Толковый словарь казахского языка: Жұт>

ЖҰҚАЛАЙ-ЖҰҚАЛАЙ #үстеу. Ептеп-септеп, ақырындап, ебін тауып.
ЖҰЛҚЫМ-ЖҰЛҚЫМ #сын есім. Жұлмажұлмасы шыққан, қобыраған.
ЖҰЛҚЫП-ЖҰЛҚЫП #үстеу. Тартыптартып, сілкіпсілкіп.
ЖҰЛМА-ЖҰЛМА #сын есім. Жұлым-жұлым, жыртық-жыртық. Жұлма-жұлма болды. Жұлымжұлымы шықты, әбден тозды. Жұлмажұлмасы шықты. Тоз-тоз болды, ескірді.
ЖҰЛЫМ-ЖҰЛЫМ #сын есім. Жұлма-жұлма, алба-жұлба, жыртық-жыртық. Жұлым-жұлым болды. Жұлмажұлмасы шықты, тозтозы шықты.
ЖҰЛЫНДАЙ-ЖҰЛЫНДАЙ #сын есім. Тіп-тік, жіңішке болып будақталған.
ЖҰЛЫН-ЖҰЛЫН #зат есім. анатомиялық. Күллі омыртқалардың ішін аралап өтетін қабығы бар бұтақты жүйке.
ЖҰМ-ЖҰМ #зат есім. #ойын. Алқа-қотан отырған көпшілік ойын бастаушының белгісі бойынша белгілі бір уақытқа жаппай үндемей, көз жұмып қалатын ойын; тымпи, үндемес.
ЖҰП-ЖҰП #үстеу. Қос-қос, екеу-екеу.
ЖҰТА-ЖҰТА #үстеу. Қайта-қайта қылғытып көп ішіп.
АБЫР-ЖҰБЫР #үстеу. Әуре-сарсаң, әбігер.
АҒАЙЫН-ЖҰРАҒАТ #зат есім. Ағайын-туыс, iлікшалыс, дос-жаран, тамыр-таныс.
АҒАЙЫН-ЖҰРТ #зат есім. Барлық тума-туыс, алыс-жақын ағайын.
АДА-ЖҰДА #үстеу. сөйлеу. Ада-гүде.
АЛАҚ-ЖҰЛАҚ елiк. Сасқанда, қорыққанда т.б. жанжаққа алақтап, жалтақтап қарағыш таған қимылды бейнелейтін сөз. Алақ-жұлақ еттi. Жалтаңдады, жалтақтап қарай бердi.
АЛАҢ-ЖҰЛАҢ елiк. Жанжағына жалтақтап, алақтап қарағыштаған қимылды бейнелейтін сөз. Алаң-жұлаң еттi. Жанжағына алақтап қарағыштады, үрпектедi.
АЛБА-ЖҰЛБА #сын есім. Үстi-басы дал-дұл, жұлым-жұлым, жыртық, пәре-пәре, өрімөрім.
АЛДЫМ-ЖҰЛДЫМ #үстеу. Апыңгүпің, қалай болса солай.
АЛҚЫМ-ЖҰЛҚЫМ #үстеу. сөйлеу. Алқын-жұлқын.
АЛҚЫН-ЖҰЛҚЫН #үстеу. Асығыс, жанталаса. Алқын-жұлқын болды. Апыртопыры шықты, қобырады.
АЛҚЫНЫП-ЖҰЛҚЫНЫП #үстеу. Асығып, асығып-үсігіп, жанталасып.
АЛМА-ЖҰЛМА #сын есім. сөйлеу. Алба-жұлба.
АЛЫМ-ЖҰЛЫМ #сын есім. Алба-жұлба, өрімөрім, жыртық-жыртық.
АЛЫП-ЖҰЛЫП #үстеу. Асығыс, шапшаң, алқын-жұлқын. Алып-жұлып бара жатқан. Соншалықты, асып кетердей. Алып-жұлып бара жатқан ештеңе жоқ. а) Айтарлықтай, дүрлігерліктей, қауіп ойларлықтай дәнеңе болған жоқ. ә) Өзгеден ерекшелігі, артықшылығы жоқ.
АЛЫС-ЖҰЛҚЫС #зат есім. #сөйлеу. Алыс-жұлыс.
АЛЫС-ЖҰЛЫС #зат есім. Жанталас, алыс-тартыс.
АЛЫС-ЖҰЛЫС = #етістік. Алысып ойнау, жұлқыласу, жұлмаласу.
АЛЫС-ЖҰЛЫССЫЗ #сын есім. Алысжұлысы жоқ, таластартыссыз.
АЛЫСЫП-ЖҰЛЫС = #етістік. Таласыптартысу, жұлқыласу, жұлмаласу.
АЛЫСЫП-ЖҰЛЫСУ деген АПЫР-ЖҰПЫР #үстеу. сөйлеу. Апыр-топыр.
АШЫЛЫП-ЖҰМЫЛ = #етістік. Бiресе ашылып, біресе жұмылу.
АШЫЛЫП-ЖҰМЫЛУ деген АШЫП-ЖҰМ = #етістік. Бiресе ашу, біресе жұму.
АШЫП-ЖҰМУ деген БҰЛҚЫНЫП-ЖҰЛҚЫН = #етістік. Аласұру, тулау.
ДАЛБА-ЖҰЛБА #сын есім. сөйлеу. Далба-дұлба, алба-жұлба.
ЕЛ-ЖҰРТ #зат есім. 1. Ауыл-аймақ, шыққан елі. 2. Халық. Ел-жұрт аман ба? #этнографиялық. Бүкіл ауылаймақтың амандығын сұрау этикеті. Елжұртқа [ елге ] танылды. Бүкіл елге, көпшілікке белгілі болды. Елжұртты елеңдетті. Құлақ түргізді, қызықтырды.
ЕЛСІЗ-ЖҰРТСЫЗ #сын есім. Ел жоқ, жұрты жоқ (мекен).
ЖАБЫР-ЖҰБЫР #үстеу. сөйлеу. Жапыр-жұпыр.
ЖАҒАЛАС-ЖҰЛҚЫЛАС = #етістік. Таласып, тайталасу.
ЖАҚЫН-ЖҰРАҒАТ #зат есім. Аталас ағайын, туыс-тума.
ЖАҚЫН-ЖҰРТ #зат есім. Ел-жұрт.
ЖАЛАҚ-ЖҰЛАҚ : жалақ-жұлақ қарады [ етті ]. Айналасына алақтап, алақ-жұлақ қарады.
ЖАЛАҢ-ЖҰЛАҢ #үстеу. Жалаңдаған, алақ-жұлақ еткен қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. Жалаң-жұлаң етті. Жалт-жұлт, жарқ-жұрқ етіп көрінді.
ЖАЛАП-ЖҰҚТА = #етістік. 1. Жұғын қалдырмау, дым қалдырмау, тазалау. 2. Сыпырып-сиыру, тақырлау. 3. #ауыспалы мағына. Малдың төлін жалап, июі. 4. ауыс, өбу, сүю, аймалау. 5. Түк қалдырмай жеп қою.
ЖАЛАП-ЖҰҚТАУ деген ЖАЛАП-ЖҰТ = #етістік. 1. Түк қалдырмай қылқып, жалмау, жұғын қалдырмай тақырлау. 2. #ауыспалы мағына. Апшысын қуыру, тықсыру.
ЖАЛАП-ЖҰТУ деген ЖАЛАСЫП-ЖҰҚТАС = #етістік. #экспрессивті. Аймаласу, өбісу, сүйісу.
ЖАЛАСЫП-ЖҰҚТАСУ деген ЖАЛБА-ЖҰЛБА #сын есім. Жұлымжұлымы шыққан, шоқпыт-шоқпыт.
ЖАЛБАҢ-ЖҰЛБАҢ #еліктеуіш сөз. Жалп-жалп етіп ебедейсіз, икемсіз қозғалған қимылды бейнелейтін сөз.
ЖАЛБЫР-ЖҰЛБЫР #сын есім. сөйлеу. Жалба-жұлба.
ЖАЛ-ЖҰҒЫН #зат есім. жергілікті сөз. Жал-құйрық.
ЖАЛП-ЖҰЛП #еліктеуіш сөз. Біресе жалпылдап, біресе тоқтаған қимылқозғалысты бейнелейтін сөз.
ЖАЛП-ЖҰЛП етті. а) желп-желп етті, желпілдеді. ә) Бір өшіп, бір жанды, жалпылдады.
ЖАЛТАҚ-ЖҰЛТАҚ #еліктеуіш сөз. Жалтақтап, мазасызданған қимылқозғалысты бейнелейтін сөз.
ЖАЛТАҢ-ЖҰЛТАҢ #сын есім. Жалтаң-жалтаң, елең-елең, алақ-жұлақ.
ЖАЛТ-ЖҰЛТ #еліктеуіш сөз. Жарқыраған, әртүрлі болып жалтылдаған қалыпкүйді бейнелейтін сөз.
ЖАЛТЫР-ЖҰЛТЫР #сын есім. Жалтыраған, жалт-жұлт еткен.
ЖАМАН-ЖҰМАН #сын есім. 1. Ескі, #көнерген сөз. 2. #ауыспалы мағына. Әлсіз, ынжық, нашар.
ЖАМАН-ЖҰТЫҚ #сын есім. Ескірген, тозығы жеткен. // #жергілікті сөз. Жаман-жәутік, нашар мал.
ЖАҢ-ЖҰҢ #еліктеуіш сөз. #сөйлеу. Шаң-шұң.
ЖАПЫР-ЖҰПЫР #үстеу. Үйме-жүйме, апыл ғүпыл.
ЖАРБАҢ-ЖҰРБАҢ #еліктеуіш сөз. #сөйлеу. Далп-далп еткен орашалақ қимылды бейнелейтін сөз.
ЖАРҚ-ЖҰРҚ #еліктеуіш сөз. Жалт-жұлт, жарқыл-жұрқыл еткен көріністі бейнелейтін сөз. Жарқ-жұрқ етті. а) жалт-жұлт етті. ә) Жарқылдады. Жарқ-жұрқ ойнады. Мың құбылып, аударылыптөңкерілді.
ЖАРҚЫЛ-ЖҰРҚЫЛ #зат есім. 1. Жарқ-жұрқ еткен найзағайдың не электр жарығы, т.б. көп жарқыл. 2. #ауыспалы мағына. Қызба, алыпұшпа мінез, жеңілтек.
ЖАРЫҚ-ЖҰРЫҚ #еліктеуіш сөз. Жарқ-жұрқ.
ЖАРЫҚ-ЖҰРЫҚ етті. #сөйлеу. Жарқ-жұрқ етті (жарқылдау).
ЖАТ-ЖҰРАҒАТ #зат есім. Сүйек шатыс, жақын-жуық.
ЖЕГЖАТ-ЖҰРАҒАТ #зат есім. Туысағайын, аталас, рулас.
ЖЕГЖАТ-ЖҰРАТ #зат есім. #сөйлеу. Жегжат-жұрағат.
ЖЕКЖАТ-ЖҰРАҒАТ #зат есім. #сөйлеу. Жегжат-жұрағат.
ЖЕКЖАТ-ЖҰРАТ #зат есім. #сөйлеу. Жегжат-жұрағат.
ЖОҚ-ЖҰҚА #сын есім. сөйлеу. Жоқ-жітік.
ЖОҚ-ЖҰҚАЛАУ #сын есім. Кедейлеу, тұрмысы нашарлау.
ЖОҚ-ЖҰҚАН #сын есім. жергілікті сөз. Жоқ-жітік, кемтар.
ЖОҚ-ЖҰҚАНА #сын есім. Жоқ-жітік, жадау-жүдеу, кедей.
ЖОҚ-ЖҰТАҢ #зат есім. Жарлы-жақыбай, жоқ-жітік.
ЖОҚ-ЖҰТАҢДЫҚ #зат есім. Жарлылық, жүдеулік, кедейлік.
ЖҰБА = #етістік. Жұбану, көңілін аулау.
ЖҰБАБХАНА #зат есім. #көнерген сөз. Оңаша сөйлесетін орын, үй.
ЖҰБАЙ #зат есім. Ерлі-зайыпты адамдардың бір-біріне жақындығын білдіретін туыстық атау. Көбінесе, әйелдерге қатысты айтылады.
ЖҰБАЙЛАН = #етістік. Жұптасу, қосақтасу.
ЖҰБАЙЛАНУ деген ЖҰБАЙЛАС #зат есім. Жұбай.
ЖҰБАЙЛАС = #етістік. 1. Қосылу, қосақтасу. 2. Қабаттасу, қатарласу.
ЖҰБАЙЛАСУ деген ЖҰБАЙЛЫ #сын есім. Ерлі-зайыпты, үйлі-жайлы.
ЖҰБАЙЛЫҚ #зат есім. Ерлі-зайыпты боп бас қосқандық, некелескендік. Жұб а йлық неке. Сүйісіп қосылған, жұптасқан неке.
ЖҰБАН #зат есім. Орта жастан асқан әйел.
ЖҰБАН = #етістік. 1. Жылағанды қойып уану, жуану. 2. #ауыспалы мағына. Көңілі орнығу, алданыш ету.
ЖҰБАНАРЛЫҚ #зат есім. Жұбаныш боларлық, көңіл толарлық.
ЖҰБАНҒАНСУ деген ЖҰБАНҒАНСЫ = #етістік. Уанғансу, жұбанған болғансу.
ЖҰБАНҒЫШ #сын есім. Тез жуанатын, уанғыш.
ЖҰБАНДЫР = #етістік. Уандыру, жұбату.
ЖҰБАНДЫРУ деген ЖҰБАНТ = #етістік. Жұбандыру, уату.

© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий