Толковый словарь казахского языка: Жалат>
ЖАЛАҚ-ЖАЛАҚ #сын есім. Тілім-тілім боп жарылған, айғыз-айғыз.
ЖАЛАҚ-ЖАЛАҚ #еліктеуіш сөз. Қарны ашып, ашқарақтанып, жалаңдап қарағанды бейнелейтін сөз.
ЖАЛАҚ-ЖАЛАҚ еткізді. Пышағын жарқылдатты. Жалақ-жалақ етті. Жалмаң қақты, ашқарақтанды.
ЖАЛАҢ-ЖАЛАҢ #еліктеуіш сөз. Жалаңдаған, жалмаң қаққан қозғалысты бейнелейтін сөз.
ЖАЛАҢ-ЖАЛАҢ еткізді. Жалаңдатты, жалмаң-жалмаң еткізді. Жалаң-жалаң етті. Жалмаң-жалмаң етіп, жалақтады.
АЛАҚ-ЖАЛАҚ елiк. #сөйлеу. Алақ-жұлақ.
АЛАУ-ЖАЛАУ #сын есім. Қып-қызыл, өрттей. // Қызу, қарқын, күш.
АРҚАР-ЖАЛАҚ #сын есім. Бiрде тоқ, бірде аш.
АШ-ЖАЛАҢАШ #сын есім. 1. Киімсіз, тамақсыз. 2. Азыптозған, жадап-жүдеген.
АШ-ЖАЛАҢАШТЫҚ #зат есім. 1. Аштық, жетімсіздік, жоқшылық. 2. Кедейлік, кедейшілік.
АШПА-ЖАЛАП #сын есім. 1. Бiрде аш, бірде тоқ, жоқжітік. // Жетіспеушілік, тапшылық. 2. #ауыспалы мағына. Қанағатсыз, тойымсыз. // Кедейкепшік, жарлы-жақыбай.
АШТЫҚ-ЖАЛАҢАШТЫҚ #зат есім. Тамақтың, киімнің жетімсіздігi; жоқшылық.
БӘЛЕ-ЖАЛА #зат есім. Қырсық, кесапат.
ЖАЛА [ #араб тілі. ] #зат есім. Жалған тағылған айып, өсекаяңмен нақақ жабылған іс. Жалаға ұшырады. Жалған айып, кіне арқалады. Жала жабу. #заң. Басқа адамның арнамысы мен қадірқасиетіне нұқсан келтіретін немесе оның беделін түсіретін көрінеу жалған меліметтер тарату. Жала жапты, өтірік кіне тақты, даттады. Жала қойды. #жергілікті сөз. Жала жапты. Жала қылды. Жала жапты. Жаласына қалды. Нақақтан-нақақ айыпты болды, босқа күйді.
ЖАЛА = #етістік. 1. Бір заттың үстімен тілді ерліберлі жүргізу. 2. #ауыспалы мағына. Делдеп тимей, сүйкеп жанай өту. 3. #ауыспалы мағына. Денені тызылдатып қару, ашыту. Жалап кетті. Сыпырыпсиырып, түк қалдырмады. Жалап өтті. Шайып өтті.
ЖАЛАҒАШ #зат есім. Теміржол, автожол, жайылым, егістік т.б. қоршап, өсірілген, қорғаныш түріндегі тоғай.
ЖАЛАҒЫШТА = #етістік. Қайта-қайта жалай беру.
ЖАЛАҒЫШТАУ деген ЖАЛАҚ 1#омоним #зат есім. 1. Ерінді жалай беруден жел қақты боп кебірсіген жара. 2. Жауырдың жазылған орны. Жалақ қақты. Аранын ашып, ашқарақтанды, жалақтады.
ЖАЛАҚ 2#омоним #зат есім. #этнографиялық.#ойын. Балалардың жаз мезгілінде судың бетіне тас атып ойнайтын ойын түрі.
ЖАЛАҚ 3#омоним #сын есім. 1. Ащылы сортаң жер. 2. Жалама, жалтыр.
ЖАЛА-ҚАЗА #зат есім. Тажалды қырсық, белекесір, өлім.
ЖАЛАҚ-ЖҰЛАҚ : жалақ-жұлақ қарады [ етті ]. Айналасына алақтап, алақ-жұлақ қарады.
ЖАЛАҚОР #сын есім. Жала жапқыш, белеқор.
ЖАЛАҚОРЛЫҚ #зат есім. 1. Жала жапқыштық, белеқорлық. 2. т е рм. Ауызша немесе жазба түрде кейде өз атымен, кейде есімін қоймай жеке адамдарға не заңды тұлғаларға кіне артып, жала жабушылық.
ЖАЛАҚОРШЫ #зат есім. #сөйлеу. Жала жабушы, жалақор адам.
ЖАЛАҚТА = #етістік. 1. Жалмаңдап жұтынып, жалақ қағу, аса пысықсыну. 2. Құлқыны құрып жалақтау, ашқарақтану. 3. #ауыспалы мағына. Ұйытқу, бас көтертпей борау.
ЖАЛАҚТАН = #етістік. Жалақ боп кебірсіген жара түсу.
ЖАЛАҚТАНУ #медициналық. деген ЖАЛАҚТАТ = #етістік. Жалаң-жалаң еткізу.
ЖАЛАҚТАТУ деген ЖАЛАҚТАУ деген ЖАЛАҚЫ #зат есім. #экономикалық. Қызметкердің белгілі бір уақыт кезеңінде (күн, ай, жыл) алатынақшалай немесе заттай нысандағы төлемдерінің жиынтығы. Жалақыдан ұстау. #экономикалық. Қызметкерге тиесілі қаражаттан екімшіліктің өкімімен немесе фирманың «Еңбекке ақы төлеу ережелеріне» сай белгілі бір ақша сомасын шегеріп қалу. Жалақы қоры. #экономикалық. Белгілі бір уақыт кезеңінде қызметкерлердің еңбегіне ақы төлеу үшін қарастырылатын ақшалай қаражаттың жалпы сомасы.
ЖАЛАҚЫЛЫ #сын есім. Қаражат берілетін, төленетін, ақысыз емес.
ЖАЛАЛА = #етістік. Жалған айып тағу, жала жабу.
ЖАЛАЛАУ деген ЖАЛАЛЫ #сын есім. Кінәсіз, айып тағылған, нақақтан жаманатты.
ЖАЛАМА #сын есім. 1. Кедірбұдыры жоқ, жалтыр, тегіс. 2. Жылмағай, жып-жылтыр. Жалама жем, өртенген мал сүйегін топырақтың соры, тұз, балауса шөп, кебекпен араластырып, су қосып илеп отқа кептірілген кішірек сықпа құрт пішініндегі жем. Жалама тұз. Малға берілетін кесек тұз.
ЖАЛАМАТ #зат есім. жергілікті сөз. Сүтке ұн салып, қант қосып пісірген ұн көже сияқты ас.
ЖАЛАМЫҚ #зат есім. жергілікті сөз. Малдың жарасын емдейтін, ащы шөптен қайнатып жасайтын дері.
ЖАЛАМЫР #сын есім. 1, өзен жағасындағы су шайған жайдақ жер. 2. #ауыспалы мағына. Қатты суық, үскірік.
ЖАЛАМЫРЛА = #етістік. Апшысын қуыру, берекесін кетіру.
ЖАЛАМЫРЛАНУ деген ЖАЛАМЫРЛЫҚ #зат есім. Қаттылық, сараңдық.
ЖАЛАН #зат есім. Қаз-үйрек атуға қолайлы жер.
ЖАЛАН = #етістік. 1. Тамақ жегісі келіп, сілекейі шұбыру, жұтыну. 2. #ауыспалы мағына. Жалаңдау, жалақтау.
ЖАЛАНУ деген ЖАЛАҢ 1#омоним #сын есім. 1. Тек қана, бір ғана жалғыз, құр өзі. 2. Жалаңаш. 3. #ауыспалы мағына. Жайдақ, көңілсіз. Жалаң дала. Ағашсыз, ормансыз дала. Жалаң кеуделеу. Хабары аз, дайындықсыздау. Жалаң қабат. Қосарланбаған, жұқа, жеңіл, бір өзі ғана. Жалаң қат. Жалаң қабат. Жалаң қол. а) Техникасыз, қолмен. е) Жалаңаш қол, киімсіз қол. Жалаң қылыш. #көнерген сөз. Алдаспан, жалманы бар ұшы ауырлатылып жасалған қынсыз ұстайтын кесу қаруы. Жалаң символ. #информатикалық. <ағыл. idlt chаrасter> Ешқандай меліметтер берілмейтіндігі туралы хабарлама бере отырып, желі бойынша жіберілетін бос операция коды. Жалаң сирақ. а) Жас бала, кедейкепшіктің баласы. е) Әлі жас, ержетпеген, өмірге араласпаған. Жалаң сөз. а) Жай ешейін, құрғақ сөз. е) Делелі жоқ, көпірме сөз. б) #лингвистикалық. Жұрнақтың қосылғанына, қосылмағанына қарамастан, құрамында бір ғана негізгі түбірі бар сөздер. Жалаң сөйлем. #лингвистикалық. Бастауыш пен баяндауыштан ғана құрылған сөйлем. Жалаң таңба. #информатикалық. <ағыл. chаrасter> Уақытша сирету үшін байланыс желісі бойынша берілетін хабарға үстемеленетін (қосымша берілетін) таңба. Жалаң үйлесім. #информатикалық. Меліметтерді жеткізу желісінің жүктелмейтіндігін көрсететін 15 не одан да көп бірліктің тізбесі.
ЖАЛАҢ 2#омоним #сын есім. жергілікті сөз. Жалаңдаған, жалмаңдаған. Жалаң қақты. Жалмаңдап, жалақтады.
ЖАЛАҢАШ 1#омоним #сын есім. 1. Үстінде лыпасы жоқ, киімсіз. // Киім кимеген, лыпасыз адам. 2. Ашық, құр дене. 3. #ауыспалы мағына. Лайықты киінбей, дұрыс киімін кимей. 4. #ауыспалы мағына. Дымсыз, құрқол, бос. 5. #ауыспалы мағына. Бетінде түк жоқ ашық, жадағай, тақыр. 6. #ауыспалы мағына. Заттың өзінен басқа ештеңесі жоқ, жалаң өзі ғана. Жалаңаш батыр. Көзсіз ерлік жасайтын, жанкешті кісі. Жалаңаш #етістік. Киімсіз дене, ашық дене, жалаң дене. Жалаңаш қол. Ашық қол, қолғапсыз жалаң қол. Жалаңаш шың. Таудың орман өскен жоғары шегінен биікте жатқан бөлігі. Жалаңаш шырыш. #зоологиялық. <лат. Аrіоni-dаe lіmасіdаe> Дене пішімі құрт терізді жұмыр болып келетін, бақалшақсыз басында екі жұп қармалауыштары бар, тені түгелдей кілегей шырышпен қапталған бауыраяқты ұлулар класының сабақша көзділер отрядының бір түрі.
ЖАЛАҢАШ 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Ашық қора.
ЖАЛАҢАШ-ЖАЙДАҚ #үстеу. Қалай болса солай, салдыр-салақ.
ЖАЛАҢАШ-ЖАЛПЫ #сын есім. Жөні түзу киімсіз, жеңіл-желпі.
ЖАЛАҢАШТА = #етістік. 1. Үстіндегі киімкешегін сыпырыпсыдыру, шешу. 2. Ашу, киімін ысыру. 3. #ауыспалы мағына. Сылып, аршып тастау.
ЖАЛАҢАШТАЛ = #етістік. Жалаң, ашық қалу.
ЖАЛАҢАШТАН = #етістік. 1. Шешіну, киімсіз қалу. 2. #ауыспалы мағына. Жалаңқайлану, бос, ашық қалу. Жалаңаштанған төбенің орнықтылығы. #геологиялық. Кеңістік төбесін құрайтын тау жыныстардың қопсып құламай, өзінің тепе-теңдік қалпын сақтау қабілеті.
ЖАЛАҢАШТАНУ деген ЖАЛАҢАШТАУ 1#омоним #сын есім. Жадағайлау келген, ашықтау, тақырлау.
ЖАЛАҢАШТАУ 2#омоним деген ЖАЛАҢАШТАУЛЫҚ #зат есім. Жұтаңдық, бостық.
ЖАЛАҢАШТЫ-ЖАЛПЫЛЫ #сын есім. сөйлеу. Жалаңаш-жалпы.
ЖАЛАҢАШТЫҚ #зат есім. 1. Кедейлік, жоқ жітіктік. 2. #ауыспалы мағына. Жалаңқайлық, бостық.
ЖАЛАҢАЯҚ #сын есім. 1. Аяқкиімсіз, аяқкиім кимеген. 2. #ауыспалы мағына. Азыптозған, тозтозы шыққан. // Қаратабан, кедей адам. 3. Қаңғыбас азғын, кезбе. // Бос, құрқол, түк бітірмей, қол қусырып. Жалаңаяқ жар кешті. Үлкен бейнет шекті, тұрмыс қиындығын көрді. Жалаңаяқ жол. Жаяу адам жүретін жалғыз аяқ жол. Жалаңаяқ жүрді. Аяқкиім кимей жүрді, аяқкимін шешіп алып жүрді. Жалаңаяқ қар кешті. Жалшылықта жүрді, жанын аямай еңбек етті.
ЖАЛАҢАЯҚТЫҚ #зат есім. Киімі жоқтық, кедейшілік.
ЖАЛАҢБАС #сын есім. 1. Баскиімсіз, баскиім кимеген. 2. #ауыспалы мағына. Азыптозған, тозтозы шыққан.
ЖАЛАҢБАСТАН = #етістік. Баскиімсіз жүру, бас киімін шешу.
ЖАЛАҢБАСТАНУ деген ЖАЛАҢБҰТ #сын есім. Бұтына кимеген, шалбар т.б. киімсіз. Жалаңбұт [ жүгіріп ] жүретін кез. Балалық шақ, бала кез. Жалаңбұт келді. Көнетоз киіммен, жасаужабдықсыз келді.
ЖАЛАҢДА = #етістік. 1. Жалмаң қағып, жұтынып жалақтау. 2. #ауыспалы мағына. Жалындау, лапылдау. 3. #ауыспалы мағына. Айпап-жайпап, лыпып, құты рыну. 4. #ауыспалы мағына. Араны ашылу, жалмаңдау.
ЖАЛАҢДАС = #етістік. Жалақтасу, жалмаңдасу.
ЖАЛАҢДАСУ деген ЖАЛАҢДАТ = #етістік. Жалақтату, ерліберлі сілтеу.
ЖАЛАҢДАТУ деген ЖАЛАҢДАУ 1#омоним #сын есім. Тақырлау, жалаңаштау, бостау.
ЖАЛАҢДАУ 2#омоним деген ЖАЛАҢДЫҚ #зат есім. Жадағайлық, жайдақтық.
ЖАЛАҢ-ЖҰЛАҢ #үстеу. Жалаңдаған, алақ-жұлақ еткен қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. Жалаң-жұлаң етті. Жалт-жұлт, жарқ-жұрқ етіп көрінді.
ЖАЛАҢҚАЙ #сын есім. 1. Бетінде түгі жоқ, жадағай, тақыр. 2. #ауыспалы мағына. Қолы қысқа, жалғыз басты.
ЖАЛАҢҚАТ #зат есім. #көнерген сөз. Соғыс кезінде денеге киетін темір сауыт. Жалаңқат сауыт. #этнографиялық. Астары, тысы жоқ бір ғана қорғаныштық қабаттан тұратын батырлардың қорғануға арналған киімі.
ЖАЛАҢҚАТ 1#омоним #сын есім. Жалаң қабат.
ЖАЛАҢҚАТ 2#омоним #сын есім. жергілікті сөз. Жартымсыз, болмашы, азғана.
ЖАЛАҢҚАЯ #зат есім. Суық, бұрқасын кез.
ЖАЛАҢҚАЯ #сын есім. қарапайым сөз. 1. Бос, менсіз. 2. #ауыспалы мағына. Жалаңдаған, жалмаң-жалмаң еткен.
ЖАЛАҢҚИЯ 1#омоним #зат есім. Шөп өспейтін тасты, таулы аймақ.
ЖАЛАҢҚИЯ 2#омоним #сын есім. жергілікті сөз. Сұрқия, сұм.
ЖАЛАҢҚОЙ #сын есім. Жалаң, бос, менсіз.
ЖАЛАҢҚЫ #сын есім. 1. Жалаңаштау келген, тақырлау. 2. Жалаңдаған тойымсыз, ашқарақ; обыр.
ЖАЛАҢТӨС #сын есім. 1. Білекті сыбанып кірісетін, ештеңеден тайынбайтын (кісі). 2. Аянар түгі жоқ, мұқтаждықпен күн кешкен қара табан. Жалаңтөс, жүнді балақ батыр. Сом кеуде, бура сан, алып, ержүрек батыр.
ЖАЛАҢТҰҚЫМ #зат есім. #өсімдік. Тұқымы бір ғана дәннен тұратын өсімдік.
ЖАЛА-ПӘЛЕ #зат есім. #сөйлеу. Бележала.
ЖАЛАП-ЖАЛМА = #етістік. Түк қоймай сыпырып-сиыру, ештеңе қалдырмау.
ЖАЛАП-ЖАЛМАУ деген ЖАЛАП-ЖҰҚТА = #етістік. 1. Жұғын қалдырмау, дым қалдырмау, тазалау. 2. Сыпырып-сиыру, тақырлау. 3. #ауыспалы мағына. Малдың төлін жалап, июі. 4. ауыс, өбу, сүю, аймалау. 5. Түк қалдырмай жеп қою.
ЖАЛАП-ЖҰҚТАУ деген ЖАЛАП-ЖҰТ = #етістік. 1. Түк қалдырмай қылқып, жалмау, жұғын қалдырмай тақырлау. 2. #ауыспалы мағына. Апшысын қуыру, тықсыру.
ЖАЛАП-ЖҰТУ деген ЖАЛАС #зат есім. жергілікті сөз. Белес, жота.
ЖАЛАС = #етістік. 1. Түк қалдырмай жеу. 2. #сөйлеу. Жалмаңдасу, жалмаң-жалмаң ету. 3. #ауыспалы мағына. Аймаласу, сүйісу, өбісу.
ЖАЛАСУ деген ЖАЛАСЫП-ЖҰҚТАС = #етістік. #экспрессивті. Аймаласу, өбісу, сүйісу.
ЖАЛАҚ-ЖАЛАҚ #еліктеуіш сөз. Қарны ашып, ашқарақтанып, жалаңдап қарағанды бейнелейтін сөз.
ЖАЛАҚ-ЖАЛАҚ еткізді. Пышағын жарқылдатты. Жалақ-жалақ етті. Жалмаң қақты, ашқарақтанды.
ЖАЛАҢ-ЖАЛАҢ #еліктеуіш сөз. Жалаңдаған, жалмаң қаққан қозғалысты бейнелейтін сөз.
ЖАЛАҢ-ЖАЛАҢ еткізді. Жалаңдатты, жалмаң-жалмаң еткізді. Жалаң-жалаң етті. Жалмаң-жалмаң етіп, жалақтады.
АЛАҚ-ЖАЛАҚ елiк. #сөйлеу. Алақ-жұлақ.
АЛАУ-ЖАЛАУ #сын есім. Қып-қызыл, өрттей. // Қызу, қарқын, күш.
АРҚАР-ЖАЛАҚ #сын есім. Бiрде тоқ, бірде аш.
АШ-ЖАЛАҢАШ #сын есім. 1. Киімсіз, тамақсыз. 2. Азыптозған, жадап-жүдеген.
АШ-ЖАЛАҢАШТЫҚ #зат есім. 1. Аштық, жетімсіздік, жоқшылық. 2. Кедейлік, кедейшілік.
АШПА-ЖАЛАП #сын есім. 1. Бiрде аш, бірде тоқ, жоқжітік. // Жетіспеушілік, тапшылық. 2. #ауыспалы мағына. Қанағатсыз, тойымсыз. // Кедейкепшік, жарлы-жақыбай.
АШТЫҚ-ЖАЛАҢАШТЫҚ #зат есім. Тамақтың, киімнің жетімсіздігi; жоқшылық.
БӘЛЕ-ЖАЛА #зат есім. Қырсық, кесапат.
ЖАЛА [ #араб тілі. ] #зат есім. Жалған тағылған айып, өсекаяңмен нақақ жабылған іс. Жалаға ұшырады. Жалған айып, кіне арқалады. Жала жабу. #заң. Басқа адамның арнамысы мен қадірқасиетіне нұқсан келтіретін немесе оның беделін түсіретін көрінеу жалған меліметтер тарату. Жала жапты, өтірік кіне тақты, даттады. Жала қойды. #жергілікті сөз. Жала жапты. Жала қылды. Жала жапты. Жаласына қалды. Нақақтан-нақақ айыпты болды, босқа күйді.
ЖАЛА = #етістік. 1. Бір заттың үстімен тілді ерліберлі жүргізу. 2. #ауыспалы мағына. Делдеп тимей, сүйкеп жанай өту. 3. #ауыспалы мағына. Денені тызылдатып қару, ашыту. Жалап кетті. Сыпырыпсиырып, түк қалдырмады. Жалап өтті. Шайып өтті.
ЖАЛАҒАШ #зат есім. Теміржол, автожол, жайылым, егістік т.б. қоршап, өсірілген, қорғаныш түріндегі тоғай.
ЖАЛАҒЫШТА = #етістік. Қайта-қайта жалай беру.
ЖАЛАҒЫШТАУ деген ЖАЛАҚ 1#омоним #зат есім. 1. Ерінді жалай беруден жел қақты боп кебірсіген жара. 2. Жауырдың жазылған орны. Жалақ қақты. Аранын ашып, ашқарақтанды, жалақтады.
ЖАЛАҚ 2#омоним #зат есім. #этнографиялық.#ойын. Балалардың жаз мезгілінде судың бетіне тас атып ойнайтын ойын түрі.
ЖАЛАҚ 3#омоним #сын есім. 1. Ащылы сортаң жер. 2. Жалама, жалтыр.
ЖАЛА-ҚАЗА #зат есім. Тажалды қырсық, белекесір, өлім.
ЖАЛАҚ-ЖҰЛАҚ : жалақ-жұлақ қарады [ етті ]. Айналасына алақтап, алақ-жұлақ қарады.
ЖАЛАҚОР #сын есім. Жала жапқыш, белеқор.
ЖАЛАҚОРЛЫҚ #зат есім. 1. Жала жапқыштық, белеқорлық. 2. т е рм. Ауызша немесе жазба түрде кейде өз атымен, кейде есімін қоймай жеке адамдарға не заңды тұлғаларға кіне артып, жала жабушылық.
ЖАЛАҚОРШЫ #зат есім. #сөйлеу. Жала жабушы, жалақор адам.
ЖАЛАҚТА = #етістік. 1. Жалмаңдап жұтынып, жалақ қағу, аса пысықсыну. 2. Құлқыны құрып жалақтау, ашқарақтану. 3. #ауыспалы мағына. Ұйытқу, бас көтертпей борау.
ЖАЛАҚТАН = #етістік. Жалақ боп кебірсіген жара түсу.
ЖАЛАҚТАНУ #медициналық. деген ЖАЛАҚТАТ = #етістік. Жалаң-жалаң еткізу.
ЖАЛАҚТАТУ деген ЖАЛАҚТАУ деген ЖАЛАҚЫ #зат есім. #экономикалық. Қызметкердің белгілі бір уақыт кезеңінде (күн, ай, жыл) алатынақшалай немесе заттай нысандағы төлемдерінің жиынтығы. Жалақыдан ұстау. #экономикалық. Қызметкерге тиесілі қаражаттан екімшіліктің өкімімен немесе фирманың «Еңбекке ақы төлеу ережелеріне» сай белгілі бір ақша сомасын шегеріп қалу. Жалақы қоры. #экономикалық. Белгілі бір уақыт кезеңінде қызметкерлердің еңбегіне ақы төлеу үшін қарастырылатын ақшалай қаражаттың жалпы сомасы.
ЖАЛАҚЫЛЫ #сын есім. Қаражат берілетін, төленетін, ақысыз емес.
ЖАЛАЛА = #етістік. Жалған айып тағу, жала жабу.
ЖАЛАЛАУ деген ЖАЛАЛЫ #сын есім. Кінәсіз, айып тағылған, нақақтан жаманатты.
ЖАЛАМА #сын есім. 1. Кедірбұдыры жоқ, жалтыр, тегіс. 2. Жылмағай, жып-жылтыр. Жалама жем, өртенген мал сүйегін топырақтың соры, тұз, балауса шөп, кебекпен араластырып, су қосып илеп отқа кептірілген кішірек сықпа құрт пішініндегі жем. Жалама тұз. Малға берілетін кесек тұз.
ЖАЛАМАТ #зат есім. жергілікті сөз. Сүтке ұн салып, қант қосып пісірген ұн көже сияқты ас.
ЖАЛАМЫҚ #зат есім. жергілікті сөз. Малдың жарасын емдейтін, ащы шөптен қайнатып жасайтын дері.
ЖАЛАМЫР #сын есім. 1, өзен жағасындағы су шайған жайдақ жер. 2. #ауыспалы мағына. Қатты суық, үскірік.
ЖАЛАМЫРЛА = #етістік. Апшысын қуыру, берекесін кетіру.
ЖАЛАМЫРЛАНУ деген ЖАЛАМЫРЛЫҚ #зат есім. Қаттылық, сараңдық.
ЖАЛАН #зат есім. Қаз-үйрек атуға қолайлы жер.
ЖАЛАН = #етістік. 1. Тамақ жегісі келіп, сілекейі шұбыру, жұтыну. 2. #ауыспалы мағына. Жалаңдау, жалақтау.
ЖАЛАНУ деген ЖАЛАҢ 1#омоним #сын есім. 1. Тек қана, бір ғана жалғыз, құр өзі. 2. Жалаңаш. 3. #ауыспалы мағына. Жайдақ, көңілсіз. Жалаң дала. Ағашсыз, ормансыз дала. Жалаң кеуделеу. Хабары аз, дайындықсыздау. Жалаң қабат. Қосарланбаған, жұқа, жеңіл, бір өзі ғана. Жалаң қат. Жалаң қабат. Жалаң қол. а) Техникасыз, қолмен. е) Жалаңаш қол, киімсіз қол. Жалаң қылыш. #көнерген сөз. Алдаспан, жалманы бар ұшы ауырлатылып жасалған қынсыз ұстайтын кесу қаруы. Жалаң символ. #информатикалық. <ағыл. idlt chаrасter> Ешқандай меліметтер берілмейтіндігі туралы хабарлама бере отырып, желі бойынша жіберілетін бос операция коды. Жалаң сирақ. а) Жас бала, кедейкепшіктің баласы. е) Әлі жас, ержетпеген, өмірге араласпаған. Жалаң сөз. а) Жай ешейін, құрғақ сөз. е) Делелі жоқ, көпірме сөз. б) #лингвистикалық. Жұрнақтың қосылғанына, қосылмағанына қарамастан, құрамында бір ғана негізгі түбірі бар сөздер. Жалаң сөйлем. #лингвистикалық. Бастауыш пен баяндауыштан ғана құрылған сөйлем. Жалаң таңба. #информатикалық. <ағыл. chаrасter> Уақытша сирету үшін байланыс желісі бойынша берілетін хабарға үстемеленетін (қосымша берілетін) таңба. Жалаң үйлесім. #информатикалық.
ЖАЛАҢ 2#омоним #сын есім. жергілікті сөз. Жалаңдаған, жалмаңдаған. Жалаң қақты. Жалмаңдап, жалақтады.
ЖАЛАҢАШ 1#омоним #сын есім. 1. Үстінде лыпасы жоқ, киімсіз. // Киім кимеген, лыпасыз адам. 2. Ашық, құр дене. 3. #ауыспалы мағына. Лайықты киінбей, дұрыс киімін кимей. 4. #ауыспалы мағына. Дымсыз, құрқол, бос. 5. #ауыспалы мағына. Бетінде түк жоқ ашық, жадағай, тақыр. 6. #ауыспалы мағына. Заттың өзінен басқа ештеңесі жоқ, жалаң өзі ғана. Жалаңаш батыр. Көзсіз ерлік жасайтын, жанкешті кісі. Жалаңаш #етістік. Киімсіз дене, ашық дене, жалаң дене. Жалаңаш қол. Ашық қол, қолғапсыз жалаң қол. Жалаңаш шың. Таудың орман өскен жоғары шегінен биікте жатқан бөлігі. Жалаңаш шырыш. #зоологиялық. <лат. Аrіоni-dаe lіmасіdаe> Дене пішімі құрт терізді жұмыр болып келетін, бақалшақсыз басында екі жұп қармалауыштары бар, тені түгелдей кілегей шырышпен қапталған бауыраяқты ұлулар класының сабақша көзділер отрядының бір түрі.
ЖАЛАҢАШ 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Ашық қора.
ЖАЛАҢАШ-ЖАЙДАҚ #үстеу. Қалай болса солай, салдыр-салақ.
ЖАЛАҢАШ-ЖАЛПЫ #сын есім. Жөні түзу киімсіз, жеңіл-желпі.
ЖАЛАҢАШТА = #етістік. 1. Үстіндегі киімкешегін сыпырыпсыдыру, шешу. 2. Ашу, киімін ысыру. 3. #ауыспалы мағына. Сылып, аршып тастау.
ЖАЛАҢАШТАЛ = #етістік. Жалаң, ашық қалу.
ЖАЛАҢАШТАН = #етістік. 1. Шешіну, киімсіз қалу. 2. #ауыспалы мағына. Жалаңқайлану, бос, ашық қалу. Жалаңаштанған төбенің орнықтылығы. #геологиялық. Кеңістік төбесін құрайтын тау жыныстардың қопсып құламай, өзінің тепе-теңдік қалпын сақтау қабілеті.
ЖАЛАҢАШТАНУ деген ЖАЛАҢАШТАУ 1#омоним #сын есім. Жадағайлау келген, ашықтау, тақырлау.
ЖАЛАҢАШТАУ 2#омоним деген ЖАЛАҢАШТАУЛЫҚ #зат есім. Жұтаңдық, бостық.
ЖАЛАҢАШТЫ-ЖАЛПЫЛЫ #сын есім. сөйлеу. Жалаңаш-жалпы.
ЖАЛАҢАШТЫҚ #зат есім. 1. Кедейлік, жоқ жітіктік. 2. #ауыспалы мағына. Жалаңқайлық, бостық.
ЖАЛАҢАЯҚ #сын есім. 1. Аяқкиімсіз, аяқкиім кимеген. 2. #ауыспалы мағына. Азыптозған, тозтозы шыққан. // Қаратабан, кедей адам. 3. Қаңғыбас азғын, кезбе. // Бос, құрқол, түк бітірмей, қол қусырып. Жалаңаяқ жар кешті. Үлкен бейнет шекті, тұрмыс қиындығын көрді. Жалаңаяқ жол. Жаяу адам жүретін жалғыз аяқ жол. Жалаңаяқ жүрді. Аяқкиім кимей жүрді, аяқкимін шешіп алып жүрді. Жалаңаяқ қар кешті. Жалшылықта жүрді, жанын аямай еңбек етті.
ЖАЛАҢАЯҚТЫҚ #зат есім. Киімі жоқтық, кедейшілік.
ЖАЛАҢБАС #сын есім. 1. Баскиімсіз, баскиім кимеген. 2. #ауыспалы мағына. Азыптозған, тозтозы шыққан.
ЖАЛАҢБАСТАН = #етістік. Баскиімсіз жүру, бас киімін шешу.
ЖАЛАҢБАСТАНУ деген ЖАЛАҢБҰТ #сын есім. Бұтына кимеген, шалбар т.б. киімсіз. Жалаңбұт [ жүгіріп ] жүретін кез. Балалық шақ, бала кез. Жалаңбұт келді. Көнетоз киіммен, жасаужабдықсыз келді.
ЖАЛАҢДА = #етістік. 1. Жалмаң қағып, жұтынып жалақтау. 2. #ауыспалы мағына. Жалындау, лапылдау. 3. #ауыспалы мағына. Айпап-жайпап, лыпып, құты рыну. 4. #ауыспалы мағына. Араны ашылу, жалмаңдау.
ЖАЛАҢДАС = #етістік. Жалақтасу, жалмаңдасу.
ЖАЛАҢДАСУ деген ЖАЛАҢДАТ = #етістік. Жалақтату, ерліберлі сілтеу.
ЖАЛАҢДАТУ деген ЖАЛАҢДАУ 1#омоним #сын есім. Тақырлау, жалаңаштау, бостау.
ЖАЛАҢДАУ 2#омоним деген ЖАЛАҢДЫҚ #зат есім. Жадағайлық, жайдақтық.
ЖАЛАҢ-ЖҰЛАҢ #үстеу. Жалаңдаған, алақ-жұлақ еткен қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. Жалаң-жұлаң етті. Жалт-жұлт, жарқ-жұрқ етіп көрінді.
ЖАЛАҢҚАЙ #сын есім. 1. Бетінде түгі жоқ, жадағай, тақыр. 2. #ауыспалы мағына. Қолы қысқа, жалғыз басты.
ЖАЛАҢҚАТ #зат есім. #көнерген сөз. Соғыс кезінде денеге киетін темір сауыт. Жалаңқат сауыт. #этнографиялық. Астары, тысы жоқ бір ғана қорғаныштық қабаттан тұратын батырлардың қорғануға арналған киімі.
ЖАЛАҢҚАТ 1#омоним #сын есім. Жалаң қабат.
ЖАЛАҢҚАТ 2#омоним #сын есім. жергілікті сөз. Жартымсыз, болмашы, азғана.
ЖАЛАҢҚАЯ #зат есім. Суық, бұрқасын кез.
ЖАЛАҢҚАЯ #сын есім. қарапайым сөз. 1. Бос, менсіз. 2. #ауыспалы мағына. Жалаңдаған, жалмаң-жалмаң еткен.
ЖАЛАҢҚИЯ 1#омоним #зат есім. Шөп өспейтін тасты, таулы аймақ.
ЖАЛАҢҚИЯ 2#омоним #сын есім. жергілікті сөз. Сұрқия, сұм.
ЖАЛАҢҚОЙ #сын есім. Жалаң, бос, менсіз.
ЖАЛАҢҚЫ #сын есім. 1. Жалаңаштау келген, тақырлау. 2. Жалаңдаған тойымсыз, ашқарақ; обыр.
ЖАЛАҢТӨС #сын есім. 1. Білекті сыбанып кірісетін, ештеңеден тайынбайтын (кісі). 2. Аянар түгі жоқ, мұқтаждықпен күн кешкен қара табан. Жалаңтөс, жүнді балақ батыр. Сом кеуде, бура сан, алып, ержүрек батыр.
ЖАЛАҢТҰҚЫМ #зат есім. #өсімдік. Тұқымы бір ғана дәннен тұратын өсімдік.
ЖАЛА-ПӘЛЕ #зат есім. #сөйлеу. Бележала.
ЖАЛАП-ЖАЛМА = #етістік. Түк қоймай сыпырып-сиыру, ештеңе қалдырмау.
ЖАЛАП-ЖАЛМАУ деген ЖАЛАП-ЖҰҚТА = #етістік. 1. Жұғын қалдырмау, дым қалдырмау, тазалау. 2. Сыпырып-сиыру, тақырлау. 3. #ауыспалы мағына. Малдың төлін жалап, июі. 4. ауыс, өбу, сүю, аймалау. 5. Түк қалдырмай жеп қою.
ЖАЛАП-ЖҰҚТАУ деген ЖАЛАП-ЖҰТ = #етістік. 1. Түк қалдырмай қылқып, жалмау, жұғын қалдырмай тақырлау. 2. #ауыспалы мағына. Апшысын қуыру, тықсыру.
ЖАЛАП-ЖҰТУ деген ЖАЛАС #зат есім. жергілікті сөз. Белес, жота.
ЖАЛАС = #етістік. 1. Түк қалдырмай жеу. 2. #сөйлеу. Жалмаңдасу, жалмаң-жалмаң ету. 3. #ауыспалы мағына. Аймаласу, сүйісу, өбісу.
ЖАЛАСУ деген ЖАЛАСЫП-ЖҰҚТАС = #етістік. #экспрессивті. Аймаласу, өбісу, сүйісу.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий