Толковый словарь казахского языка: Кебер>
КЕБЕ 1#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Кепе (қыста туған қой төлінің көктемдегі аты).
КЕБЕ 2#омоним #зат есім. 1. #сөйлеу. Қағба. 2. #ауыспалы мағына. Қасиетті жер; халық көп жиылатын орын.
КЕБЕ 3#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Қайын ене.
КЕБЕДЕЙ #сын есім. сөйлеу. Қағба сияқты, қасиетті жердей.
КЕБЕЖЕ [ #араб тілі. ] #зат есім. 1. #этнографиялық. Көбінесе ас, тағам салуға арналып ағаштан жасалған әшекейлі, оюлы, үлкен сырлы сандық (бұйым). // Сан есімдермен тіркесіп келіп, өлшем, мөлшер мағынасын білдіреді. 2. #көнерген сөз. Байырғы тұрмыста көшіпқонғанда түйенің үстіне байлап қойылатын, бала-шаға, шалкемпірлер отыратын шарбақ қоршау, қорап. 3. #сөйлеу. Тауар поезының жүк таситын темір қорабы; шанақ. Кебеже арба. #этнографиялық. Шанақты, қорапты арба. Кебеже қарын. #бейнелі сөзқолданыс. Үлкен, шермиген, шертік қарын. // Денелі, семіз, қарыны үлкен адам. Кебеже қарын, кең құрсақ. #фольклор. а) Көбінесе, мама биелердің ауыз әдебиетінде жиі кездесетін бейнелі баламасы. ә) Семіз, денелі, бай кісі туралы. Кебеже қарын, кең өңеш. Тойымсыз, жемқор, ашкөз. Кебеже қарын, шұбар төс [ мес құрсақ ]. #поэтикалық. Би, болыс бейнелерін жағымсыз етіп көрсеткенде қолданылған ынсапсыз, мәнсапқұмар, надан адам, халықтың мұңынан жеке бас мүддесін жоғары қойған билеуші деген сөзқолданыс. Кебеже құрсақ. Қарыны үлкен, жер сызған (сиыр). Кебеже шана. #жергілікті сөз. а) Шөп таситын қанатты шана. ә) Бірекі кісілік жеңіл шана.
КЕБЕЖЕДЕЙ #сын есім. Үлкен, жуан; бүйрегі бұлтиған, шермиген, рабайсыз.
КЕБЕЖЕҚАП #зат есім. #этнографиялық. Киіз бетін түсті матадан оюлап, өрнектеп жасалған кебеженің қабы.
КЕБЕЖЕЛЕ = #етістік. #этнографиялық. Көшіпқонғанда түйе үстіне байланған заттарды, әсіресе азықтүлікті кебежеге салып, орналастырып тасу, атқа міне алмайтын немесе атпен ұзақ жүре алматын балашағаны, қарттарды, ауру-сырқау адамды көш барысында алып жүру.
КЕБЕЖЕЛЕП #үстеу. 1. Кебежеге салып, кебежекебеже етіп. 2. Көлікке теңделген кебежеге отырғызып; жайын тауып, жайлап, жұмсақтап.
КЕБЕЖЕЛЕУ #зат есім. #этнографиялық. Көшіпқонғанда түйе үстіне байланған заттарды, әсіресе азықтүлікті кебежеге салып, орналастырып тасу, атқа міне алмайтын немесе атпен ұзақ жүре алмайтын балашағаны, қарттарды, ауру-сырқау адамды көш барысында алып жүру әдісі.
КЕБЕЖЕЛІ #сын есім. 1. Кебежесі бар, кебежесі көп; 2. #ауыспалы мағына. Ассуы мол, құртмайы, қазықартасы жеткілікті. Кебежелі үстел. Азықтүлік салатыны бар кең үстел.
КЕБЕЖЕ-САНДЫҚ #зат есім. Кебеже де, сандық та.
КЕБЕЖЕСЫМАҚ #зат есім. #экспрессивті. Көлемі, ауқымы көңілден шығатындай болса да, кебеже сияқты, кебеже тәрізді қорап немесе қоршау.
КЕБЕК 1#омоним #зат есім. 1. Ұнды елегенде, алғаш түйілген астықты ұшырғанда шығатын қауыз; ұрпақ. 2. #ауыспалы мағына. Бір нәрсенің қалдығы, жасығы, сапасызы; қажетсізі. Кебек алтын. #зат есім. #кен ісі. зергерлік. Құмды шаю жолымен алынатын қиыршық алтын. Кебек жалағандай. Аузы-басы ақтаңдақтанып кеткен, сатал-сатал. Кебек жұтқандай. Қақалып, шашалып; қылғынып. Кебек жұтсын! #қарғыс сөз. Хабарсыз қалсын, құрысын, көзі жоғалсын.
КЕБЕК 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Кеуек.
КЕБЕК 3#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Қандала.
КЕБЕКСІЗ #сын есім. Кебегі жоқ; таза.
КЕБЕКТЕ 1#омоним = #етістік. Кебегін ажырату, тазарту.
КЕБЕКТЕ 2#омоним = #етістік. #жергілікті сөз. Кебек жасау, кеуек теу.
КЕБЕКТЕУ #жергілікті сөз. деген КЕБЕКТІ #сын есім. Кебегі бар, кебегі мол.
КЕБЕН #зат есім. жергілікті сөз. Бес-алты тонна болатындай үйілген шөп, мая.
КЕБЕНДЕ = #етістік. Маялау, шөмелелерді бір жерге үю.
КЕБЕНДЕЙ бір кебендей. Бір кебен боларлық, бір кебен шамалас (шөп).
КЕБЕНДЕУ деген КЕБЕНЕ #зат есім. #фольклор. Кебенек.
КЕБЕНЕК 1#омоним #зат есім. #этнографиялық. 1. #көнерген сөз. Малшылардыц аяздан, жауыншашыннан, бораннан қорғану үшін киетін, жұқа киізден тігілген сырт киімі, сулық. 2. Сыртқы жамылғы, жамылтқы; бастырма. Кебенек киген. Тірі жүрген, бұл дүниеде бар (адам). Кебенек киген келеді. Тірі болса, бір оралады [ басқа түскен ауыртпалық шет жайлатқан я ұзаққа сапар шектірген азамат, ерге айтылады. «Кебенек» – көбіне жауыншашыннан қорғану үшін құрым киізден жасалған киім; жылқышы, түйеші киген: «Кебенек кигеннен безбе, кебін кигеннен без», «кебенек киген келер, кебін киген келмес»; «ерді кебенек ішінде таны» деген нақыл сөздер осыдан шыққан ].
КЕБЕНЕК 2#омоним #зат есім. 1. Ешкіде ғана болатын аса қатерлі, жұқпалы ауру (індет). 2. #қарапайым сөз. #экспрессивті. Ешкіге айтылатын қарғыс. Кебенек келгір [ алғыр ]. #қарғыс сөз. Кебенек ауруына ұшырағыр! Кебенек келсін. #қарғыс сөз. Кебенек ауруымен ауыр, кебенек індетіне ұшыра! Кебенек тигір [ тисін ]. #қарғыс сөз. Кебенек індетіне ұшырағыр, кебенек ауруымен ауырғыр. Кебенек тиді. Кебенек індетімен ауырды, кебенек ауруына ұшырады.
КЕБЕНЕКТЕ = #етістік. Кебенек ауруына ұшырау.
КЕБЕНЕКТЕУ деген КЕБЕНТАЙ #зат есім. жергілікті сөз. Кебенек (киім).
КЕБЕП 1#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Кәуап.
КЕБЕП 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Уайым, қайғы, азап, қасірет, күйініш.
КЕБЕПТЕ = #етістік. #жергілікті сөз. қстікке өткізіп, шоққа қақтау; кебеп пісіру.
КЕБЕПТЕУ #жергілікті сөз. деген КЕБЕПХАНА #зат есім. жергілікті сөз. Кәуап пісіретін, сататын орын, жай.
КЕБЕР = #етістік. 1. Кебу, құрғау; кеберсу. 2. #ауыспалы мағына. Қатыпсему, жас ұлғайып қаусау.
КЕБЕРСУ деген КЕБЕРСІ = #етістік. 1. Шөлдегеннен таңдайы кебу, аузы құрғау, кеберу. 2. Дегду, құрғау. 3. Қаңсу, әбден құрғап кету.
КЕБЕРСІТ = #етістік. Кептіру, құрғату.
КЕБЕРСІТУ деген КЕБЕРУ деген КЕБЕШ кебеш шана. #жергілікті сөз. Қанатты жеңіл шана.
КҮҢ-КЕБЕШ #зат есім. #көнерген сөз. Жарлы-жалшы, жоқ-жітік.
КЕБЕ 2#омоним #зат есім. 1. #сөйлеу. Қағба. 2. #ауыспалы мағына. Қасиетті жер; халық көп жиылатын орын.
КЕБЕ 3#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Қайын ене.
КЕБЕДЕЙ #сын есім. сөйлеу. Қағба сияқты, қасиетті жердей.
КЕБЕЖЕ [ #араб тілі. ] #зат есім. 1. #этнографиялық. Көбінесе ас, тағам салуға арналып ағаштан жасалған әшекейлі, оюлы, үлкен сырлы сандық (бұйым). // Сан есімдермен тіркесіп келіп, өлшем, мөлшер мағынасын білдіреді. 2. #көнерген сөз. Байырғы тұрмыста көшіпқонғанда түйенің үстіне байлап қойылатын, бала-шаға, шалкемпірлер отыратын шарбақ қоршау, қорап. 3. #сөйлеу. Тауар поезының жүк таситын темір қорабы; шанақ. Кебеже арба. #этнографиялық. Шанақты, қорапты арба. Кебеже қарын. #бейнелі сөзқолданыс. Үлкен, шермиген, шертік қарын. // Денелі, семіз, қарыны үлкен адам. Кебеже қарын, кең құрсақ. #фольклор. а) Көбінесе, мама биелердің ауыз әдебиетінде жиі кездесетін бейнелі баламасы. ә) Семіз, денелі, бай кісі туралы. Кебеже қарын, кең өңеш. Тойымсыз, жемқор, ашкөз. Кебеже қарын, шұбар төс [ мес құрсақ ]. #поэтикалық. Би, болыс бейнелерін жағымсыз етіп көрсеткенде қолданылған ынсапсыз, мәнсапқұмар, надан адам, халықтың мұңынан жеке бас мүддесін жоғары қойған билеуші деген сөзқолданыс. Кебеже құрсақ. Қарыны үлкен, жер сызған (сиыр). Кебеже шана. #жергілікті сөз. а) Шөп таситын қанатты шана. ә) Бірекі кісілік жеңіл шана.
КЕБЕЖЕДЕЙ #сын есім. Үлкен, жуан; бүйрегі бұлтиған, шермиген, рабайсыз.
КЕБЕЖЕҚАП #зат есім. #этнографиялық. Киіз бетін түсті матадан оюлап, өрнектеп жасалған кебеженің қабы.
КЕБЕЖЕЛЕ = #етістік. #этнографиялық. Көшіпқонғанда түйе үстіне байланған заттарды, әсіресе азықтүлікті кебежеге салып, орналастырып тасу, атқа міне алмайтын немесе атпен ұзақ жүре алматын балашағаны, қарттарды, ауру-сырқау адамды көш барысында алып жүру.
КЕБЕЖЕЛЕП #үстеу. 1. Кебежеге салып, кебежекебеже етіп. 2. Көлікке теңделген кебежеге отырғызып; жайын тауып, жайлап, жұмсақтап.
КЕБЕЖЕЛЕУ #зат есім. #этнографиялық. Көшіпқонғанда түйе үстіне байланған заттарды, әсіресе азықтүлікті кебежеге салып, орналастырып тасу, атқа міне алмайтын немесе атпен ұзақ жүре алмайтын балашағаны, қарттарды, ауру-сырқау адамды көш барысында алып жүру әдісі.
КЕБЕЖЕЛІ #сын есім. 1. Кебежесі бар, кебежесі көп; 2. #ауыспалы мағына. Ассуы мол, құртмайы, қазықартасы жеткілікті. Кебежелі үстел. Азықтүлік салатыны бар кең үстел.
КЕБЕЖЕ-САНДЫҚ #зат есім. Кебеже де, сандық та.
КЕБЕЖЕСЫМАҚ #зат есім. #экспрессивті. Көлемі, ауқымы көңілден шығатындай болса да, кебеже сияқты, кебеже тәрізді қорап немесе қоршау.
КЕБЕК 1#омоним #зат есім. 1. Ұнды елегенде, алғаш түйілген астықты ұшырғанда шығатын қауыз; ұрпақ. 2. #ауыспалы мағына. Бір нәрсенің қалдығы, жасығы, сапасызы; қажетсізі. Кебек алтын. #зат есім. #кен ісі. зергерлік. Құмды шаю жолымен алынатын қиыршық алтын. Кебек жалағандай. Аузы-басы ақтаңдақтанып кеткен, сатал-сатал. Кебек жұтқандай. Қақалып, шашалып; қылғынып. Кебек жұтсын! #қарғыс сөз. Хабарсыз қалсын, құрысын, көзі жоғалсын.
КЕБЕК 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Кеуек.
КЕБЕК 3#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Қандала.
КЕБЕКСІЗ #сын есім. Кебегі жоқ; таза.
КЕБЕКТЕ 1#омоним = #етістік. Кебегін ажырату, тазарту.
КЕБЕКТЕ 2#омоним = #етістік. #жергілікті сөз. Кебек жасау, кеуек теу.
КЕБЕКТЕУ #жергілікті сөз. деген КЕБЕКТІ #сын есім. Кебегі бар, кебегі мол.
КЕБЕН #зат есім. жергілікті сөз. Бес-алты тонна болатындай үйілген шөп, мая.
КЕБЕНДЕ = #етістік. Маялау, шөмелелерді бір жерге үю.
КЕБЕНДЕЙ бір кебендей. Бір кебен боларлық, бір кебен шамалас (шөп).
КЕБЕНДЕУ деген КЕБЕНЕ #зат есім. #фольклор. Кебенек.
КЕБЕНЕК 1#омоним #зат есім. #этнографиялық. 1. #көнерген сөз. Малшылардыц аяздан, жауыншашыннан, бораннан қорғану үшін киетін, жұқа киізден тігілген сырт киімі, сулық. 2. Сыртқы жамылғы, жамылтқы; бастырма. Кебенек киген. Тірі жүрген, бұл дүниеде бар (адам). Кебенек киген келеді. Тірі болса, бір оралады [ басқа түскен ауыртпалық шет жайлатқан я ұзаққа сапар шектірген азамат, ерге айтылады. «Кебенек» – көбіне жауыншашыннан қорғану үшін құрым киізден жасалған киім; жылқышы, түйеші киген: «Кебенек кигеннен безбе, кебін кигеннен без», «кебенек киген келер, кебін киген келмес»; «ерді кебенек ішінде таны» деген нақыл сөздер осыдан шыққан ].
КЕБЕНЕК 2#омоним #зат есім. 1. Ешкіде ғана болатын аса қатерлі, жұқпалы ауру (індет). 2. #қарапайым сөз. #экспрессивті. Ешкіге айтылатын қарғыс. Кебенек келгір [ алғыр ]. #қарғыс сөз. Кебенек ауруына ұшырағыр! Кебенек келсін. #қарғыс сөз. Кебенек ауруымен ауыр, кебенек індетіне ұшыра! Кебенек тигір [ тисін ]. #қарғыс сөз. Кебенек індетіне ұшырағыр, кебенек ауруымен ауырғыр. Кебенек тиді. Кебенек індетімен ауырды, кебенек ауруына ұшырады.
КЕБЕНЕКТЕ = #етістік. Кебенек ауруына ұшырау.
КЕБЕНЕКТЕУ деген КЕБЕНТАЙ #зат есім. жергілікті сөз. Кебенек (киім).
КЕБЕП 1#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Кәуап.
КЕБЕП 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Уайым, қайғы, азап, қасірет, күйініш.
КЕБЕПТЕ = #етістік. #жергілікті сөз. қстікке өткізіп, шоққа қақтау; кебеп пісіру.
КЕБЕПТЕУ #жергілікті сөз. деген КЕБЕПХАНА #зат есім. жергілікті сөз. Кәуап пісіретін, сататын орын, жай.
КЕБЕР = #етістік. 1. Кебу, құрғау; кеберсу. 2. #ауыспалы мағына. Қатыпсему, жас ұлғайып қаусау.
КЕБЕРСУ деген КЕБЕРСІ = #етістік. 1. Шөлдегеннен таңдайы кебу, аузы құрғау, кеберу. 2. Дегду, құрғау. 3. Қаңсу, әбден құрғап кету.
КЕБЕРСІТ = #етістік. Кептіру, құрғату.
КЕБЕРСІТУ деген КЕБЕРУ деген КЕБЕШ кебеш шана. #жергілікті сөз. Қанатты жеңіл шана.
КҮҢ-КЕБЕШ #зат есім. #көнерген сөз. Жарлы-жалшы, жоқ-жітік.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий