Толковый словарь казахского языка: Жыми>
ЖЫМЫҢ-ЖЫМЫҢ #еліктеуіш сөз. Жымыңдап күлген қимылды бейнелейтін сөз. Жымың-жымың етті. Күлім қақты, жымыңдады. Жымың-жымың қақты. Қылмыңдады, жымыңдады.
ЖЫМ 1#омоним #зат есім. 1. Аңның ұясына, ініне қарай баратын ізі, жолы. 2. қн, ұя. 3. #ауыспалы мағына. Екі заттың жапсары, жігі, қиюы, қисыны. Жымын білдірмеді. Адам баласына сездірмеді, басқан ізін көрсетпеді. Жымы тұтас. Ағайын-туыс, жақын; ниеті бір.
ЖЫМ 2#омоним #зат есім. #ойын. Көпшілік алқа-қотан отырып ойнайтын халық ойыны; үндемес.
ЖЫМ 3#омоним #үстеу. #зат есім. Үн-түнсіз, тып-тыныш. Жым басылды. Бірден басылды, тына қалды. Жым болды. Тына қалды, үні өшті. Жым қылды. Үнін өшірді, аузын аштырмады, сөйлетпеді.
ЖЫМ 4#омоним: жым етік. Өкшесі аласа қисық табан етік.
ЖЫМ = #етістік. 1. Жануарлардың құлағын артқа қарай жымырып, құйрығын ішке қарай тығып алуы. 2. Тынышталу, үні шықпау. 3. Қашу, жасырыну. 4. #ауыспалы мағына. Тауы шағылу, беті қайту.
ЖЫМБА #зат есім. Қалтарысы, бұлтарысы көп таса жер. Жымба жол. Айла-шарғы; жасырын, құпия іс-әрекет.
ЖЫМБАЛА = #етістік. #жергілікті сөз. Бұқпантайлау.
ЖЫМДА = #етістік. Қисынын келтіру, қисындастыру, үйлестіру.
ЖЫМДАЙ #сын есім. Тып-тыныш, моп-момақан. Жымдай болды. Үні өшті, дымы шықпады. Жымдай қылды [ етті ]. Тыныштандырды, момақан етті, жуасытты.
ЖЫМДАС #сын есім. Ымыжымы бір.
ЖЫМДАС = #етістік. 1. Жігі білінбей тұтасып, кірігіп тұру. 2. #ауыспалы мағына. Қиюласу, үйлесу, қисындасу. 3. #ауыспалы мағына. Нығаю, беку, бірігу. 4. #ауыспалы мағына. Үндесу, әуендесу.
ЖЫМДАСТЫҚ #зат есім. геологиялық. Кристалдардың нақты немесе ықтимал қырларында параллель жазықтықтар бойынша жарылу қасиеті.
ЖЫМДАСТЫР = #етістік. 1. Қиюластыру, ұстастыру. 2. #ауыспалы мағына. Қисынын келтіру, үйлестіру.
ЖЫМДАСТЫРУ деген ЖЫМДАСТЫРЫЛ = #етістік. Қиюластырылу, ұстастырылу.
ЖЫМДАСТЫРЫЛУ деген ЖЫМДАСУ деген ЖЫМДЫ #сын есім. Жымы бар; жым түскен.
ЖЫМ-ЖЫЛАС #үстеу. 1. Қайда кеткені белгісіз, зым-зия. 2. Теп-тегіс, жып-жылмағай. Жым-жылас жұтты. Жоқ қылды, тып-типыл етті.
ЖЫМ-ЖЫРТ 1 #зат есім. жергілікті сөз. #ойын. Ойын шартына сәйкес күліп не сөйлеп қойған адамға айып тартқызатын ойын түрі.
ЖЫМ-ЖЫРТ 2 #үстеу. 1. Үн жоқтүн жоқ, тып-тыныш. 2. Табиғат дүниесінің тым-тырыс, меңіреу қалыпта болуы.
ЖЫМ-ЖЫРТТЫҚ #зат есім. Тым-тырыс болушылық, тыныштық.
ЖЫМИ = #етістік. Жылышырай білдіру, езу тарту.
ЖЫМИҒАНСУ деген ЖЫМИҒАНСЫ = #етістік. Езу тартып күлгенсу.
ЖЫМИТ 1#омоним = #етістік. Езу тарттыру, күлдіру.
ЖЫМИТ 2#омоним = #етістік. Малдың (ат, есек т.б.) сес көрсетіп, құлағын жымыруы.
ЖЫМИТУ деген ЖЫМИТЫС = #етістік. Малдың (ат, есек т.б.) құлақтарын жымырысып, бір-біріне сес көрсетуі.
ЖЫМИТЫСУ деген ЖЫМИЫС #зат есім. Жымиып күлген күлкі.
ЖЫМИЫС = #етістік. Жылышырай білдірісу, езу тартысу.
ЖЫМИЫСУ деген ЖЫМИЮ деген ЖЫМҚЫР = #етістік. 1. Бір заттың етегін, шетін ішке қарай қайыру, тығу, жинастыру. 2. Ерінді ішке қарай қайыра бүгу. 3. #ауыспалы мағына. Жасыру, тығып қою, ұрлау.
ЖЫМҚЫРМА #зат есім. Ұрлық. //Ұрлықшы, сұғанақ.
ЖЫМҚЫРТ = #етістік. Ұрлау, жоқ қылу, құрту.
ЖЫМҚЫРТУ деген ЖЫМҚЫРУ деген ЖЫМҚЫРУЛЫ #сын есім. Жымқырылған, жымқырып қойған, ішке қарай бүгулі.
ЖЫМҚЫРЫЛ = #етістік. 1. Бір заттың етегінің, шетінің ішке қарай қайырылып, тығылуы. 2. Еріннің ішке қарай бүрілуі. 3. #ауыспалы мағына. Ұрлану, қымқырылу.
ЖЫМҚЫРЫЛУ деген ЖЫМҚЫРЫН = #етістік. Жасырыну, тығылу.
ЖЫМҚЫРЫНУ деген ЖЫМҚЫРЫС = #етістік. Бірнеше адамның еріндерін ішке қарай бүгіп алуы.
ЖЫМҚЫРЫСУ деген ЖЫМПИ = #етістік. Дым болмағандай түр көрсету; тымыраю, тымпию.
ЖЫМПИТ = #етістік. 1. Жып-жылмағай ету. 2. Құлағын жымыру.
ЖЫМПИТУ деген ЖЫМПИЮ деген ЖЫМПОС #сын есім. сөйлеу. Жылпос.
ЖЫМПЫҢДА = #етістік. #сөйлеу. Жампаңда.
ЖЫМСИ = #етістік. #сөйлеу. 1. Жымпи. 2. Жымиып күлу.
ЖЫМСЫҚ #сын есім. сөйлеу. Жымысқы.
ЖЫМСЫҚТЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Жымысқылық.
ЖЫМСЫМА #сын есім. сөйлеу. Жымысқы.
ЖЫМСЫМАЛЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Жымысқылық.
ЖЫМТАУ #зат есім. #өсімдік. #сөйлеу. Түймедағы.
ЖЫМУ деген ЖЫМЫҢ #еліктеуіш сөз. Жылт еткен, ақырын бір нәрсенің шетін көрсеткен, миығынан күлген т.б. қысқа қимылды бейнелейтін сөз. // жымың-жымың еткендік, жымыңдағандық. Жымыңға басты. Жымың-жымың етті, жымыңдай берді. Жымың етті. а) Жымиды, күлгендей болды. ә) Жылт етіп көрінді. Жымың қақты. а) Күлімсіреді, езу тартты; жымың-жымың етті. ә) Жарқырап көрінді, жалт-жұлт етті.
ЖЫМЫҢДА = #етістік. 1. Жымың қағу, күлімдеу, күлімсіреу. 2. Жылмыңдау, қутыңдау. 3. Қуану, масаттану; масайрау, риза болу. 4. #ауыспалы мағына. Сәуле шашу, жарқырау, жалт-жұлт ету.
ЖЫМЫҢДАС = #етістік. 1. Жымың-жымың етісу, күлімдесу. 2. #ауыспалы мағына. Сәуле шашысу, жалт-жұлт етісу.
ЖЫМЫҢДАСУ деген ЖЫМЫҢДАТ = #етістік. Жымың-жымың еткізу, жарқырату.
ЖЫМЫҢДАТУ деген ЖЫМЫҢДАУ деген ЖЫМЫР = #етістік. Бір заттың шетін ішке қарай қымқыру, қысу, бүктеу.
ЖЫМЫРАЙ = #етістік. 1. Ішіне қарай бүктелу, қисаю. 2. Мыжыраю, мыж-мыж болу.
ЖЫМЫРАЙТ = #етістік. 1. Ішіне қарай бүктелту, қисайту. 2. Ерінді ішке қарай жымқыру.
ЖЫМЫРАЙТУ деген ЖЫМЫРАҢ жымыраң қақты. #жергілікті сөз. а) Жымыңдады, күлімсіреді, жымың қақты. ә) Тынышсызданды, мазаланды.
ЖЫМЫРАҢДАП #үстеу. жергілікті сөз. Жымыңдап.
ЖЫМЫРАЮ деген ЖЫМЫРУ деген ЖЫМЫРУЛЫ #сын есім. Жымырылған.
ЖЫМЫРЫЛ = #етістік. 1. Бір заттың шетінің ішке қарай бүктелуі. 2. Еріннің ішке қарай қайырылып бүрілуі.
ЖЫМЫРЫЛТ = #етістік. Малдың құлақтарының артқа қарай жымқырылуы.
ЖЫМЫРЫЛТУ деген ЖЫМЫРЫЛУ деген ЖЫМЫРЫҢҚЫ #сын есім. Жымырылған.
ЖЫМЫСҚЫ #сын есім. Білдірмей істейтін қулығы бар, арам, пасық. Қолының жымысқысы бар. Аздап ұрлық жасайды; қолының қымқырмасы бар.
ЖЫМЫСҚЫЛА = #етістік. Астыртын істеу, білдірмеу.
ЖЫМЫСҚЫЛАН = #етістік. Қулану.
ЖЫМЫСҚЫЛАНУ деген ЖЫМЫСҚЫЛАУ 1#омоним #сын есім. Аздап жымысқы; қулау, арамдау.
ЖЫМЫСҚЫЛАУ 2#омоним деген ЖЫМЫСҚЫЛЫҚ #зат есім. Бақай қулық, арам дық.
ЖЫРА-ЖЫМ #зат есім. Жылға-жылға жер.
ЫМДАС-ЖЫМДАС #сын есім. Ымжымы бір, тонның ішкі бауындай.
ЫМ-ЖЫМ #зат есім. Қулық-сұмдық, айлатәсіл. Ымжымы бір. #экспрессивті.#жағымсыз. Өзара бірлескен жасырын ойлары мен әрекеттерi, қулықсұмдықтары бар.
ЫМҚЫРЫП-ЖЫМҚЫР = #етістік. Жасырып жабу, ұстай кету.
ЫМҚЫРЫП-ЖЫМҚЫРУ деген
ЖЫМ 1#омоним #зат есім. 1. Аңның ұясына, ініне қарай баратын ізі, жолы. 2. қн, ұя. 3. #ауыспалы мағына. Екі заттың жапсары, жігі, қиюы, қисыны. Жымын білдірмеді. Адам баласына сездірмеді, басқан ізін көрсетпеді. Жымы тұтас. Ағайын-туыс, жақын; ниеті бір.
ЖЫМ 2#омоним #зат есім. #ойын. Көпшілік алқа-қотан отырып ойнайтын халық ойыны; үндемес.
ЖЫМ 3#омоним #үстеу. #зат есім. Үн-түнсіз, тып-тыныш. Жым басылды. Бірден басылды, тына қалды. Жым болды. Тына қалды, үні өшті. Жым қылды. Үнін өшірді, аузын аштырмады, сөйлетпеді.
ЖЫМ 4#омоним: жым етік. Өкшесі аласа қисық табан етік.
ЖЫМ = #етістік. 1. Жануарлардың құлағын артқа қарай жымырып, құйрығын ішке қарай тығып алуы. 2. Тынышталу, үні шықпау. 3. Қашу, жасырыну. 4. #ауыспалы мағына. Тауы шағылу, беті қайту.
ЖЫМБА #зат есім. Қалтарысы, бұлтарысы көп таса жер. Жымба жол. Айла-шарғы; жасырын, құпия іс-әрекет.
ЖЫМБАЛА = #етістік. #жергілікті сөз. Бұқпантайлау.
ЖЫМДА = #етістік. Қисынын келтіру, қисындастыру, үйлестіру.
ЖЫМДАЙ #сын есім. Тып-тыныш, моп-момақан. Жымдай болды. Үні өшті, дымы шықпады. Жымдай қылды [ етті ]. Тыныштандырды, момақан етті, жуасытты.
ЖЫМДАС #сын есім. Ымыжымы бір.
ЖЫМДАС = #етістік. 1. Жігі білінбей тұтасып, кірігіп тұру. 2. #ауыспалы мағына. Қиюласу, үйлесу, қисындасу. 3. #ауыспалы мағына. Нығаю, беку, бірігу. 4. #ауыспалы мағына. Үндесу, әуендесу.
ЖЫМДАСТЫҚ #зат есім. геологиялық. Кристалдардың нақты немесе ықтимал қырларында параллель жазықтықтар бойынша жарылу қасиеті.
ЖЫМДАСТЫР = #етістік. 1. Қиюластыру, ұстастыру. 2. #ауыспалы мағына. Қисынын келтіру, үйлестіру.
ЖЫМДАСТЫРУ деген ЖЫМДАСТЫРЫЛ = #етістік. Қиюластырылу, ұстастырылу.
ЖЫМДАСТЫРЫЛУ деген ЖЫМДАСУ деген ЖЫМДЫ #сын есім. Жымы бар; жым түскен.
ЖЫМ-ЖЫЛАС #үстеу. 1. Қайда кеткені белгісіз, зым-зия. 2. Теп-тегіс, жып-жылмағай. Жым-жылас жұтты. Жоқ қылды, тып-типыл етті.
ЖЫМ-ЖЫРТ 1 #зат есім. жергілікті сөз. #ойын. Ойын шартына сәйкес күліп не сөйлеп қойған адамға айып тартқызатын ойын түрі.
ЖЫМ-ЖЫРТ 2 #үстеу. 1. Үн жоқтүн жоқ, тып-тыныш. 2. Табиғат дүниесінің тым-тырыс, меңіреу қалыпта болуы.
ЖЫМ-ЖЫРТТЫҚ #зат есім. Тым-тырыс болушылық, тыныштық.
ЖЫМИ = #етістік. Жылышырай білдіру, езу тарту.
ЖЫМИҒАНСУ деген ЖЫМИҒАНСЫ = #етістік. Езу тартып күлгенсу.
ЖЫМИТ 1#омоним = #етістік. Езу тарттыру, күлдіру.
ЖЫМИТ 2#омоним = #етістік. Малдың (ат, есек т.б.) сес көрсетіп, құлағын жымыруы.
ЖЫМИТУ деген ЖЫМИТЫС = #етістік. Малдың (ат, есек т.б.) құлақтарын жымырысып, бір-біріне сес көрсетуі.
ЖЫМИТЫСУ деген ЖЫМИЫС #зат есім. Жымиып күлген күлкі.
ЖЫМИЫС = #етістік. Жылышырай білдірісу, езу тартысу.
ЖЫМИЫСУ деген ЖЫМИЮ деген ЖЫМҚЫР = #етістік. 1. Бір заттың етегін, шетін ішке қарай қайыру, тығу, жинастыру. 2. Ерінді ішке қарай қайыра бүгу. 3. #ауыспалы мағына. Жасыру, тығып қою, ұрлау.
ЖЫМҚЫРМА #зат есім. Ұрлық. //Ұрлықшы, сұғанақ.
ЖЫМҚЫРТ = #етістік. Ұрлау, жоқ қылу, құрту.
ЖЫМҚЫРТУ деген ЖЫМҚЫРУ деген ЖЫМҚЫРУЛЫ #сын есім. Жымқырылған, жымқырып қойған, ішке қарай бүгулі.
ЖЫМҚЫРЫЛ = #етістік. 1. Бір заттың етегінің, шетінің ішке қарай қайырылып, тығылуы. 2. Еріннің ішке қарай бүрілуі. 3. #ауыспалы мағына. Ұрлану, қымқырылу.
ЖЫМҚЫРЫЛУ деген ЖЫМҚЫРЫН = #етістік. Жасырыну, тығылу.
ЖЫМҚЫРЫНУ деген ЖЫМҚЫРЫС = #етістік. Бірнеше адамның еріндерін ішке қарай бүгіп алуы.
ЖЫМҚЫРЫСУ деген ЖЫМПИ = #етістік. Дым болмағандай түр көрсету; тымыраю, тымпию.
ЖЫМПИТ = #етістік. 1. Жып-жылмағай ету. 2. Құлағын жымыру.
ЖЫМПИТУ деген ЖЫМПИЮ деген ЖЫМПОС #сын есім. сөйлеу. Жылпос.
ЖЫМПЫҢДА = #етістік. #сөйлеу. Жампаңда.
ЖЫМСИ = #етістік. #сөйлеу. 1. Жымпи. 2. Жымиып күлу.
ЖЫМСЫҚ #сын есім. сөйлеу. Жымысқы.
ЖЫМСЫҚТЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Жымысқылық.
ЖЫМСЫМА #сын есім. сөйлеу. Жымысқы.
ЖЫМСЫМАЛЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Жымысқылық.
ЖЫМТАУ #зат есім. #өсімдік. #сөйлеу. Түймедағы.
ЖЫМУ деген ЖЫМЫҢ #еліктеуіш сөз. Жылт еткен, ақырын бір нәрсенің шетін көрсеткен, миығынан күлген т.б. қысқа қимылды бейнелейтін сөз. // жымың-жымың еткендік, жымыңдағандық. Жымыңға басты. Жымың-жымың етті, жымыңдай берді. Жымың етті. а) Жымиды, күлгендей болды. ә) Жылт етіп көрінді. Жымың қақты. а) Күлімсіреді, езу тартты; жымың-жымың етті. ә) Жарқырап көрінді, жалт-жұлт етті.
ЖЫМЫҢДА = #етістік. 1. Жымың қағу, күлімдеу, күлімсіреу. 2. Жылмыңдау, қутыңдау. 3. Қуану, масаттану; масайрау, риза болу. 4. #ауыспалы мағына. Сәуле шашу, жарқырау, жалт-жұлт ету.
ЖЫМЫҢДАС = #етістік. 1. Жымың-жымың етісу, күлімдесу. 2. #ауыспалы мағына. Сәуле шашысу, жалт-жұлт етісу.
ЖЫМЫҢДАСУ деген ЖЫМЫҢДАТ = #етістік. Жымың-жымың еткізу, жарқырату.
ЖЫМЫҢДАТУ деген ЖЫМЫҢДАУ деген ЖЫМЫР = #етістік. Бір заттың шетін ішке қарай қымқыру, қысу, бүктеу.
ЖЫМЫРАЙ = #етістік. 1. Ішіне қарай бүктелу, қисаю. 2. Мыжыраю, мыж-мыж болу.
ЖЫМЫРАЙТ = #етістік. 1. Ішіне қарай бүктелту, қисайту. 2. Ерінді ішке қарай жымқыру.
ЖЫМЫРАЙТУ деген ЖЫМЫРАҢ жымыраң қақты. #жергілікті сөз. а) Жымыңдады, күлімсіреді, жымың қақты. ә) Тынышсызданды, мазаланды.
ЖЫМЫРАҢДАП #үстеу. жергілікті сөз. Жымыңдап.
ЖЫМЫРАЮ деген ЖЫМЫРУ деген ЖЫМЫРУЛЫ #сын есім. Жымырылған.
ЖЫМЫРЫЛ = #етістік. 1. Бір заттың шетінің ішке қарай бүктелуі. 2. Еріннің ішке қарай қайырылып бүрілуі.
ЖЫМЫРЫЛТ = #етістік. Малдың құлақтарының артқа қарай жымқырылуы.
ЖЫМЫРЫЛТУ деген ЖЫМЫРЫЛУ деген ЖЫМЫРЫҢҚЫ #сын есім. Жымырылған.
ЖЫМЫСҚЫ #сын есім. Білдірмей істейтін қулығы бар, арам, пасық. Қолының жымысқысы бар. Аздап ұрлық жасайды; қолының қымқырмасы бар.
ЖЫМЫСҚЫЛА = #етістік. Астыртын істеу, білдірмеу.
ЖЫМЫСҚЫЛАН = #етістік. Қулану.
ЖЫМЫСҚЫЛАНУ деген ЖЫМЫСҚЫЛАУ 1#омоним #сын есім. Аздап жымысқы; қулау, арамдау.
ЖЫМЫСҚЫЛАУ 2#омоним деген ЖЫМЫСҚЫЛЫҚ #зат есім. Бақай қулық, арам дық.
ЖЫРА-ЖЫМ #зат есім. Жылға-жылға жер.
ЫМДАС-ЖЫМДАС #сын есім. Ымжымы бір, тонның ішкі бауындай.
ЫМ-ЖЫМ #зат есім. Қулық-сұмдық, айлатәсіл. Ымжымы бір. #экспрессивті.#жағымсыз. Өзара бірлескен жасырын ойлары мен әрекеттерi, қулықсұмдықтары бар.
ЫМҚЫРЫП-ЖЫМҚЫР = #етістік. Жасырып жабу, ұстай кету.
ЫМҚЫРЫП-ЖЫМҚЫРУ деген
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий