Толковый словарь казахского языка: Жұта>
ЖҰТА-ЖҰТА #үстеу. Қайта-қайта қылғытып көп ішіп.
ЖАЛАП-ЖҰТ = #етістік. 1. Түк қалдырмай қылқып, жалмау, жұғын қалдырмай тақырлау. 2. #ауыспалы мағына. Апшысын қуыру, тықсыру.
ЖАЛАП-ЖҰТУ деген ЖАМАН-ЖҰТЫҚ #сын есім. Ескірген, тозығы жеткен. // #жергілікті сөз. Жаман-жәутік, нашар мал.
ЖОҚ-ЖҰТАҢ #зат есім. Жарлы-жақыбай, жоқ-жітік.
ЖОҚ-ЖҰТАҢДЫҚ #зат есім. Жарлылық, жүдеулік, кедейлік.
ЖҰПЫНЫ-ЖҰТАҢ #сын есім. Нашар, жетімсіз.
ЖҰТ #зат есім. Ауа райының қолайсыздығынан болатын экономикалық күйзеліс, апат; жазғы қуаңшылық пен қатты қыстан аштыққа ұшыраушылық, ашаршылық. Жұт болды. Қыс қатты болып, мал жұтады, аштан қырылды. Жұт жеті ағайынды. Жұт жалғыз болмайды, басқа да қиыншылықтармен, табиғат апаттарымен қабаттаса жүреді деген мағынада. Жұт жылғы. Жұт, апат, қатты қыс болған жылғы. Жұтқа жаға жыртқызбады. Жұтқа жеңдірмеді, малжанды аман сақтады, мұртын шалдырмады. Жұт құрығынан құтылды. Жұттан аман қалды. Жұттан шыққан жұрындар. Жұттан аман қалған кедей-кепшік. Жұттың жұты. Барып тұрған әлемет. Жұт хабаршысы. Табиғаттағы аса қолайсыз құбылыстарды (жаздағы аса құрғақшылық, қыстағы қардың шектен тыс қалың болуы, індет) жұттың жұттық белгісі деп санау. Жұт шақырады. Аса қалың қар мен боранның аяғы жұтқа айналады.
ЖҰТ = #етістік. 1. Асты өңеш арқылы өткізу, қылғыту. 2. Жою, жоқ қылу, басын жұту. Жұтып жібергендей. Жұтып қоярдай; көзімен ішіпжеп қарау туралы. Жұтып кеткендей. Жоқ қылып жібергендей. Жұтып қойғысы келді. Қатты сүйсінді, жақсы көрді.
ЖҰТА = #етістік. 1. Қатты қыстан, аштықтан қырылу, апатқа ұшырау. 2. Құру, біту, таусылу, түгесілу; жетіспеу.
ЖҰТАҒАНДАЙ #үстеу. Жұтап қалған сияқты.
ЖҰТАҢ #сын есім. Азыптозған, жадау, нашар, жүдеу, кедей. Жұтаң кендер. #кен ісі. Құрамында күкіртті мыс, сүрме, күшән, висмут бар, бірақ пайыздық үлесі төмен, байытудың техникалық талабына сай келмейтін кендер. Жұтаң көмір. #геологиялық. Көмірленудің нақтылы дәрежесіне сәйкес келетін, яғни метаморфизмнің Vқ сатысы жағдайында қалыптасқан таскөмір түрі. Жұтаң сана. п е д. Адамдардың күнделікті өмір процесінде қалыптасқан қоғамдық сананың төменгі деңгейі.
ЖҰТАҢДАН = #етістік. Жұтаң тарту, кедейлену.
ЖҰТАҢДАНУ деген ЖҰТАҢДАУ #сын есім. Кедейлеу, нашарлау; аздау.
ЖҰТАҢДЫҚ #зат есім. Тапшылық, жетіспеушілік, кедейлік.
ЖҰТАҢДЫЛЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Жұтаңдық.
ЖҰТАҢШЫЛЫҚ #зат есім. Ашаршылық, жоқшылық; кедейлік.
ЖҰТАТ = #етістік. Ашықтыру, кедейлендіру, жоқшылыққа ұшырату; азыптоздыру.
ЖҰТАТУ деген ЖҰТАУ деген ЖҰТ-ЖАЛАҢ #зат есім. Ашығушылық, тапшылық, жоқшылық, апат, күйзеліс.
ЖҰТҚЫЗ = #етістік. Су, айран, сүт, қымыз т.б. тәрізді сұйық сусынды ішкізу, ұрттату.
ЖҰТҚЫЗУ деген ЖҰТҚЫН #зат есім. #қарапайым сөз. Құлқын, #тамақ өнеркəсібі.
ЖҰТҚЫНШАҚ #зат есім. <лат. phаrуnx> 1. а н ат. Ас қорыту және тыныс алу жүйелеріне ортақ, пішіні түтік тәрізді етті – жарғақты мүше; ауыз қуысы мен өңештің арасындағы тамақ өтетін орын. 2. #ауыспалы мағына. Қара басының қамын ойлаған, өз күйін күймеген адамдар.
ЖҰТҚЫШ #сын есім. Бір нерсені жұтып қоятын.
ЖҰТПА #зат есім. кәс. Балық ұстайтын қармақ; балық жұтып қоятын кішкентай қармақ.
ЖҰТТЫР = #етістік. Ішкіздіру, ұрттату.
ЖҰТТЫРУ деген ЖҰТУ деген ЖҰТШЫЛЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Жұт; ашаршылық, жоқшылық.
ЖҰТЫЛ = #етістік. 1. Ішкенжеген астың тамақтан өтуі. 2. Жоқ болып кету, көрінбей кету, батып кету, өшу. Жұтылу коэффициенті. #физикалық. Монохроматты сәулелену ағыны затта жұтылуынан екі есе әлсірейтін, қашықтыққа кері шама.
ЖҰТЫЛУ деген ЖҰТЫМ 1#омоним #зат есім. Сусын.
ЖҰТЫМ 2#омоним: бір жұтым. Ауыз толтырып бір ішерлік (су, сүт т. б) сұйық #зат есім.
ЖҰТЫН = #етістік. 1. Түкірігін, сілекейін жұту. 2. #ауыспалы мағына. Ішіпжеп қарау, сұқтану. 3. #ауыспалы мағына. Тап-тұйнақтай, қылмың қаққан. Жұтынып тұрды. Көз тартып құлпырып тұрды.
ЖҰТЫНДЫР = #етістік. Көз тартатындай етіп әдемілеу, сәндеу, тап-тұйнақтай ету.
ЖҰТЫНДЫРУ деген ЖҰТЫНТ = #етістік. Құлпырту, жайнату.
ЖҰТЫНТУ деген ЖҰТЫНУ деген ЖҰТЫНЫС #зат есім. Адамның тамақты шайнап жұтысы.
ЖҰТЫҢҚЫРА = #етістік. 1. Аздап жұту. 2. Ішімдік ішу, масайыңқырау.
ЖҰТЫҢҚЫРАУ деген ЖҰТЫС = #етістік. Ішісу, ішіңкіреу.
ЖҰТЫСУ деген ЖҮДЕУ-ЖҰТАҢ #сын есім. Жүдеген, елсіреген, азыптозған.
ЖАЛАП-ЖҰТ = #етістік. 1. Түк қалдырмай қылқып, жалмау, жұғын қалдырмай тақырлау. 2. #ауыспалы мағына. Апшысын қуыру, тықсыру.
ЖАЛАП-ЖҰТУ деген ЖАМАН-ЖҰТЫҚ #сын есім. Ескірген, тозығы жеткен. // #жергілікті сөз. Жаман-жәутік, нашар мал.
ЖОҚ-ЖҰТАҢ #зат есім. Жарлы-жақыбай, жоқ-жітік.
ЖОҚ-ЖҰТАҢДЫҚ #зат есім. Жарлылық, жүдеулік, кедейлік.
ЖҰПЫНЫ-ЖҰТАҢ #сын есім. Нашар, жетімсіз.
ЖҰТ #зат есім. Ауа райының қолайсыздығынан болатын экономикалық күйзеліс, апат; жазғы қуаңшылық пен қатты қыстан аштыққа ұшыраушылық, ашаршылық. Жұт болды. Қыс қатты болып, мал жұтады, аштан қырылды. Жұт жеті ағайынды. Жұт жалғыз болмайды, басқа да қиыншылықтармен, табиғат апаттарымен қабаттаса жүреді деген мағынада. Жұт жылғы. Жұт, апат, қатты қыс болған жылғы. Жұтқа жаға жыртқызбады. Жұтқа жеңдірмеді, малжанды аман сақтады, мұртын шалдырмады. Жұт құрығынан құтылды. Жұттан аман қалды. Жұттан шыққан жұрындар. Жұттан аман қалған кедей-кепшік. Жұттың жұты. Барып тұрған әлемет. Жұт хабаршысы. Табиғаттағы аса қолайсыз құбылыстарды (жаздағы аса құрғақшылық, қыстағы қардың шектен тыс қалың болуы, індет) жұттың жұттық белгісі деп санау. Жұт шақырады. Аса қалың қар мен боранның аяғы жұтқа айналады.
ЖҰТ = #етістік. 1. Асты өңеш арқылы өткізу, қылғыту. 2. Жою, жоқ қылу, басын жұту. Жұтып жібергендей. Жұтып қоярдай; көзімен ішіпжеп қарау туралы. Жұтып кеткендей. Жоқ қылып жібергендей. Жұтып қойғысы келді. Қатты сүйсінді, жақсы көрді.
ЖҰТА = #етістік. 1. Қатты қыстан, аштықтан қырылу, апатқа ұшырау. 2. Құру, біту, таусылу, түгесілу; жетіспеу.
ЖҰТАҒАНДАЙ #үстеу. Жұтап қалған сияқты.
ЖҰТАҢ #сын есім. Азыптозған, жадау, нашар, жүдеу, кедей. Жұтаң кендер. #кен ісі. Құрамында күкіртті мыс, сүрме, күшән, висмут бар, бірақ пайыздық үлесі төмен, байытудың техникалық талабына сай келмейтін кендер. Жұтаң көмір. #геологиялық. Көмірленудің нақтылы дәрежесіне сәйкес келетін, яғни метаморфизмнің Vқ сатысы жағдайында қалыптасқан таскөмір түрі. Жұтаң сана. п е д. Адамдардың күнделікті өмір процесінде қалыптасқан қоғамдық сананың төменгі деңгейі.
ЖҰТАҢДАН = #етістік. Жұтаң тарту, кедейлену.
ЖҰТАҢДАНУ деген ЖҰТАҢДАУ #сын есім. Кедейлеу, нашарлау; аздау.
ЖҰТАҢДЫҚ #зат есім. Тапшылық, жетіспеушілік, кедейлік.
ЖҰТАҢДЫЛЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Жұтаңдық.
ЖҰТАҢШЫЛЫҚ #зат есім. Ашаршылық, жоқшылық; кедейлік.
ЖҰТАТ = #етістік. Ашықтыру, кедейлендіру, жоқшылыққа ұшырату; азыптоздыру.
ЖҰТАТУ деген ЖҰТАУ деген ЖҰТ-ЖАЛАҢ #зат есім. Ашығушылық, тапшылық, жоқшылық, апат, күйзеліс.
ЖҰТҚЫЗ = #етістік. Су, айран, сүт, қымыз т.б. тәрізді сұйық сусынды ішкізу, ұрттату.
ЖҰТҚЫЗУ деген ЖҰТҚЫН #зат есім. #қарапайым сөз. Құлқын, #тамақ өнеркəсібі.
ЖҰТҚЫНШАҚ #зат есім. <лат. phаrуnx> 1. а н ат. Ас қорыту және тыныс алу жүйелеріне ортақ, пішіні түтік тәрізді етті – жарғақты мүше; ауыз қуысы мен өңештің арасындағы тамақ өтетін орын. 2. #ауыспалы мағына. Қара басының қамын ойлаған, өз күйін күймеген адамдар.
ЖҰТҚЫШ #сын есім. Бір нерсені жұтып қоятын.
ЖҰТПА #зат есім. кәс. Балық ұстайтын қармақ; балық жұтып қоятын кішкентай қармақ.
ЖҰТТЫР = #етістік. Ішкіздіру, ұрттату.
ЖҰТТЫРУ деген ЖҰТУ деген ЖҰТШЫЛЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Жұт; ашаршылық, жоқшылық.
ЖҰТЫЛ = #етістік. 1. Ішкенжеген астың тамақтан өтуі. 2. Жоқ болып кету, көрінбей кету, батып кету, өшу. Жұтылу коэффициенті. #физикалық. Монохроматты сәулелену ағыны затта жұтылуынан екі есе әлсірейтін, қашықтыққа кері шама.
ЖҰТЫЛУ деген ЖҰТЫМ 1#омоним #зат есім. Сусын.
ЖҰТЫМ 2#омоним: бір жұтым. Ауыз толтырып бір ішерлік (су, сүт т. б) сұйық #зат есім.
ЖҰТЫН = #етістік. 1. Түкірігін, сілекейін жұту. 2. #ауыспалы мағына. Ішіпжеп қарау, сұқтану. 3. #ауыспалы мағына. Тап-тұйнақтай, қылмың қаққан. Жұтынып тұрды. Көз тартып құлпырып тұрды.
ЖҰТЫНДЫР = #етістік. Көз тартатындай етіп әдемілеу, сәндеу, тап-тұйнақтай ету.
ЖҰТЫНДЫРУ деген ЖҰТЫНТ = #етістік. Құлпырту, жайнату.
ЖҰТЫНТУ деген ЖҰТЫНУ деген ЖҰТЫНЫС #зат есім. Адамның тамақты шайнап жұтысы.
ЖҰТЫҢҚЫРА = #етістік. 1. Аздап жұту. 2. Ішімдік ішу, масайыңқырау.
ЖҰТЫҢҚЫРАУ деген ЖҰТЫС = #етістік. Ішісу, ішіңкіреу.
ЖҰТЫСУ деген ЖҮДЕУ-ЖҰТАҢ #сын есім. Жүдеген, елсіреген, азыптозған.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий