Толковый словарь казахского языка: Жалпи>
ЖАЛП-ЖАЛП #еліктеуіш сөз. 1. Қайта-қайта жалпылдаған, қалбалақтаған ебедейсіз қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. 2. Кенеттен гүрс-гүрс етіп құлаған қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. Жалп-жалп етті. а) Жалпылдады, қалбалақтады. ә) Желбіреді, желп-желп етті. б) Бір өшіп, бір жанды, қайта-қайта жыпылықтады. в) Жағымпазданды, жарамсақтанды.
ЖАҒЫНЫП-ЖАЛПАЙ = #етістік. Теуелді болып, жалынып-жалбарыну.
ЖАҒЫНЫП-ЖАЛПАЮ деген ЖАЙЫЛЫП-ЖАЛПАЙ = #етістік. 1. Астыүстіне түсіп, жаны қалмау. 2. Кеңею, жалпайып жазылу.
ЖАЙЫЛЫП-ЖАЛПАЮ деген ЖАЛАҢАШ-ЖАЛПЫ #сын есім. Жөні түзу киімсіз, жеңіл-желпі.
ЖАЛАҢАШТЫ-ЖАЛПЫЛЫ #сын есім. сөйлеу. Жалаңаш-жалпы.
ЖАЛП #еліктеуіш сөз. Жалпылдаған, қобыраған қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. Жалп етек. Жағымпаз, жарамсақ. Жалп еткізді. Лақтыра салды, тастай салды. Жалп еткізіп сөндірді. Кенеттен, аяқ астынан өшіріп тастады. Жалп етті. а) Кенеттен, аяқ астынан жалпылдады. е) Қанатын жая қонды, қонақтады. б) Қалпақтай түсті, ұшып түсті. в) Астыүстіне түсті, қауқалақтады. Жалп етіп отырды. Қобыраған, жайылған күйінде отыра кетті. Жалп етіп сөнді. Бірден өшті, сөнді.
ЖАЛПАҒЫНАН #үстеу. Бір жанынан, қырынан.
ЖАЛПАҒЫРАҚ #сын есім. Жалпақтау, енділеу.
ЖАЛПАЙ = #етістік. 1. Жайдақтала түсу, жайылу. 2. Жалпию, теңкию. 3. #ауыспалы мағына. Ұлғаю, толысу, семіру.
ЖАЛПАЙТ = #етістік. Жайдақтау, жазу, тегістеу, түзеу.
ЖАЛПАЙТУ деген ЖАЛПАЙТЫП #үстеу. Баттитып, бадырайтып, жалпылап.
ЖАЛПАЙТЫҢҚЫРА = #етістік. Жалпайта түсу, үлкейтіңкіреу.
ЖАЛПАЙТЫҢҚЫРАУ деген ЖАЛПАҚ 1#омоним #зат есім. 1. Күлше нан. 2. #жергілікті сөз. Бір жайым нан.
ЖАЛПАҚ 2#омоним #сын есім. 1. Көлденеңі кең, енді, жалпиған. 2. Мол жерді алып жатқан, ұлан-байтақ. 3. #ауыспалы мағына. Қошеметшіл, жалбаң. 4. #ауыспалы мағына. Көпке түсінікті, жалпыға ортақ. 5. Толық, семіз, аласа бойлы (адам). Жалпақ әлем. Кең дүние, жаһан. Жалпақ бауырсақ. #тамақ өнеркəсібі. Үзынша етіп жайылып, 23 см көлемде жалпақ кесіліп, куырылған бауырсак. Жалпақ бет. Үлкен, дөңгелек жүзді. Жалпақ бөрік. Төбесі де, етегі де жалпақ етіліп тігілген бөрік түрі. Жалпақ дала. Кең дала. Жалпақ ел [ жұрт ]. Күллі жұрт, бүкіл халық. Жалпақ жапырақ шытырмағы. #өсімдік. <лат. lаtіfоlіum> Биіктігі 30–100 см етжеңді жас жапырақтары салат ретінде тағамға пайдаланылатын, тұқымынан бұрыштың иісі шығатын, дәм татымдық маңызы бар өсімдік. Жалпақ жүзді. Дөңгелек бетті. Жалпақ қара сөз. Жұрттың бәріне түсінікті, қарапайым сөз. Жалпақ құрттар. #зоологиялық. <лат. plаthelmіnthes> Денесі арқақұрсақ бағытта жалпайған, ұзындығы 0,2 ммден 18 мге дейін жететін екі жақты симметриялы, үш қабатты құрттар. Жалпақ маңдай. Жазық, кең маңдай. Жалпақ мұрын. Мұрны жалпиған, дөңгеленген. Жалпақ өрім. #қолөнер. Жалпақ болып өрілетін өрім түрі. Жалпақ табан. #медициналық. <лат. pes plаnus> Адам табанындағы ойыстың түгелдей немесе жартылай тегістеліп, жалпайып кетуі. Жалпақ түпті құты. Жай жұқа шыныдан жасалған, түбі жалпақ құты (оны қыздыруға болмайды). Жалпақ тілмен. Көпке түсінікті, қарапайым тілмен.
ЖАЛПАҚ 3#омоним #еліктеуіш сөз. Алақ-жұлақ етіп, жалпаңдаған қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. Жалпақ қақты. Жалпақтады, жалпаңдады.
ЖАЛПАҚ #зат есім. Таулы өлкеде болатын кең, жазықты алқап, жер бедерінің бір түрі.
ЖАЛПАҚБАС #зат есім. жергілікті сөз. Кесірткенің бір түрі.
ЖАЛПАҚҚҰЙРЫҚ жалпаққұйрық бұлбұлша. #зоологиялық. <лат. cettіa cetti> Торғай тәрізділер отрядына жататын құс.
ЖАЛПАҚТА = #етістік. Бәйек болу, астыүстіне түсіп жалпылдау.
ЖАЛПАҚТАЛ = #етістік. Кеңею, жалпию, көлемі үлкею.
ЖАЛПАҚТАН = #етістік. ірілену, жайылу, кесектену.
ЖАЛПАҚТАСПА #зат есім. #өсімдік. Көпжылдық шөптесін өсімдік.
ЖАЛПАҚТАУ 1#омоним #сын есім. 1. Жалпиғандау, жалпағырақ. 2. Толықтау, толықша. Жалпақтау бетті. Үлкен, дөңгелек жүзді.
ЖАЛПАҚТАУ 2#омоним деген ЖАЛПАҚТЫҚ #зат есім. Көлденеңі шығыңқылық, енділік.
ЖАЛПАҚША #сын есім. Жалпағырақ, жалпақ келген.
ЖАЛПАҚШЕШЕЙ #сын есім. Шамасы, мүмкіндігі келсінкелмесін бәрінің көңілін қалдырмайтын, көңілшек.
ЖАЛПАҚШЕШЕЙЛІК #зат есім. Көрінгенге жалпақтаушылық, көңілшектік.
ЖАЛПАЛАҚТА = #етістік. Жалпақтау, жалбаңдау, бәйек болу.
ЖАЛПАҢ 1#омоним #сын есім. Қошеметшіл, құрметшіл.
ЖАЛПАҢ 2#омоним #еліктеуіш сөз. Бәйек болып, жалпаңдаған қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. Жалпаң қақты. а) Бәйек болып, ілтипат көрсетті. ә) Құрдай жорғалап, жағымпазданды.
ЖАЛПАҢДА = #етістік. 1. Желп-желп ету, жалпылдау. 2. #ауыспалы мағына. Қошемет көрсетіп, бәйек болу, жаны қалмай қалбалақтау. 3. Жағыну, жарамсақтану.
ЖАЛПАҢДАУ деген ЖАЛПАСЫНАН жалпасынан түсті. Жалп етті, қалпақтай ұшты. Жалпасынан түсірді. а) Қалпақтай түсірді, жалп еткізді. ә) Шамданды, ашуланды.
ЖАЛП-ЖҰЛП #еліктеуіш сөз. Біресе жалпылдап, біресе тоқтаған қимылқозғалысты бейнелейтін сөз.
ЖАЛП-ЖҰЛП етті. а) желп-желп етті, желпілдеді. ә) Бір өшіп, бір жанды, жалпылдады.
ЖАЛПИ = #етістік. 1. Жайдақталу, жалпаю, жайылу. 2. Дөңкию, қорбию. 3. Былшию, жарбию. 4. #ауыспалы мағына. Жағымпаздану, жарамсақтану, жағыну.
ЖАЛПИТ = #етістік. 1. Езгілеп соғу, жаныштау. 2. #ауыспалы мағына. Жалп еткізу, ұшырып түсіру.
ЖАЛПИЮ деген ЖАЛПОЗ #зат есім. жергілікті сөз. Ат жабуы.
ЖАЛПОЗДА = #етістік. #жергілікті сөз. Жауыр атқа желқом ер салу.
ЖАЛПОШ 1#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Маса, сонасы көп жерде аттың мойнын, бауырын тұтас жауып тұратын жабу.
ЖАЛПОШ 2#омоним #сын есім. Жағымсыз, жарамсақ.
ЖАЛПОШТА 1#омоним = #етістік. Жабулап орау, бүркеу.
ЖАЛПОШТА 2#омоним = #етістік. Жағымпаздану, жарамсақтану.
ЖАЛПОШТЫ #сын есім. жергілікті сөз. Жалпош жабылған, жалпошы бар.
ЖАЛПОШТЫҚ #зат есім. Жағымпаздық, жарамсақтық.
ЖАЛПОШТАУ деген ЖАЛПУЫШ #зат есім. жергілікті сөз. Жабу, жамылғы.
ЖАЛПУЫШТА = #етістік. 1. Жалпуыш жабу, атқа жабу салу. 2. #ауыспалы мағына. Жалпақтау, бәйек болу.
ЖАЛПЫ есім. Барлығына қатысты, көпшілікке қатысты, ортақ. // Бүкіл, барлық. // Тұтастай, толығымен. Жалпы алғанда. Негізінде, жалпы айтқанда. Жалпы әскер армиясы. ә с к. Жалпы әскери құрамалар, бөлімдер мен бөлімшелер. Жалпы бұқара. Халық, көпшілік. Жалпы білім беретін мектеп. #педагогикалық. Негізгі және қосымша жалпы білім беру бағдарламаларын іске асыратын үш сатыдан (бастауыш, негізгі және жоғары) тұратын жалпы орта білім беретін оқу орны. Жалпы білім беру. Бәріне ортақ міндеттi білім беру жүйесi. Жалпыға бірдей. Көпшілікке қатысты, жаппай. Жалпыға бірдейлік. Көпке ортақтық, жаппай сипат алушылық. Жалпы #есімдік. лингâ. Жалқы есімдерден басқа зат есімдер. Жалпы жиналыс. Көпшілікке, барлық ұжым мүшелері қатысуға тиіс мәжіліс. Жалпы зоотехния. Малдың барлық негізгі түрлері мен тұқымдарының биологиялық, шаруашылықтық ерекшеліктерін айыра білу нәтижесінде оларды өсіру, азықтандыру, бағып-күту мәселелерін зерттейтін саласы. Жалпы көпшілік қатынас құра алатын бағдарлама. #информатикалық. <ағыл. publіc do-mаіn sоftwаre> Таратылуына шек қойылмайтын және нақты иесі жоқ бағдарламалар. Жалпы ластану. #экологиялық. Өсімдік шаруашылығында, егіншілікте органикалық және бейорганикалық тыңайтқыштар қолдану, төгінді сумен суармалау кезінде, сонымен қатар өндірістің, көліктің т.б. залалды қалдықтарының ауаға таралуынан атмосфералық ауа мен жердің ластануы. Жалпы мектептік кеңес. #педагогикалық. Мектептегі оқутәрбие жұмыстарының жоспарын қарап, талқылап, бекітетін және жоспарланған ісшаралардың дер кезінде орындауын қадағалап отыратын кеңес. Жалпы міндет жүктелген десте. #информатикалық. Өндірістік, экономикалықматематикалық, инженерлік, ғылыми және басқа да мәселелерді шешуге арналған қолданбалы бағдарламалар дестесі. Жалпы психология. #педагогикалық. Неғұрлым жалпы психологиялық заңдылықтарды, психологиялық теориялық принциптері мен әдістері, оның негізгі ұғымдары мен санаттық құрылысын анықтайтын теориялық пән. Жалпы толық кіріс. #қаржы термині. Иелермен, иелер ретіндегі жасалған операциялар нәтижесінде болатын өзгерістерден басқа, кезең ішінде операциялар және басқа оқиғалар нәтижесінде болатын үлестегі өзгеріс. Жалпы тіл білімі. #лингвистикалық. Тіл білімінің барлық тілдерге қатысты ортақ заңдылықтарын зерттейтін саласы. Жалпы ұлттық өнім. #экономикалық. Макроэкономикалық жиынтық көрсеткіш. Жалпы ұлттық табыс. #экономикалық. Экономикалық резидентагенттерінің алғашы табыстары жиынтығынан құралатын жағынан жалпы ішкі өнім көрсеткішіне жақын табыс. Жалпы ішкі өнім. #экономикалық. Жыл бойында бір елде өндірілген тауарлар мен қызметтің нарықтық бағамен шаққандағы толық ақшалай құны.
ЖАЛПЫ 2#омоним #модаль сөз. Негізінен.
ЖАЛПЫАДАМЗАТТЫҚ #сын есім. кітабистиль. Барша адамзат баласына қатысты, адамзатқа тән, ортақ, барша адамға құнды.
ЖАЛПЫКОМАНДАЛЫҚ #сын есім.#спорт. Команда бойынша, команда құрамын толық қамтитын.
ЖАЛПЫҚАЛАЛЫҚ #сын есім. Қаланың барлық мекемелері мен тұрғындарына қатысты.
ЖАЛПЫҚОҒАМДЫҚ #сын есім. кітабистиль. Қоғам бойынша, қоғам құрамын толық қамтитын, қоғамға тұтастай қатысты.
ЖАЛПЫЛ #еліктеуіш сөз. Елпілдеп, елпек қаққан, бәйек болған қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. Жалпыл қақты. Бәйек болды, жалпақтап ықылас білдірді, жалпаңдады.
ЖАЛПЫЛА = #етістік. Тұтас, жаппай қамту.
ЖАЛПЫЛАЙ #сын есім. сөйлеу. Жаппай.
ЖАЛПЫЛАМА #сын есім. Нақтылы емес, жалпы. Жалпылама #заң. #философиялық. Диалектика заңдары.
ЖАЛПЫЛАМАЛЫ #сын есім. сөйлеу. Жай, жалпылама, жаппай.
ЖАЛПЫЛАМАЛЫҚ #зат есім. Бәріне бірдейлік, жаппайлық.
ЖАЛПЫЛАН = #етістік. Жалпыға ортақ болу, жалпы түрге ену.
ЖАЛПЫЛАСТЫР = #етістік. Жалпыға бірдей ету, барлығына ортақ ету.
ЖАЛПЫЛАУ деген ЖАЛПЫЛАУЫШ #сын есім. 1. Жалпылама, жаппай. 2. #лингвистикалық. Жалпылау есімдігі.
ЖАЛПЫЛДА = #етістік. 1. Жалп-жалп ету, желпілдеу. 2. Лаулап жану, лапылдау. 3. #ауыспалы мағына. Елпілдеу, құрақ ұшу. 4. #ауыспалы мағына. Асығу, жанұшыру, алқыну. 5. #ауыспалы мағына. Бәйек болу, құрдай жорғалау, жағымпаздану.
ЖАЛПЫЛДАҚ 1#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Түйе түлігінің бота мен тайлақ арасындағы кезі.
ЖАЛПЫЛДАҚ 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Киіз үйдің ортасына жағылатын от.
ЖАЛПЫЛДАҚ 3#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Лапылдап тез жанатын, қызуы тез басылатын қамыс, қурай, жантақ сияқты жеңіл отын түрі.
ЖАЛПЫЛДАҚ 4#омоним #сын есім. 1. Лап-лап еткен, лапылдаған. 2. #ауыспалы мағына. Жалп-жалп еткен, жалпылдаған. 3. #ауыспалы мағына. Елпілдек, елп-елп еткен, жарамсақ.
ЖАЛПЫЛДАС = #етістік. Жалпаңдасу, шүйіркелесу, елпілдесу.
ЖАЛПЫЛДАСУ деген ЖАЛПЫЛДАТ = #етістік. 1. Жалп-жалп еткізу. 2. Лапылдату, лаулату.
ЖАЛПЫЛДАТУ деген ЖАЛПЫЛДАУ деген ЖАЛПЫЛДАУЫҚ #зат есім. жергілікті сөз. Жануы, сөнуі тез, жылыту қуаты шамалы отын.
ЖАЛПЫЛАМАЛЫҚ #зат есім. Үстірттік, нақтысыздық, барлығына қатыстылық.
ЖАЛПЫЛЫҚ #зат есім. Жалпыламалық, көпке қатыстылық.
ЖАЛПЫМЕМЛЕКЕТТІК #сын есім. Бүкіл мемлекетке тән, ортақ.
ЖАЛПЫШТАН = #етістік. Бәйек болу, жарамсақтану, жалпақтау.
ЖАЛПЫШТАНУ деген ЖАЛПЫНШАҚ #зат есім. жергілікті сөз. Аттың үстіне жабылатын жабу.
ЖАЛПЫХАЛЫҚТЫҚ #сын есім. Бүкіл бұқара халыққа тән, көпшілікке ортақ.
ЖАЛЫНЫП-ЖАЛПАЙ = #етістік. Жалынып-жалбарыну, өтініп сұрау.
ЖАЛЫНЫП-ЖАЛПАЮ деген ЖАП-ЖАЛПАҚ #сын есім. Жайылып, жазылып жатқан, кең, жазық.
ЖАЯУ-ЖАЛПЫ #сын есім. Көліктісі бар, көліксізі бар. // Көліктікөліксіз (халық).
ЖАЯУ-ЖАЛПЫЛАП #үстеу. Көліктікөліксіз; өйтіп-бүйтіп.
ЖАЯУ-ЖАЛПЫЛЫ #үстеу. Жаяу, жалпылап; амалдап, өйтіп-бүйтіп.
ЖАЯУЛАП-ЖАЛПЫЛАП #үстеу. Көліктікөліксіз аралас, амалдап.
ЖАЯУЛЫ-ЖАЛПЫЛЫ #үстеу. Көлікпен де, көліксіз де.
ЖАҒЫНЫП-ЖАЛПАЙ = #етістік. Теуелді болып, жалынып-жалбарыну.
ЖАҒЫНЫП-ЖАЛПАЮ деген ЖАЙЫЛЫП-ЖАЛПАЙ = #етістік. 1. Астыүстіне түсіп, жаны қалмау. 2. Кеңею, жалпайып жазылу.
ЖАЙЫЛЫП-ЖАЛПАЮ деген ЖАЛАҢАШ-ЖАЛПЫ #сын есім. Жөні түзу киімсіз, жеңіл-желпі.
ЖАЛАҢАШТЫ-ЖАЛПЫЛЫ #сын есім. сөйлеу. Жалаңаш-жалпы.
ЖАЛП #еліктеуіш сөз. Жалпылдаған, қобыраған қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. Жалп етек. Жағымпаз, жарамсақ. Жалп еткізді. Лақтыра салды, тастай салды. Жалп еткізіп сөндірді. Кенеттен, аяқ астынан өшіріп тастады. Жалп етті. а) Кенеттен, аяқ астынан жалпылдады. е) Қанатын жая қонды, қонақтады. б) Қалпақтай түсті, ұшып түсті. в) Астыүстіне түсті, қауқалақтады. Жалп етіп отырды. Қобыраған, жайылған күйінде отыра кетті. Жалп етіп сөнді. Бірден өшті, сөнді.
ЖАЛПАҒЫНАН #үстеу. Бір жанынан, қырынан.
ЖАЛПАҒЫРАҚ #сын есім. Жалпақтау, енділеу.
ЖАЛПАЙ = #етістік. 1. Жайдақтала түсу, жайылу. 2. Жалпию, теңкию. 3. #ауыспалы мағына. Ұлғаю, толысу, семіру.
ЖАЛПАЙТ = #етістік. Жайдақтау, жазу, тегістеу, түзеу.
ЖАЛПАЙТУ деген ЖАЛПАЙТЫП #үстеу. Баттитып, бадырайтып, жалпылап.
ЖАЛПАЙТЫҢҚЫРА = #етістік. Жалпайта түсу, үлкейтіңкіреу.
ЖАЛПАЙТЫҢҚЫРАУ деген ЖАЛПАҚ 1#омоним #зат есім. 1. Күлше нан. 2. #жергілікті сөз. Бір жайым нан.
ЖАЛПАҚ 2#омоним #сын есім. 1. Көлденеңі кең, енді, жалпиған. 2. Мол жерді алып жатқан, ұлан-байтақ. 3. #ауыспалы мағына. Қошеметшіл, жалбаң. 4. #ауыспалы мағына. Көпке түсінікті, жалпыға ортақ. 5. Толық, семіз, аласа бойлы (адам). Жалпақ әлем. Кең дүние, жаһан. Жалпақ бауырсақ. #тамақ өнеркəсібі. Үзынша етіп жайылып, 23 см көлемде жалпақ кесіліп, куырылған бауырсак. Жалпақ бет. Үлкен, дөңгелек жүзді. Жалпақ бөрік. Төбесі де, етегі де жалпақ етіліп тігілген бөрік түрі. Жалпақ дала. Кең дала. Жалпақ ел [ жұрт ]. Күллі жұрт, бүкіл халық. Жалпақ жапырақ шытырмағы. #өсімдік. <лат. lаtіfоlіum> Биіктігі 30–100 см етжеңді жас жапырақтары салат ретінде тағамға пайдаланылатын, тұқымынан бұрыштың иісі шығатын, дәм татымдық маңызы бар өсімдік. Жалпақ жүзді. Дөңгелек бетті. Жалпақ қара сөз. Жұрттың бәріне түсінікті, қарапайым сөз. Жалпақ құрттар. #зоологиялық. <лат. plаthelmіnthes> Денесі арқақұрсақ бағытта жалпайған, ұзындығы 0,2 ммден 18 мге дейін жететін екі жақты симметриялы, үш қабатты құрттар. Жалпақ маңдай. Жазық, кең маңдай. Жалпақ мұрын. Мұрны жалпиған, дөңгеленген. Жалпақ өрім. #қолөнер. Жалпақ болып өрілетін өрім түрі. Жалпақ табан. #медициналық. <лат. pes plаnus> Адам табанындағы ойыстың түгелдей немесе жартылай тегістеліп, жалпайып кетуі. Жалпақ түпті құты. Жай жұқа шыныдан жасалған, түбі жалпақ құты (оны қыздыруға болмайды). Жалпақ тілмен. Көпке түсінікті, қарапайым тілмен.
ЖАЛПАҚ 3#омоним #еліктеуіш сөз. Алақ-жұлақ етіп, жалпаңдаған қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. Жалпақ қақты. Жалпақтады, жалпаңдады.
ЖАЛПАҚ #зат есім. Таулы өлкеде болатын кең, жазықты алқап, жер бедерінің бір түрі.
ЖАЛПАҚБАС #зат есім. жергілікті сөз. Кесірткенің бір түрі.
ЖАЛПАҚҚҰЙРЫҚ жалпаққұйрық бұлбұлша. #зоологиялық. <лат. cettіa cetti> Торғай тәрізділер отрядына жататын құс.
ЖАЛПАҚТА = #етістік. Бәйек болу, астыүстіне түсіп жалпылдау.
ЖАЛПАҚТАЛ = #етістік. Кеңею, жалпию, көлемі үлкею.
ЖАЛПАҚТАН = #етістік. ірілену, жайылу, кесектену.
ЖАЛПАҚТАСПА #зат есім. #өсімдік. Көпжылдық шөптесін өсімдік.
ЖАЛПАҚТАУ 1#омоним #сын есім. 1. Жалпиғандау, жалпағырақ. 2. Толықтау, толықша. Жалпақтау бетті. Үлкен, дөңгелек жүзді.
ЖАЛПАҚТАУ 2#омоним деген ЖАЛПАҚТЫҚ #зат есім. Көлденеңі шығыңқылық, енділік.
ЖАЛПАҚША #сын есім. Жалпағырақ, жалпақ келген.
ЖАЛПАҚШЕШЕЙ #сын есім. Шамасы, мүмкіндігі келсінкелмесін бәрінің көңілін қалдырмайтын, көңілшек.
ЖАЛПАҚШЕШЕЙЛІК #зат есім. Көрінгенге жалпақтаушылық, көңілшектік.
ЖАЛПАЛАҚТА = #етістік. Жалпақтау, жалбаңдау, бәйек болу.
ЖАЛПАҢ 1#омоним #сын есім. Қошеметшіл, құрметшіл.
ЖАЛПАҢ 2#омоним #еліктеуіш сөз. Бәйек болып, жалпаңдаған қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. Жалпаң қақты. а) Бәйек болып, ілтипат көрсетті. ә) Құрдай жорғалап, жағымпазданды.
ЖАЛПАҢДА = #етістік. 1. Желп-желп ету, жалпылдау. 2. #ауыспалы мағына. Қошемет көрсетіп, бәйек болу, жаны қалмай қалбалақтау. 3. Жағыну, жарамсақтану.
ЖАЛПАҢДАУ деген ЖАЛПАСЫНАН жалпасынан түсті. Жалп етті, қалпақтай ұшты. Жалпасынан түсірді. а) Қалпақтай түсірді, жалп еткізді. ә) Шамданды, ашуланды.
ЖАЛП-ЖҰЛП #еліктеуіш сөз. Біресе жалпылдап, біресе тоқтаған қимылқозғалысты бейнелейтін сөз.
ЖАЛП-ЖҰЛП етті. а) желп-желп етті, желпілдеді. ә) Бір өшіп, бір жанды, жалпылдады.
ЖАЛПИ = #етістік. 1. Жайдақталу, жалпаю, жайылу. 2. Дөңкию, қорбию. 3. Былшию, жарбию. 4. #ауыспалы мағына. Жағымпаздану, жарамсақтану, жағыну.
ЖАЛПИТ = #етістік. 1. Езгілеп соғу, жаныштау. 2. #ауыспалы мағына. Жалп еткізу, ұшырып түсіру.
ЖАЛПИЮ деген ЖАЛПОЗ #зат есім. жергілікті сөз. Ат жабуы.
ЖАЛПОЗДА = #етістік. #жергілікті сөз. Жауыр атқа желқом ер салу.
ЖАЛПОШ 1#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Маса, сонасы көп жерде аттың мойнын, бауырын тұтас жауып тұратын жабу.
ЖАЛПОШ 2#омоним #сын есім. Жағымсыз, жарамсақ.
ЖАЛПОШТА 1#омоним = #етістік. Жабулап орау, бүркеу.
ЖАЛПОШТА 2#омоним = #етістік. Жағымпаздану, жарамсақтану.
ЖАЛПОШТЫ #сын есім. жергілікті сөз. Жалпош жабылған, жалпошы бар.
ЖАЛПОШТЫҚ #зат есім. Жағымпаздық, жарамсақтық.
ЖАЛПОШТАУ деген ЖАЛПУЫШ #зат есім. жергілікті сөз. Жабу, жамылғы.
ЖАЛПУЫШТА = #етістік. 1. Жалпуыш жабу, атқа жабу салу. 2. #ауыспалы мағына. Жалпақтау, бәйек болу.
ЖАЛПЫ есім. Барлығына қатысты, көпшілікке қатысты, ортақ. // Бүкіл, барлық. // Тұтастай, толығымен. Жалпы алғанда. Негізінде, жалпы айтқанда. Жалпы әскер армиясы. ә с к. Жалпы әскери құрамалар, бөлімдер мен бөлімшелер. Жалпы бұқара. Халық, көпшілік. Жалпы білім беретін мектеп. #педагогикалық. Негізгі және қосымша жалпы білім беру бағдарламаларын іске асыратын үш сатыдан (бастауыш, негізгі және жоғары) тұратын жалпы орта білім беретін оқу орны. Жалпы білім беру. Бәріне ортақ міндеттi білім беру жүйесi. Жалпыға бірдей. Көпшілікке қатысты, жаппай. Жалпыға бірдейлік. Көпке ортақтық, жаппай сипат алушылық. Жалпы #есімдік. лингâ. Жалқы есімдерден басқа зат есімдер. Жалпы жиналыс. Көпшілікке, барлық ұжым мүшелері қатысуға тиіс мәжіліс. Жалпы зоотехния. Малдың барлық негізгі түрлері мен тұқымдарының биологиялық, шаруашылықтық ерекшеліктерін айыра білу нәтижесінде оларды өсіру, азықтандыру, бағып-күту мәселелерін зерттейтін саласы. Жалпы көпшілік қатынас құра алатын бағдарлама. #информатикалық. <ағыл. publіc do-mаіn sоftwаre> Таратылуына шек қойылмайтын және нақты иесі жоқ бағдарламалар. Жалпы ластану. #экологиялық. Өсімдік шаруашылығында, егіншілікте органикалық және бейорганикалық тыңайтқыштар қолдану, төгінді сумен суармалау кезінде, сонымен қатар өндірістің, көліктің т.б. залалды қалдықтарының ауаға таралуынан атмосфералық ауа мен жердің ластануы. Жалпы мектептік кеңес. #педагогикалық. Мектептегі оқутәрбие жұмыстарының жоспарын қарап, талқылап, бекітетін және жоспарланған ісшаралардың дер кезінде орындауын қадағалап отыратын кеңес. Жалпы міндет жүктелген десте. #информатикалық. Өндірістік, экономикалықматематикалық, инженерлік, ғылыми және басқа да мәселелерді шешуге арналған қолданбалы бағдарламалар дестесі. Жалпы психология. #педагогикалық. Неғұрлым жалпы психологиялық заңдылықтарды, психологиялық теориялық принциптері мен әдістері, оның негізгі ұғымдары мен санаттық құрылысын анықтайтын теориялық пән. Жалпы толық кіріс. #қаржы термині. Иелермен, иелер ретіндегі жасалған операциялар нәтижесінде болатын өзгерістерден басқа, кезең ішінде операциялар және басқа оқиғалар нәтижесінде болатын үлестегі өзгеріс. Жалпы тіл білімі. #лингвистикалық. Тіл білімінің барлық тілдерге қатысты ортақ заңдылықтарын зерттейтін саласы. Жалпы ұлттық өнім. #экономикалық. Макроэкономикалық жиынтық көрсеткіш. Жалпы ұлттық табыс. #экономикалық. Экономикалық резидентагенттерінің алғашы табыстары жиынтығынан құралатын жағынан жалпы ішкі өнім көрсеткішіне жақын табыс. Жалпы ішкі өнім. #экономикалық. Жыл бойында бір елде өндірілген тауарлар мен қызметтің нарықтық бағамен шаққандағы толық ақшалай құны.
ЖАЛПЫ 2#омоним #модаль сөз. Негізінен.
ЖАЛПЫАДАМЗАТТЫҚ #сын есім. кітабистиль. Барша адамзат баласына қатысты, адамзатқа тән, ортақ, барша адамға құнды.
ЖАЛПЫКОМАНДАЛЫҚ #сын есім.#спорт. Команда бойынша, команда құрамын толық қамтитын.
ЖАЛПЫҚАЛАЛЫҚ #сын есім. Қаланың барлық мекемелері мен тұрғындарына қатысты.
ЖАЛПЫҚОҒАМДЫҚ #сын есім. кітабистиль. Қоғам бойынша, қоғам құрамын толық қамтитын, қоғамға тұтастай қатысты.
ЖАЛПЫЛ #еліктеуіш сөз. Елпілдеп, елпек қаққан, бәйек болған қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. Жалпыл қақты. Бәйек болды, жалпақтап ықылас білдірді, жалпаңдады.
ЖАЛПЫЛА = #етістік. Тұтас, жаппай қамту.
ЖАЛПЫЛАЙ #сын есім. сөйлеу. Жаппай.
ЖАЛПЫЛАМА #сын есім. Нақтылы емес, жалпы. Жалпылама #заң. #философиялық. Диалектика заңдары.
ЖАЛПЫЛАМАЛЫ #сын есім. сөйлеу. Жай, жалпылама, жаппай.
ЖАЛПЫЛАМАЛЫҚ #зат есім. Бәріне бірдейлік, жаппайлық.
ЖАЛПЫЛАН = #етістік. Жалпыға ортақ болу, жалпы түрге ену.
ЖАЛПЫЛАСТЫР = #етістік. Жалпыға бірдей ету, барлығына ортақ ету.
ЖАЛПЫЛАУ деген ЖАЛПЫЛАУЫШ #сын есім. 1. Жалпылама, жаппай. 2. #лингвистикалық. Жалпылау есімдігі.
ЖАЛПЫЛДА = #етістік. 1. Жалп-жалп ету, желпілдеу. 2. Лаулап жану, лапылдау. 3. #ауыспалы мағына. Елпілдеу, құрақ ұшу. 4. #ауыспалы мағына. Асығу, жанұшыру, алқыну. 5. #ауыспалы мағына. Бәйек болу, құрдай жорғалау, жағымпаздану.
ЖАЛПЫЛДАҚ 1#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Түйе түлігінің бота мен тайлақ арасындағы кезі.
ЖАЛПЫЛДАҚ 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Киіз үйдің ортасына жағылатын от.
ЖАЛПЫЛДАҚ 3#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Лапылдап тез жанатын, қызуы тез басылатын қамыс, қурай, жантақ сияқты жеңіл отын түрі.
ЖАЛПЫЛДАҚ 4#омоним #сын есім. 1. Лап-лап еткен, лапылдаған. 2. #ауыспалы мағына. Жалп-жалп еткен, жалпылдаған. 3. #ауыспалы мағына. Елпілдек, елп-елп еткен, жарамсақ.
ЖАЛПЫЛДАС = #етістік. Жалпаңдасу, шүйіркелесу, елпілдесу.
ЖАЛПЫЛДАСУ деген ЖАЛПЫЛДАТ = #етістік. 1. Жалп-жалп еткізу. 2. Лапылдату, лаулату.
ЖАЛПЫЛДАТУ деген ЖАЛПЫЛДАУ деген ЖАЛПЫЛДАУЫҚ #зат есім. жергілікті сөз. Жануы, сөнуі тез, жылыту қуаты шамалы отын.
ЖАЛПЫЛАМАЛЫҚ #зат есім. Үстірттік, нақтысыздық, барлығына қатыстылық.
ЖАЛПЫЛЫҚ #зат есім. Жалпыламалық, көпке қатыстылық.
ЖАЛПЫМЕМЛЕКЕТТІК #сын есім. Бүкіл мемлекетке тән, ортақ.
ЖАЛПЫШТАН = #етістік. Бәйек болу, жарамсақтану, жалпақтау.
ЖАЛПЫШТАНУ деген ЖАЛПЫНШАҚ #зат есім. жергілікті сөз. Аттың үстіне жабылатын жабу.
ЖАЛПЫХАЛЫҚТЫҚ #сын есім. Бүкіл бұқара халыққа тән, көпшілікке ортақ.
ЖАЛЫНЫП-ЖАЛПАЙ = #етістік. Жалынып-жалбарыну, өтініп сұрау.
ЖАЛЫНЫП-ЖАЛПАЮ деген ЖАП-ЖАЛПАҚ #сын есім. Жайылып, жазылып жатқан, кең, жазық.
ЖАЯУ-ЖАЛПЫ #сын есім. Көліктісі бар, көліксізі бар. // Көліктікөліксіз (халық).
ЖАЯУ-ЖАЛПЫЛАП #үстеу. Көліктікөліксіз; өйтіп-бүйтіп.
ЖАЯУ-ЖАЛПЫЛЫ #үстеу. Жаяу, жалпылап; амалдап, өйтіп-бүйтіп.
ЖАЯУЛАП-ЖАЛПЫЛАП #үстеу. Көліктікөліксіз аралас, амалдап.
ЖАЯУЛЫ-ЖАЛПЫЛЫ #үстеу. Көлікпен де, көліксіз де.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий