жобалау. #информатикалық. Бағдарламада пайдаланылатын принциптерді анықтауға жасалынатын талдау. Кері жүрді. а) Дойбы, шахмат ойындарында өз тасын өзіне қарай ысырып ойнады. ә) Керісінше істеді. Кері келді. Басқаның басындағы жағдай екінші бір кісідеболды деген мағынада. Кері кетті. а) Нашарлады, төмендеп кетті. ә) ілгері баспады, қырсықты. Кері кетушілік. Кертартпалық. Кері клапан. #су шаруашылық. Сұйықтықты тек бір бағытта өткізетін клапан. Кері код. #информатикалық. <ағыл. bаsk cоde> а) Берілген екілік саннан барлық нөлдерді бірлікпен, ал барлық бірліктерді нөлмен алмастыру арқылы алынатын код. ә) Тура кодты разрядразряд бойынша терістеу арқылы алынған код. Кері мутация. #биологиялық. Қайтара мутацияның нәтижесінде мутантты ағза фенотипінің бастапқы қалыбына (жабайы типке) қайтып келуі. Кері пропорционал шамалар. #математикалық. Біреуі қанша рет артқанда (кемдегенде) екіншісі сонша рет кемитіндей (артатындай) болып байланысқан екі шама. Кері сатып алу. #экономикалық. Бұрын сатылған фьючерстік келісімшарт бойынша міндеттемелерді кері сатып алу арқылы тоқтату. Кері соғу. #әскери сөз. Ату кезіндегі оқ-дәрі газы қысым күшінің оқатар қару (тапанша, мылтық, автомат, пулемет, артиллериялық зеңбіректер) ұңғысының арнасы түбіне әсер етуі. Кері сөйледі. Әдейі қырсығып сөйледі, бас десе құлақ деді. Кері сүзгі. Бір немесе бірнеше қабат сусымалы материалдармен (құм, құмды топырақ, тас және тағы басқа.) сүзілген ағын бағытына сәйкес материалдың ірі түйірлігі ұлғая түсетін сүзгі. Кері тақыс. Қияңқы, қырсық. Кері талап. #құқықтық. Жеке немесе заңды тұлғаның төленген залалды немесе міндеттемелерді (шартты) толық не тиісті дәрежеде орындамағаны үшін келтірілген залалды тікелей кінәлі тұлғаларға аудару туралы арбитражға немесе сотқа қойған талабы. Кері тартты. а) Кейін бұрылды, қайта қайтты. ә) Бөгет болды, тежеді. б) Кедергі болды, кейін тартты. Кері теппейтін артиллерия. #әскери сөз. Кері теппейтін зеңбіректерден тұратын әскери артиллерия. Кері тепті. Жақын тартпады, жуытпады, жолатпады. Кері тоңазытқыш. #химиялық. Зертханалық практикада буды конденсациялау және түзілген сұйықтықты реакциялық ыдысқа қайтару үшін қолданылатын тоңазытқыш. Кері тізбе. #информатикалық. Жасанды интеллект құру зерттеулерінде пайдаланылатын тәсіл. Кері үйлесімділік. #информатикалық. Күрделі жүйенің өте қарапайым жүйемен жұмыс істеу қабілеттілігі. Кері функция. #математикалық. Берілген функцияға тән тәуелдікті кері өрнектейтін функция. Кері шақыру. #информатикалық. <ағыл. Саll-bасk> Мәліметтерді рұқсатсыз алудан, беруден сақтану үшін қолданылатын әдіс. Кері шығару. #информатикалық. <ағыл. reverse reаsоnіng> Сараптық жүйеде қорытындыдан жіберуге бағытталған білімдер базасының ережелерін өңдеуге негізделген айнымалының мәнін анықтау әдісі. Кері экспорт. #экономикалық. Басқа елдерден әкелінген тауарларды (әдетте, шикізатты) өңдемей (қайта өңдемей) қайта сату. Кері іздестіру. #информатикалық. Мәтіндерді дайындау бағдарламаларындағы сөздерді іздестіру процесі.
КЕРІ 2#омоним #зат есім. Кебі, сыңайы. Кері келді. Кебін киді, басқаның басындағы жағдай екінші бір кісіде болды деген мағынада айтылады. Кері келу. қстің сыңайы солай болу. Керін киді. Кебін киді.
КЕРІГУ деген КЕРІЗ #зат есім. #сөйлеу. Кәріз.
КЕРІК 1#омоним #зат есім. 1. Тарпаң немесе құлан тәрізді түз тәрізді тағысы мен үй жылқысының буданынан шыққан төртпақ, жауырыны жалпақ болып келетін жануар. 2. #этнографиялық. көнерген сөз. Ертеден батырдың, балуанның мінген осындай аты.
КЕРІК 2#омоним #зат есім. #этнографиялық. < #латын тілі. gіrаffасоmelоpаrdаlіs> Бұтағы айыр, аша болып өскен ағаштан теріні кептіру үшін жасалған теріні жайып кептіретін ағаш. Керік ағаш. #қолөнер. Етіктің қонышын керіп қоятын ағаштан жасалған домалақ пішіндi зат.
КЕРІК 3#омоним #зат есім. #зоологиялық. < #латын тілі. сіrаffасаmelоpаrdаlіs> Бір не екі мүйізі болатын мойны ұзын, түгі қызылсары, аяғы ұзын, ыстық жақтымекендейтін, керіктер тұқымдасына жататын ірі сүтқоректі жануар.
КЕРІК 4#омонимзат. #жергілікті сөз. Бұт артар #көлік қатынасы.
КЕРІК 5#омоним #зат есім. астрономиялық. Аспанның Солтүстік жарты шарында терістік полюс үстіне орналасқан шоқ жұлдыз.
КЕРІК 6#омоним #сын есім. жергілікті сөз. Екі арасы қашық, шалғай. Керік дала. #поэтикалық. Кең, мидай жазық. Керік қас. Қасы керілген, сұлу, кербез. Керік маңдай. Кең, ашық маңдай.
КЕРІК 5#омоним #сын есім. Жалқау, кербез.
КЕРІК = #етістік. Әлдеқандай болып керіліп-созылу, бәлсіну.
КЕРІКТІК #зат есім. Кербездік, керіліпсозылғандық.
КЕРІЛ #зат есім. #экспрессивті. Қызыл өңеш ұрыс, керіс, дау-жанжал.
КЕРІЛ = #етістік. 1. Тартылу, созылып, жазылу. 2. Байлану. 3. Бой құрысын жазу, ұйқыдан тұрғанда, ұзақ уақыт қозғалыссыз қалғаннан кейін қолын созып, денесін керу. 4. #ауыспалы мағына. Кеңінен созылу, жазыла түсу. 5. #ауыспалы мағына. Кербезденіп шірену, шалқаю. Керілген қас. Жіңішке, жіптіктей қас.
КЕРІЛДЕ = #етістік. Келісе алмау, керісу, айтысу.
КЕРІЛДЕС = #етістік. Сөзге келісе алмау, айтысу, керісу. Керілдесіп алды. Алдымен бір ұрысты.
КЕРІЛДЕСУ деген КЕРІЛТ = #етістік. 1. Кердіру. 2. #ауыспалы мағына. Асу, тұрғызу.
КЕРІЛТУ деген КЕРІЛУ деген КЕРІЛІК #зат есім. Өткенді көксеушілік, кертартпалық.
КЕРІЛІП-СОЗЫЛ = #етістік. 1. Әртүрлі қимыл жасап, дененің құрыстырысын жазу. 2. #ауыспалы мағына. Жайбарақаттану, ырғалып-жырғалу, асықпау.
КЕРІЛІП-СОЗЫЛУ деген КЕРІМ 1#омоним #сын есім. 1. Кербез, паң, сылқым. 2. Кеңпейіл, рақымы көп, жомарт.
КЕРІМ 2#омоним #үстеу. 1. Сондай тамаша, керемет, ғажап. 2. Аса, тым, өте, тіпті, керемет.
КЕРІМ 3#омоним #зат есім. Дені, негізі.
КЕРІМДЕЙ #сын есім. Керім 2.
КЕРІМДІК #зат есім. 1. Сұлулық. 2. Кербездік, паңдық.
КЕРІМ-КЕРБЕЗ #сын есім. Сәнқой, сәнқұмар.
КЕРІМАЛ #сын есім. Кертартпа (мылқау).
КЕРІМСАЛ 1#омоним [ ир. ] #зат есім. 1. Шілде кезінде соғатын аңызақ, ыстық жел. 2. #ауыспалы мағына. Қиындық, кесапат.
КЕРІМСАЛ 2#омоним #сын есім. 1. Жанға жайлы, ғажап, керемет. 2. Кербез, маңғаз.
КЕРІН = #етістік. Керіліп, тәкаппарланып жүру.
КЕРІҢКІ #сын есім. Кең ернеулі.
КЕРІҢКІРЕ = #етістік. Иығын түзеп, кеудесін алға қарай шығарыңқырау, ашыңқырау.
КЕРІҢКІРЕУ деген КЕРІП-СОЗ = #етістік. Денесінің құрыстырысын жазу.
КЕРІП-СОЗУ деген КЕРІС 1#омоним #зат есім. 1. Сөзге келіп, салғыласқан дау-дамай, ерегіс, ұрыс. 2. Пікірталас, дау. Керіс әңгіме. Ұрыс, дау-жанжал. Керіске түсті. Айтысты, дауласты, сөз таластырды. Керіс сөз. Ұрсу сөз.
КЕРІС 2#омоним #зат есім. #көнерген сөз. Серіппелі қатты ағаш шыбығының екі ұшын қайыспен тартып, доғаша иіп жасаған қол қаруы, садақ.
КЕРІС 1#омоним = #етістік. Созысу, тартысу.
КЕРІС 2#омоним = #етістік. 1. Сөз салғыласу, жанжалдасу, ұрсысу. 2. #көнерген сөз. Әңгімелесу, жөн сұрасу. Керіскен адамдай. Томсырайып, ұрсысып қалғандай. Керісіп қалды. Ұрысты, жүз шайысты.
КЕРІСКЕДЕЙ #сын есім. 1. ірі, толық. 2. Үлкен, келсаптай. 3. Алпамсадай, соқталдай.
КЕРІС-КЕЙІС #зат есім. Қырғиқабақтық, ренжісу.
КЕРІСКЕК #сын есім. Салғыласа, ілігісе кететін, ұрысқақ.
КЕРІСКЕНДЕЙ #сын есім. Керіскедей.
КЕРІС-ТАЛАС #зат есім. Ұрыс-керіс, дау-дамай.
КЕРІС-ТАРТЫС #зат есім. Ұрыс, талас.
КЕРІСТЕ = #етістік. Құлаштау.
КЕРІСТЕНДІРУ бойын керістендірді. Бой тартты, өзін аулақ ұстады.
КЕРІСТІР = #етістік. Біреу мен біреуді, не біреулерді әдейілеп ұрыстыру.
КЕРІСТІРУ деген КЕРІСУ деген КЕРІС-ШАЛЫС #сын есім. Қажасқан жекіріс, ұрыс-керіс.
КЕРІСІНШЕ #үстеу. Қарама-қарсы, қайшы. // Одан гөрі, қайта мағынасындағы қыстырма сөз.
КЕРІТ = #етістік. #сөйлеу. Керт.
КЕРІТАРТПА #сын есім. Кертартпа. Керітартпа салық салу. #экономикалық. Табысқа кереғар ауыртпалық түсіретін салық салу.
КЕРІТӨҢКЕРІСШІЛ #сын есім.#саяси. <франц. Tre-revоlutіоn> Өткенді қайта қалпына келтіруді көксейтін, төңкеріске қарсы күреске қатысушы.
КЕРІТӨҢКЕРІСШІЛДІК #зат есім. Өткенді қайта қалпына келтіруді көксейтін, төңкеріске қарсы қызу күрес.
КЕРІШ #зат есім. 1. Топырақ, құмы қатып қалған жер қыртысы. // Қатып қалған. 2. #геологиялық. Конгломераттардағы, брекчиялардағы, құмтастардағы және құмайт тастардағы сыны қтыматериалдардыбір біріменбайланыстыратын #зат есім. Керіш соқтырды. Әктастан қорған тұрғызды.
ҚИЯ-КЕРІС #зат есім. Дау-жанжал, ұрыс-керіс.
ҰРЫС-КЕРІС #зат есім. Дау-жанжал, сойқан.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий