Толковый словарь казахского языка: Жаңар>
ЖАҢА-ЖАҢА #үстеу. Енді-енді, жаңа ғана.
ЕСКІЛІ-ЖАҢАЛЫ #сын есім. Ескісі мен жаңасы аралас.
ЖАҢА 1#омоним #сын есім. 1. Өңі кетпеген, бұрын ұсталмаған. 2. Тың, соны, өзге, басқа. 3. #ауыспалы мағына. Бұрын айтылмаған, болмаған (жаңалық). 4. #ауыспалы мағына. ілгері, озық, жоғары. 5. Кейінгі, соңғы.
ЖАҢА 2#омоним #үстеу. 1. Жуықта, жуырда, жақында. 2. Әлгінде, әлгі бір әзірде. 3. Алғаш рет, жаңа-жаңа, енді-енді. Жаңа ай. Ай туғаннан бастап толғанға дейінгi кезең. Жаңа айда жарылқа, ескі айда есірке. #этнографиялық. Ескі наным бойынша, жаңа ай туғанда айға тәу етіп айтылатын тілек [ ай туғаннан бастап толғанға дейінгі кезеңде, яғни жаңа айда да, ай толғаннан бастап туғанға дейінгі кезеңде, яғни ескі айда да жақсылыққа кенелтіп, желепжебей көр деген мағынадағы тілеу ]. Жаңа айдың бір [ екi, үш.., он үш ] жаңасы. Ай туғаннан бастап толғанға дейінгi кезең, он төрт күн. Жаңа ашылған күн көзіндей. Жап-жарық болып шайдай ашылу. Жаңа аяқтанған ботадай. Қалт-құлт етіп, енді жүре бастаған ботадай. Жаңа әзірде. #жергілікті сөз. Жаңа ғана. Жаңа ғасыр. Қазіргi заман. Жаңа жұлдыздар. #астрономиялық. Жарқырауы кенеттен мыңдаған, тіпті миллиондаған есе артып, одан кейін баяулап азаятын жұлдыздар. Жаңа жыл. а) Қолданылған күнтізбе бойынша қаңтар айының бірінші күні. ә) Шығыс күнтізбесі бойынша наурыз айының 22і. б) Жаңа бастама, тың өмір. Жаңа жылды қарсы алды. Жаңа жыл келетін 1 қаңтар күнін жалпыхалықтық мейрам ретінде күтті, тойлады. Жаңа заман. Бүгінгі күн, осы кез. Жаңа #заң. Жаңа заманға лайықталып жасалған #заң. Жаңаның [ заманның ] жаршысы. Жаңалықты бастаушы, тың, озық ойларды таратушы. Жаңа низам. Жаңа тәртіп, жаңа заң, жаңа ереже. Жаңа өмірге есік ашты. Өміріндегi жаңа белеске өттi, өмірi жаңа мазмұн алды. Жаңа өспірім. Жас өрім, жеткіншек, жас буын. Жаңа сөздер. #лингвистикалық. <грек. neоs – жаңа, lоgоs – сөз> Заман, қоғам жаңғыруына байланысты туатын, жаңа заттар мен құбылыстардың атауын білдіретін сөздер мен сөздер тобы. Жаңа тәрбие. #педагогикалық. Педагогикада XІX ғасырдың аяғында реформаторлық педагогика шеңберінде пайда болған ағым. Жаңа туған ай секілді. п о эт. Қиылған, жіңішке, иілген қас туралы. Жаңа туған бұзаудың көзіндей. Таңдана, таңырқай қарау. Жаңа туған қозының елтірісіндей. Қарақошқыл, бұйра, ұйысқан. Жаңа түскен жас келіншектей сызылды. Ұялды, әдеп сақтады, әдепті болып көрінді; шын болмысын жасырды. Жаңа түскен келіншектей иілді. Бабымен иіліп сәлем берді, амандасты. Жаңа өспірім. Жасөспірім (бозбалалық, бойжеткендік кезеңіне жетілу шағы). Жаңа сатыға [ белге, шыңға ] көтерді. ілгері дамытты, өркендетті, тағы бір соны белеске шығарды. Жаңа тынысын ашты. Бұрын байқамаған мінезқұлқының сырын аңғарды. Жаңа ұрпақ. Жас ұрпақ.
ЖАҢАҒЫ #сын есім. Әлгі, ана бір, әлгіндегі.
ЖАҢАҒЫДАЙ #сын есім. Әлгідей, қазіргідей.
ЖАҢАДА #үстеу. Жақын арада, жуық маңда, таяу уақытта.
ЖАҢАДАЙ #сын есім. Бұрын ұсталмағандай, тап-таза; жаңа сияқты.
ЖАҢАДАН #үстеу. 1. Қайтадан, басқаша, өзгеше. 2. Тағы да. 3. Басқа. 4. Енді, жақында. 5. Енді ғана.
ЖАҢАҚЫЗЫЛ #зат есім. Бидайдың күшті сорты.
ЖАҢАЛА = #етістік. 1. Бұрын ұсталған, пайдаланған затты өзгертіп жаңарту, ауыстыру. 2. Қайталап жаңғырту, тазарту. Жаңалап жіберді. а) Дастарқандағы асты, шайды үстемелеп, қайта демдеп жаңалау. ә) #саятшылық. Құстың белгілі бір жасқа келгенде үстіндегі түктері мен қауырсындарын алмастырып түлеуі.
ЖАҢАЛАН = #етістік. Өзгертілу, жаңартылу, жаңасына алмастырылу.
ЖАҢАЛАНУ деген ЖАҢАЛАТ = #етістік. 1. Өзгерту, жаңарту. 2. #ауыспалы мағына. Ойын, пиғылын өзгерту.
ЖАҢАЛАТУ деген ЖАҢАЛАШ #сын есім. жергілікті сөз. Жалаңаш. Жаңалаш арпа. #жергілікті сөз. Қабықсыз бидай сияқты арпа.
ЖАҢАЛАУ 1#омоним #сын есім. 1. Өңі кете қоймаған, көп ұсталмаған. 2. #ауыспалы мағына. Басқа, өзге.
ЖАҢАЛАУ 2#омоним деген ЖАҢАЛЫ-КӨНЕЛІ #сын есім. Жақсылыжаман ды, жаңа мен көнесі аралас.
ЖАҢАЛЫҚ #зат есім. 1. Жаңа хабар, жаңа ақпар. 2. #ауыспалы мағына. Тосын, өзгеше оқиға. 3. Ерекше оқиға. 4. Өзгеріс, жаңа қарқын, жаңа әдіс, т.б. 5. Ғылым мен техникадағы жаңа табыс, бастама. Жаңалық ашты. Заттар мен құбылыстар туралы бұрын беймәлім болған білімдi, деректi т.б. анықтады.
ЖАҢАЛЫҚСЫЗ #сын есім. Жаңалығы жоқ, өзгеріссіз.
ЖАҢАЛЫҚТА #үстеу. жергілікті сөз. Жақында, жуықта, таяуда.
ЖАҢАЛЫҚТАЙ #сын есім. Жаңалық сияқты, өзгерістей.
ЖАҢАЛЫҚШЫЛ #сын есім. Жаңалыққа әуес, жаңалыққа құмар.
ЖАҢАР = #етістік. 1. Бүтінделу, тазару, өңі ашылу. 2. #ауыспалы мағына. Жақсарып көркею, өркендеп даму, жаңғыру. 3. Қайтадан өзгеру, орны ауысу. 4. Өзгеру, жаңа көзқараспен қарау. Жаңарған сулар. #су шаруашылық. Құрамында су молекулалары бар минералдардың дегидратациялануы нәтижесінде пайда болатын сулар.
ЖАҢАРТ = #етістік. 1. Ауыстыру, әлі қолданылмағанын пайдалану. 2. #ауыспалы мағына. Құлпырту. 3. #ауыспалы мағына. Жаңғырту, дамыту, ілгерілету.
ЖАҢАРТҚЫШ төсек жаңартқыш. Әйел алғыш, үйленгіш.
ЖАҢАРТПА #зат есім. 1. #педагогикалық. <ағыл. innоvаtіоn> Әлеуметтік практикада елеулі өзгерістер тудыратын әртүрлі жаңа құбылыстар жасаушылық, ендірушілік. 2. #экономикалық. <лат. nоvаtіo> Азаматтық құқықта тараптардың бұрын жасалған міндеттемелерді жаңа міндеттеме лермен ауыстыру туралы келісімі.
ЖАҢАРТУ 1#омоним #зат есім. #информатикалық. <ағыл. updаte> Жаңа талапқа сай болуы үшін мәлімет файлдарына немесе жүйелерге енгізілген өзгертулер (моди фикация).
ЖАҢАРТУ 2#омоним деген ЖАҢАРТУШЫ #зат есім. Жаңалық әкелуші, өзгертуші.
ЖАҢАРТУШЫЛЫҚ #сын есім. Жаңалық әкелушілік, басқаша өзгеріс кіргізушілік.
ЖАҢАРТЫЛ = #етістік. 1. Жаңаға алмастырылу, ауыстырылу. 2. Жаңалану, өзгертілу.
ЖАҢАРТЫЛМАЛЫ #сын есім. Жаңартылып отыратын. Жаңартылмалы несие. #экономикалық. Капиталдар рыногындағы жағдайдың өзгеруін ескере отырып, тоқсан сайын немесе басқадай дүркіндік түзе ту енгізіліп отыратын өзгермелі пайыздық мөлшерлеме бойынша берілетін несие.
ЖАҢАРТЫЛУ деген ЖАҢАРТЫС = #етістік. Қоныс ауыстырысу, жұрт жаңаласу.
ЖАҢАРТЫСУ деген ЖАҢАРУ деген ЖАҢАРЫМ #зат есім. Қазіргi заманға сай білім мен ғылым салаларындағы жаңа технологиялар мен жаңалықтар; жаңартпа, инновация.
ЖАҢАРЫС = #етістік. Бірге өзгеру, жаңалану.
ЖАҢАША #үстеу. 1. Басқа жағынан, бұрынғыдан бөлек. 2. Жаңа жолмен, басқаша.
ЖАҢАШАЛА = #етістік. Жаңа заңмен, жаңа жолмен жүру.
ЖАҢАШАЛАУ деген ЖАҢАШЕРІКТЕР #зат есім. #тарихи. XІV ғасырда пайда болып, 1826 жылы ІІ Махмұд сұлтан кезінде таратылған Осман империясы сұлтанының жеке әскерi мен оққағарларын құраған әскери топ.
ЖАҢАШЫЛ #сын есім. 1. Жаңалықты жақтаушы, жаңаға құмар. 2. #кітабистиль. Қайсыбір қызмет саласында жаңа, ілгерішіл қағидаттарды, идеяларды, тәсілдерді енгізуші және жүзеге асырушы (адам). 3. #кітабистиль. Тәуекел мен экспериментке бейім, табысы жоғары және әлеуметтік мәртебесі биік топқа жататын сатып алушы.
ЖАҢАШЫЛДЫҚ #зат есім. Тыңнан жаңа мәселе қоюшылық, ізденімпаздық. Жаңашылдық және дәстүр. ә д еб. Әдеби процеске тән жалғастықты, жазу шығармашылығындағы халықтық үлгілер мен өзіндік соны сипатқасиеттердің бірлігін таны татын ұғым қалыптасып, сұрыпталған көзқарас, түсініктер, көркемдік үлгіөрнектер, тәсілдер.
ЖАП-ЖАҢА 1 #сын есім. 1. Әлі көп пайдаланылмаған; су #жаңасөз. 2. #ауыспалы мағына. #поэтикалық. Ғажап, кіршіксіз.
ЖАП-ЖАҢА 2 #үстеу. Әлгінде ғана, жаңа ғана.
ӨЗГЕРІС-ЖАҢАЛЫҚ #зат есім. Тұрмыстағы өзгеріс.
ЕСКІЛІ-ЖАҢАЛЫ #сын есім. Ескісі мен жаңасы аралас.
ЖАҢА 1#омоним #сын есім. 1. Өңі кетпеген, бұрын ұсталмаған. 2. Тың, соны, өзге, басқа. 3. #ауыспалы мағына. Бұрын айтылмаған, болмаған (жаңалық). 4. #ауыспалы мағына. ілгері, озық, жоғары. 5. Кейінгі, соңғы.
ЖАҢА 2#омоним #үстеу. 1. Жуықта, жуырда, жақында. 2. Әлгінде, әлгі бір әзірде. 3. Алғаш рет, жаңа-жаңа, енді-енді. Жаңа ай. Ай туғаннан бастап толғанға дейінгi кезең. Жаңа айда жарылқа, ескі айда есірке. #этнографиялық. Ескі наным бойынша, жаңа ай туғанда айға тәу етіп айтылатын тілек [ ай туғаннан бастап толғанға дейінгі кезеңде, яғни жаңа айда да, ай толғаннан бастап туғанға дейінгі кезеңде, яғни ескі айда да жақсылыққа кенелтіп, желепжебей көр деген мағынадағы тілеу ]. Жаңа айдың бір [ екi, үш.., он үш ] жаңасы. Ай туғаннан бастап толғанға дейінгi кезең, он төрт күн. Жаңа ашылған күн көзіндей. Жап-жарық болып шайдай ашылу. Жаңа аяқтанған ботадай. Қалт-құлт етіп, енді жүре бастаған ботадай. Жаңа әзірде. #жергілікті сөз. Жаңа ғана. Жаңа ғасыр. Қазіргi заман. Жаңа жұлдыздар. #астрономиялық. Жарқырауы кенеттен мыңдаған, тіпті миллиондаған есе артып, одан кейін баяулап азаятын жұлдыздар. Жаңа жыл. а) Қолданылған күнтізбе бойынша қаңтар айының бірінші күні. ә) Шығыс күнтізбесі бойынша наурыз айының 22і. б) Жаңа бастама, тың өмір. Жаңа жылды қарсы алды. Жаңа жыл келетін 1 қаңтар күнін жалпыхалықтық мейрам ретінде күтті, тойлады. Жаңа заман. Бүгінгі күн, осы кез. Жаңа #заң. Жаңа заманға лайықталып жасалған #заң. Жаңаның [ заманның ] жаршысы. Жаңалықты бастаушы, тың, озық ойларды таратушы. Жаңа низам. Жаңа тәртіп, жаңа заң, жаңа ереже. Жаңа өмірге есік ашты. Өміріндегi жаңа белеске өттi, өмірi жаңа мазмұн алды. Жаңа өспірім. Жас өрім, жеткіншек, жас буын. Жаңа сөздер. #лингвистикалық. <грек. neоs – жаңа, lоgоs – сөз> Заман, қоғам жаңғыруына байланысты туатын, жаңа заттар мен құбылыстардың атауын білдіретін сөздер мен сөздер тобы. Жаңа тәрбие. #педагогикалық. Педагогикада XІX ғасырдың аяғында реформаторлық педагогика шеңберінде пайда болған ағым. Жаңа туған ай секілді. п о эт. Қиылған, жіңішке, иілген қас туралы. Жаңа туған бұзаудың көзіндей. Таңдана, таңырқай қарау. Жаңа туған қозының елтірісіндей. Қарақошқыл, бұйра, ұйысқан. Жаңа түскен жас келіншектей сызылды. Ұялды, әдеп сақтады, әдепті болып көрінді; шын болмысын жасырды. Жаңа түскен келіншектей иілді. Бабымен иіліп сәлем берді, амандасты. Жаңа өспірім. Жасөспірім (бозбалалық, бойжеткендік кезеңіне жетілу шағы). Жаңа сатыға [ белге, шыңға ] көтерді. ілгері дамытты, өркендетті, тағы бір соны белеске шығарды. Жаңа тынысын ашты. Бұрын байқамаған мінезқұлқының сырын аңғарды. Жаңа ұрпақ. Жас ұрпақ.
ЖАҢАҒЫ #сын есім. Әлгі, ана бір, әлгіндегі.
ЖАҢАҒЫДАЙ #сын есім. Әлгідей, қазіргідей.
ЖАҢАДА #үстеу. Жақын арада, жуық маңда, таяу уақытта.
ЖАҢАДАЙ #сын есім. Бұрын ұсталмағандай, тап-таза; жаңа сияқты.
ЖАҢАДАН #үстеу. 1. Қайтадан, басқаша, өзгеше. 2. Тағы да. 3. Басқа. 4. Енді, жақында. 5. Енді ғана.
ЖАҢАҚЫЗЫЛ #зат есім. Бидайдың күшті сорты.
ЖАҢАЛА = #етістік. 1. Бұрын ұсталған, пайдаланған затты өзгертіп жаңарту, ауыстыру. 2. Қайталап жаңғырту, тазарту. Жаңалап жіберді. а) Дастарқандағы асты, шайды үстемелеп, қайта демдеп жаңалау. ә) #саятшылық. Құстың белгілі бір жасқа келгенде үстіндегі түктері мен қауырсындарын алмастырып түлеуі.
ЖАҢАЛАН = #етістік. Өзгертілу, жаңартылу, жаңасына алмастырылу.
ЖАҢАЛАНУ деген ЖАҢАЛАТ = #етістік. 1. Өзгерту, жаңарту. 2. #ауыспалы мағына. Ойын, пиғылын өзгерту.
ЖАҢАЛАТУ деген ЖАҢАЛАШ #сын есім. жергілікті сөз. Жалаңаш. Жаңалаш арпа. #жергілікті сөз. Қабықсыз бидай сияқты арпа.
ЖАҢАЛАУ 1#омоним #сын есім. 1. Өңі кете қоймаған, көп ұсталмаған. 2. #ауыспалы мағына. Басқа, өзге.
ЖАҢАЛАУ 2#омоним деген ЖАҢАЛЫ-КӨНЕЛІ #сын есім. Жақсылыжаман ды, жаңа мен көнесі аралас.
ЖАҢАЛЫҚ #зат есім. 1. Жаңа хабар, жаңа ақпар. 2. #ауыспалы мағына. Тосын, өзгеше оқиға. 3. Ерекше оқиға. 4. Өзгеріс, жаңа қарқын, жаңа әдіс, т.б. 5. Ғылым мен техникадағы жаңа табыс, бастама. Жаңалық ашты. Заттар мен құбылыстар туралы бұрын беймәлім болған білімдi, деректi т.б. анықтады.
ЖАҢАЛЫҚСЫЗ #сын есім. Жаңалығы жоқ, өзгеріссіз.
ЖАҢАЛЫҚТА #үстеу. жергілікті сөз. Жақында, жуықта, таяуда.
ЖАҢАЛЫҚТАЙ #сын есім. Жаңалық сияқты, өзгерістей.
ЖАҢАЛЫҚШЫЛ #сын есім. Жаңалыққа әуес, жаңалыққа құмар.
ЖАҢАР = #етістік. 1. Бүтінделу, тазару, өңі ашылу. 2. #ауыспалы мағына. Жақсарып көркею, өркендеп даму, жаңғыру. 3. Қайтадан өзгеру, орны ауысу. 4. Өзгеру, жаңа көзқараспен қарау. Жаңарған сулар. #су шаруашылық. Құрамында су молекулалары бар минералдардың дегидратациялануы нәтижесінде пайда болатын сулар.
ЖАҢАРТ = #етістік. 1. Ауыстыру, әлі қолданылмағанын пайдалану. 2. #ауыспалы мағына. Құлпырту. 3. #ауыспалы мағына. Жаңғырту, дамыту, ілгерілету.
ЖАҢАРТҚЫШ төсек жаңартқыш. Әйел алғыш, үйленгіш.
ЖАҢАРТПА #зат есім. 1. #педагогикалық. <ағыл. innоvаtіоn> Әлеуметтік практикада елеулі өзгерістер тудыратын әртүрлі жаңа құбылыстар жасаушылық, ендірушілік. 2. #экономикалық. <лат. nоvаtіo> Азаматтық құқықта тараптардың бұрын жасалған міндеттемелерді жаңа міндеттеме лермен ауыстыру туралы келісімі.
ЖАҢАРТУ 1#омоним #зат есім. #информатикалық. <ағыл. updаte> Жаңа талапқа сай болуы үшін мәлімет файлдарына немесе жүйелерге енгізілген өзгертулер (моди фикация).
ЖАҢАРТУ 2#омоним деген ЖАҢАРТУШЫ #зат есім. Жаңалық әкелуші, өзгертуші.
ЖАҢАРТУШЫЛЫҚ #сын есім. Жаңалық әкелушілік, басқаша өзгеріс кіргізушілік.
ЖАҢАРТЫЛ = #етістік. 1. Жаңаға алмастырылу, ауыстырылу. 2. Жаңалану, өзгертілу.
ЖАҢАРТЫЛМАЛЫ #сын есім. Жаңартылып отыратын. Жаңартылмалы несие. #экономикалық. Капиталдар рыногындағы жағдайдың өзгеруін ескере отырып, тоқсан сайын немесе басқадай дүркіндік түзе ту енгізіліп отыратын өзгермелі пайыздық мөлшерлеме бойынша берілетін несие.
ЖАҢАРТЫЛУ деген ЖАҢАРТЫС = #етістік. Қоныс ауыстырысу, жұрт жаңаласу.
ЖАҢАРТЫСУ деген ЖАҢАРУ деген ЖАҢАРЫМ #зат есім. Қазіргi заманға сай білім мен ғылым салаларындағы жаңа технологиялар мен жаңалықтар; жаңартпа, инновация.
ЖАҢАРЫС = #етістік. Бірге өзгеру, жаңалану.
ЖАҢАША #үстеу. 1. Басқа жағынан, бұрынғыдан бөлек. 2. Жаңа жолмен, басқаша.
ЖАҢАШАЛА = #етістік. Жаңа заңмен, жаңа жолмен жүру.
ЖАҢАШАЛАУ деген ЖАҢАШЕРІКТЕР #зат есім. #тарихи. XІV ғасырда пайда болып, 1826 жылы ІІ Махмұд сұлтан кезінде таратылған Осман империясы сұлтанының жеке әскерi мен оққағарларын құраған әскери топ.
ЖАҢАШЫЛ #сын есім. 1. Жаңалықты жақтаушы, жаңаға құмар. 2. #кітабистиль. Қайсыбір қызмет саласында жаңа, ілгерішіл қағидаттарды, идеяларды, тәсілдерді енгізуші және жүзеге асырушы (адам). 3. #кітабистиль. Тәуекел мен экспериментке бейім, табысы жоғары және әлеуметтік мәртебесі биік топқа жататын сатып алушы.
ЖАҢАШЫЛДЫҚ #зат есім. Тыңнан жаңа мәселе қоюшылық, ізденімпаздық. Жаңашылдық және дәстүр. ә д еб. Әдеби процеске тән жалғастықты, жазу шығармашылығындағы халықтық үлгілер мен өзіндік соны сипатқасиеттердің бірлігін таны татын ұғым қалыптасып, сұрыпталған көзқарас, түсініктер, көркемдік үлгіөрнектер, тәсілдер.
ЖАП-ЖАҢА 1 #сын есім. 1. Әлі көп пайдаланылмаған; су #жаңасөз. 2. #ауыспалы мағына. #поэтикалық. Ғажап, кіршіксіз.
ЖАП-ЖАҢА 2 #үстеу. Әлгінде ғана, жаңа ғана.
ӨЗГЕРІС-ЖАҢАЛЫҚ #зат есім. Тұрмыстағы өзгеріс.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий