Толковый словарь казахского языка: Жаз>
ЖАҒАЛ-ЖАҒАЛ #сын есім. Айғыз-айғыз, кіркір.
ЖАЙҚАҢ-ЖАЙҚАҢ #сын есім. Мезмейрам; өмірден бейхабар.
ЖАЙНАҢ-ЖАЙНАҢ #еліктеуіш сөз. Ойнақшып, мың құбылған, жайнаң қаққан қимылды бейнелейтін сөз. Жайнаң-жайнаң етті. Ойнақшып, жайраңдады, жайраң қақты.
ЖАЙРАҢ-ЖАЙРАҢ : жайраң-жайраң етті. Шат-шадыман болды, жайнаң қақты.
ЖАҚ-ЖАҚ #үстеу. Жік-жік, топ-топ, бөлек-бөлек. Жақ-жақ болды. Алды-алдына бөлінді, жіктелді.
ЖАҚПАР-ЖАҚПАР #сын есім. Кедір-бұдырлы, текше-текше, жік-жік, қатпар-қатпар.
ЖАҚСЫ-ЖАҚСЫ #сын есім. Таңдаулы, ең едемі.
ЖАЛАҚ-ЖАЛАҚ #сын есім. Тілім-тілім боп жарылған, айғыз-айғыз.
ЖАЛАҚ-ЖАЛАҚ #еліктеуіш сөз. Қарны ашып, ашқарақтанып, жалаңдап қарағанды бейнелейтін сөз.
ЖАЛАҚ-ЖАЛАҚ еткізді. Пышағын жарқылдатты. Жалақ-жалақ етті. Жалмаң қақты, ашқарақтанды.
ЖАЛАҢ-ЖАЛАҢ #еліктеуіш сөз. Жалаңдаған, жалмаң қаққан қозғалысты бейнелейтін сөз.
ЖАЛАҢ-ЖАЛАҢ еткізді. Жалаңдатты, жалмаң-жалмаң еткізді. Жалаң-жалаң етті. Жалмаң-жалмаң етіп, жалақтады.
ЖАЛБАҢ-ЖАЛБАҢ #еліктеуіш сөз. Жалп-жалп етіп, қайта-қайта жалпылдаған ебедейсіз қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. Жалбаң-жалбаң етті. а) Әлсінелсін жалпылдап, қозғалақтады, желпілдеді. е) Жағымпазданды, жарамсақтанды.
ЖАЛБЫР-ЖАЛБЫР #сын есім. Күлтеленіп ұйысқан, сабалақсабалақ.
ЖАЛҒАУ-ЖАЛҒАУ #сын есім. Ұлапұлап тастаған, қырық құрау.
ЖАЛҒЫЗ-ЖАЛҒЫЗ сын, өз алды бөлек-бөлек, жеке-жеке.
ЖАЛ-ЖАЛ #сын есім. Төбе-төбе боп үйілген, дөңесдөңес.
ЖАЛМАҢ-ЖАЛМАҢ #еліктеуіш сөз. Тынымсыз, дамылсыз жалмаңдап, ебедейсіз қозғалған қимылды бейнелейтін сөз. Жалмаң-жалмаң етті. Жалмаңдады, жалақтады, жалаң қақты.
ЖАЛП-ЖАЛП #еліктеуіш сөз. 1. Қайта-қайта жалпылдаған, қалбалақтаған ебедейсіз қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. 2. Кенеттен гүрс-гүрс етіп құлаған қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. Жалп-жалп етті. а) Жалпылдады, қалбалақтады. ә) Желбіреді, желп-желп етті. б) Бір өшіп, бір жанды, қайта-қайта жыпылықтады. в) Жағымпазданды, жарамсақтанды.
ЖАЛТАҚ-ЖАЛТАҚ #еліктеуіш сөз. Жалтаң-жұлтаң, елең-елең етіп мазасызданған, алаңдаған қимылқозғалысты бейнелейтін сөз.
ЖАЛТАҢ-ЖАЛТАҢ #сын есім. Жалтақ-жалтақ, елең-елең.
ЖАЛТ-ЖАЛТ #еліктеуіш сөз. Жалтылдаған, жарқыраған қимылқозғалысты, қалыпкүйді бейнелейтін сөз.
ЖАМАН-ЖАМАН #сын есім. Тым нашар, жайсыз, теріс.
ЖАМАУ-ЖАМАУ #сын есім. Тозығы, әбден жетіп жамалған, шоқпыт-шоқпыт.
ЖАНШЫП-ЖАНШЫП #үстеу. Езіпезіп, мыжғылапмыжғылап.
ЖАНЫП-ЖАНЫП #үстеу. 1. Ұстара, пышақтың екі жақ жүзін кезек қайрапқайрап. 2. Үйкелепүйкелеп. 3. Жалапжалап.
ЖАҢА-ЖАҢА #үстеу. Енді-енді, жаңа ғана.
ЖАҢБАҚТАЙ-ЖАҢБАҚТАЙ #үстеу. жергілікті сөз. Тең білтеңбіл, ойдым-ойдым.
ЖАҢҚА-ЖАҢҚА #сын есім. Желініп мұжылған, жаң қасы шыққан.
ЖАПАҚ-ЖАПАҚ #еліктеуіш сөз. Көзін жыпылықтатып, жасқана қарауды бейнелейтін сөз.
ЖАПАЛАҚ-ЖАПАЛАҚ 1: жапалақ-жапалақ қар. іріірі, жалпақжалпақ қар түйіршігі.
ЖАПАЛАҚ-ЖАПАЛАҚ 2 #еліктеуіш сөз. Жапақ-жапақ.
ЖАПЫРАҚ-ЖАПЫРАҚ #сын есім. 1. Жапырағы көп, жапырақтан тұратын. 2. Жапалақ-жапалақ. 3. Бөлек-бөлек, тілім-тілім.
ЖАРА-ЖАРА #сын есім. Үстібасын жара басқан.
ЖАРАТА-ЖАРАТА #үстеу. Көп ұстай беріп, жұмсайжұмсай.
ЖАРАУ-ЖАРАУ #сын есім. Жаратылған, бабына келген.
ЖАРБАҢ-ЖАРБАҢ #еліктеуіш сөз. Далбаңдалбаң еткен қимылды бейнелейтін сөз.
ЖАР-ЖАР [ ир. ]. #зат есім. әдеб. #этнографиялық. 1. Қыздың ұзатылатын тойы аяқталып, аттанар алдында орындалатын қазақ халқының тұрмыс-салт жырларының бірі. 2. Жар-жар тұрмыс-салт жырының екі жолы айтылғаннан кейін тойға жиналған қауымның жас жұбайларды көтермелеп, хормен, бәрі бірге дауыстап айтылатын қайырма сөзі.
ЖАРҚ-ЖАРҚ #еліктеуіш сөз. Найзағай ойнағанда, күн сәулесі шағылысқанда, жалт-жұлт, жарқылдаған көріністі бейнейлейтін сөз. Жарқ-жарқ етті. а) жалт-жұлт етті, жалтылдады, шағылысты.
ЖАРҚЫН-ЖАРҚЫН #үстеу. Анық, айқын, дауысын шығарып, қаймықпай.
ЖАРП-ЖАРП #еліктеуіш сөз. Үлкен жұқа заттың желп-желп еткенін бейнелейтін сөз. Жарп-жарп етті. Құс алысқа самғап ұшпай жарпылдады.
ЖАРЫҚ-ЖАРЫҚ #сын есім. Тілім-тілім, әбден жарылған.
ЖАТА-ЖАТА #үстеу. Жата беріп.
ЖАТА-ЖАТА : жата-жата қалды, жата-жата кетті. Жату қимылының қайталануы, бірнеше адамның жата кетуі.
ЖАУТАҢ-ЖАУТАҢ #еліктеуіш сөз. Мөлдіреген, мөлиген көздің қайта-қайта қарағанын бейнелейтін сөз. Жаутаң-жаутаң етті. Жаудырай, мөлдірей қарады. Жаутаң-жаутаң қағады. Көзі жаудырапқарай береді. Жаутаң-жаутаң қарады. Жаудырай, мөлдірей қарай берді.
АҒАЛ-ЖАҒАЛ #сын есім. Кiр-қожалақ, сатал-сатал, салтақ-салтақ.
АЙДАҒЫ-ЖАЙДАҒЫ #зат есім. #сөйлеу. Андағы-мұндағы, анау-мынау.
АЙДАҚ-ЖАЙДАҚ #үстеу. Бейберекет, қалай болса солай, айдақ-сайдақ.
АЙ-ЖАЙ : ай-жай болды. а) Рақаттанды, жадырады, жаны жай тапты. ә) Жарық түстi, таң атты. б) Тыныштанды, жайбарақаттанды. в) аң-таң болды, таңырқады, таңданды. Айжайға қарамады. #сөйлеу. Айшайға қара мады.
АЙПАЙ-ЖАЙПАЙ #үстеу. Апырыпжапыра, айпаражайпара.
АЙПАП-ЖАЙПАП #үстеу. Қырыпжойып, апырыпжапырып қиратып.
АЙПАР-ЖАЙПАР #сын есім. жергілікті сөз. Ел арасына iріткi салғыш, бүлдіргіш.
АЙРА-ЖАЙРА #сын есім. жергілікті сөз. 1. Әптер-тәптер, алай-түлей, астан-кестен. 2. Мәре-сәре, мәзмәйрам.
АҚЫН-ЖАЗУШЫ #зат есім. Әдебикөркем шығарма жазумен шұғылданатын, баспасөз бе тінде, қоғамда танылған әдебиет өкілдерi.
АЛАҚ-ЖАЛАҚ елiк. #сөйлеу. Алақ-жұлақ.
АЛАУ-ЖАЛАУ #сын есім. Қып-қызыл, өрттей. // Қызу, қарқын, күш.
АЛДА-ЖАЛДА #үстеу. Әлдеқалай, аяқасты, кенет, оқыстан.
АЛМАН-ЖАЛМАН #үстеу. жергілікті сөз. Жалма-жан.
АЛЫС-ЖАҚЫН #сын есім. 1. Алыс пен жақын, бәрi, түгел. // Алыс және жақын қашықтық. 2. Туыс пен бөгде, өзің мен өзге. // Алыс және жақын туыстар, ағайын; жұрт, ел.
АЛЫС-ЖАҚЫНДЫҚ #зат есім. Алыс пен жақындық, шалғай мен жуықтық.
АМАН-ЖАМАН #зат есім. #сөйлеу. Амандығы мен аман еместігi, екеуi де. Аманжаманын білдi. Аманесендігінен, қиындыққа ұшырағанынұшырамағанынан хабардар болды.
АПЫРА-ЖАПЫРА #үстеу. Апырыпжапырып.
АПЫРЫП-ЖАПЫР = #етістік. 1. Өндіру, тындыру, қаусату, қопарту, қомағайлану. 2. Баса көктеу, ығыстыру.
АРБАЛЫ-ЖАЯУЛЫ #сын есім. Көліктi-көліксіз, жаяулы-жалпылы.
АРҚА-ЖАРҚА #сын есім. Мәз-мейрам, жайдары. Арқа-жарқа болды. Мәз-мейрам болды, қуанды.
АРҚАР-ЖАЛАҚ #сын есім. Бiрде тоқ, бірде аш.
АРҚЫН-ЖАРҚЫН #үстеу. сөйлеу. Ашық-жарқын.
АТ-ЖАБДЫҚ #зат есім. Атқа қажет керек-жарақ, құрал-сайман, әбзел.
АТ-ЖАРАҚ #зат есім. жергілікті сөз. Қару-жарақ.
АТТЫ-ЖАЯУ #сын есім. сөйлеу. Аттылы-жаяулы.
АТТЫ-ЖАЯУЛЫ #сын есім. Аттысы бар және жаяуы бар; аралас.
АТТЫЛЫ-ЖАЯУ #сын есім. сөйлеу. Аттылы-жаяулы.
АТТЫЛЫ-ЖАЯУЛЫ #сын есім. Аттысы бар және жаяуы бар, аралас.
АТЫЗ-ЖАП #зат есім. Атыз және жап, далада, егістік жерлерде кездесетін арықтар мен жаптар, ойшұңқырлар.
АШ-ЖАЛАҢАШ #сын есім. 1. Киімсіз, тамақсыз. 2. Азыптозған, жадап-жүдеген.
АШ-ЖАЛАҢАШТЫҚ #зат есім. 1. Аштық, жетімсіздік, жоқшылық. 2. Кедейлік, кедейшілік.
АШПА-ЖАЛАП #сын есім. 1. Бiрде аш, бірде тоқ, жоқжітік. // Жетіспеушілік, тапшылық. 2. #ауыспалы мағына. Қанағатсыз, тойымсыз. // Кедейкепшік, жарлы-жақыбай.
АШТА-ЖАП : ашта-жап кітап. #сөйлеу. Оқылмайтын, сапасы нашар кітап.
АШТЫҚ-ЖАЛАҢАШТЫҚ #зат есім. Тамақтың, киімнің жетімсіздігi; жоқшылық.
АШУ-ЖАНЖАЛ #зат есім. Бүлік, шатақ. Ашу-жанжал шығарды [ қылды ]. Бүлік салды, шатақтық жасады.
АШЫҚ-ЖАЙДАҚ #сын есім. Жанжағы ашық, жабылмаған.
АШЫҚ-ЖАРҚЫН #сын есім. Жайдары, көңілдi; ақжарқын.
АШЫҚ-ЖАРҚЫНДЫҚ #зат есім. Жайдарылық, көңілділік.
АШЫҚ-ЖАРЫҚ #сын есім. 1. Жауын-шашынсыз, ашық (күн). 2. #жергілікті сөз. Ашық-жарқын. // Жарық та, қараңғы түспеген кезде.
АШЫЛМАЛЫ-ЖАБЫЛМАЛЫ #сын есім. Ашылыпжабылатын.
АШЫЛЫП-ЖАБЫЛ = #етістік. Бiресе ашылып, біресе жабылу.
АШЫЛЫП-ЖАБЫЛУ деген АШЫНА-ЖАЙ #зат есім. 1. Таныс, сырлас адам. 2. Көңілдес, ғашық адам. Ашына-жай болды. Ымжымы бір, сырлас, тамыр болды.
АШЫНА-ЖАЙЛЫҚ #зат есім. Көңілдестік, ғашықтық.
АШЫП-ЖАБУ деген АШЫП-ЖАП = #етістік. Бiресе ашу, біресе жабу.
АШЫП-ЖАРЫП #үстеу. Анықтап, айқындап, дәл.
ӘЙ-ЖАЙ : әй-жай болды. #сөйлеу. Ай-жай болды.
ӘЛ-ЖАЙ #зат есім. #сөйлеу. Хал-жай.
ӘУЛІ-ЖАЙ #зат есім. жергілікті сөз. Қора-қопсы.
БАҒЫНЫП-ЖАҒЫНУ #етістік. #жағымсыз. Жақсы көрінуге тырысу, жағымпаздану.
БАЙ-ЖАРЛЫ #зат есім. Бай мен жарлы.
БАСА-ЖАНША #үстеу. Киіпжара, ентелей, жолындағыны қаға-соға.
БАСЫП-ЖАНШУ деген БАСЫП-ЖАНШЫ = #етістік. 1. Мыжу, mаnmаy, жаншу. 2. Тықсыру, итермелеу, кимелеу. 3. #ауыспалы мағына. Уайымқайғының еңсенi түсіруi. 4. #ауыспалы мағына. Қырып-жою, бетін қайтару.
ЖАЙҚАҢ-ЖАЙҚАҢ #сын есім. Мезмейрам; өмірден бейхабар.
ЖАЙНАҢ-ЖАЙНАҢ #еліктеуіш сөз. Ойнақшып, мың құбылған, жайнаң қаққан қимылды бейнелейтін сөз. Жайнаң-жайнаң етті. Ойнақшып, жайраңдады, жайраң қақты.
ЖАЙРАҢ-ЖАЙРАҢ : жайраң-жайраң етті. Шат-шадыман болды, жайнаң қақты.
ЖАҚ-ЖАҚ #үстеу. Жік-жік, топ-топ, бөлек-бөлек. Жақ-жақ болды. Алды-алдына бөлінді, жіктелді.
ЖАҚПАР-ЖАҚПАР #сын есім. Кедір-бұдырлы, текше-текше, жік-жік, қатпар-қатпар.
ЖАҚСЫ-ЖАҚСЫ #сын есім. Таңдаулы, ең едемі.
ЖАЛАҚ-ЖАЛАҚ #сын есім. Тілім-тілім боп жарылған, айғыз-айғыз.
ЖАЛАҚ-ЖАЛАҚ #еліктеуіш сөз. Қарны ашып, ашқарақтанып, жалаңдап қарағанды бейнелейтін сөз.
ЖАЛАҚ-ЖАЛАҚ еткізді. Пышағын жарқылдатты. Жалақ-жалақ етті. Жалмаң қақты, ашқарақтанды.
ЖАЛАҢ-ЖАЛАҢ #еліктеуіш сөз. Жалаңдаған, жалмаң қаққан қозғалысты бейнелейтін сөз.
ЖАЛАҢ-ЖАЛАҢ еткізді. Жалаңдатты, жалмаң-жалмаң еткізді. Жалаң-жалаң етті. Жалмаң-жалмаң етіп, жалақтады.
ЖАЛБАҢ-ЖАЛБАҢ #еліктеуіш сөз. Жалп-жалп етіп, қайта-қайта жалпылдаған ебедейсіз қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. Жалбаң-жалбаң етті. а) Әлсінелсін жалпылдап, қозғалақтады, желпілдеді. е) Жағымпазданды, жарамсақтанды.
ЖАЛБЫР-ЖАЛБЫР #сын есім. Күлтеленіп ұйысқан, сабалақсабалақ.
ЖАЛҒАУ-ЖАЛҒАУ #сын есім. Ұлапұлап тастаған, қырық құрау.
ЖАЛҒЫЗ-ЖАЛҒЫЗ сын, өз алды бөлек-бөлек, жеке-жеке.
ЖАЛ-ЖАЛ #сын есім. Төбе-төбе боп үйілген, дөңесдөңес.
ЖАЛМАҢ-ЖАЛМАҢ #еліктеуіш сөз. Тынымсыз, дамылсыз жалмаңдап, ебедейсіз қозғалған қимылды бейнелейтін сөз. Жалмаң-жалмаң етті. Жалмаңдады, жалақтады, жалаң қақты.
ЖАЛП-ЖАЛП #еліктеуіш сөз. 1. Қайта-қайта жалпылдаған, қалбалақтаған ебедейсіз қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. 2. Кенеттен гүрс-гүрс етіп құлаған қимылқозғалысты бейнелейтін сөз. Жалп-жалп етті. а) Жалпылдады, қалбалақтады. ә) Желбіреді, желп-желп етті. б) Бір өшіп, бір жанды, қайта-қайта жыпылықтады. в) Жағымпазданды, жарамсақтанды.
ЖАЛТАҚ-ЖАЛТАҚ #еліктеуіш сөз. Жалтаң-жұлтаң, елең-елең етіп мазасызданған, алаңдаған қимылқозғалысты бейнелейтін сөз.
ЖАЛТАҢ-ЖАЛТАҢ #сын есім. Жалтақ-жалтақ, елең-елең.
ЖАЛТ-ЖАЛТ #еліктеуіш сөз. Жалтылдаған, жарқыраған қимылқозғалысты, қалыпкүйді бейнелейтін сөз.
ЖАМАН-ЖАМАН #сын есім. Тым нашар, жайсыз, теріс.
ЖАМАУ-ЖАМАУ #сын есім. Тозығы, әбден жетіп жамалған, шоқпыт-шоқпыт.
ЖАНШЫП-ЖАНШЫП #үстеу. Езіпезіп, мыжғылапмыжғылап.
ЖАНЫП-ЖАНЫП #үстеу. 1. Ұстара, пышақтың екі жақ жүзін кезек қайрапқайрап. 2. Үйкелепүйкелеп. 3. Жалапжалап.
ЖАҢА-ЖАҢА #үстеу. Енді-енді, жаңа ғана.
ЖАҢБАҚТАЙ-ЖАҢБАҚТАЙ #үстеу. жергілікті сөз. Тең білтеңбіл, ойдым-ойдым.
ЖАҢҚА-ЖАҢҚА #сын есім. Желініп мұжылған, жаң қасы шыққан.
ЖАПАҚ-ЖАПАҚ #еліктеуіш сөз. Көзін жыпылықтатып, жасқана қарауды бейнелейтін сөз.
ЖАПАЛАҚ-ЖАПАЛАҚ 1: жапалақ-жапалақ қар. іріірі, жалпақжалпақ қар түйіршігі.
ЖАПАЛАҚ-ЖАПАЛАҚ 2 #еліктеуіш сөз. Жапақ-жапақ.
ЖАПЫРАҚ-ЖАПЫРАҚ #сын есім. 1. Жапырағы көп, жапырақтан тұратын. 2. Жапалақ-жапалақ. 3. Бөлек-бөлек, тілім-тілім.
ЖАРА-ЖАРА #сын есім. Үстібасын жара басқан.
ЖАРАТА-ЖАРАТА #үстеу. Көп ұстай беріп, жұмсайжұмсай.
ЖАРАУ-ЖАРАУ #сын есім. Жаратылған, бабына келген.
ЖАРБАҢ-ЖАРБАҢ #еліктеуіш сөз. Далбаңдалбаң еткен қимылды бейнелейтін сөз.
ЖАР-ЖАР [ ир. ]. #зат есім. әдеб. #этнографиялық. 1. Қыздың ұзатылатын тойы аяқталып, аттанар алдында орындалатын қазақ халқының тұрмыс-салт жырларының бірі. 2. Жар-жар тұрмыс-салт жырының екі жолы айтылғаннан кейін тойға жиналған қауымның жас жұбайларды көтермелеп, хормен, бәрі бірге дауыстап айтылатын қайырма сөзі.
ЖАРҚ-ЖАРҚ #еліктеуіш сөз. Найзағай ойнағанда, күн сәулесі шағылысқанда, жалт-жұлт, жарқылдаған көріністі бейнейлейтін сөз. Жарқ-жарқ етті. а) жалт-жұлт етті, жалтылдады, шағылысты.
ЖАРҚЫН-ЖАРҚЫН #үстеу. Анық, айқын, дауысын шығарып, қаймықпай.
ЖАРП-ЖАРП #еліктеуіш сөз. Үлкен жұқа заттың желп-желп еткенін бейнелейтін сөз. Жарп-жарп етті. Құс алысқа самғап ұшпай жарпылдады.
ЖАРЫҚ-ЖАРЫҚ #сын есім. Тілім-тілім, әбден жарылған.
ЖАТА-ЖАТА #үстеу. Жата беріп.
ЖАТА-ЖАТА : жата-жата қалды, жата-жата кетті. Жату қимылының қайталануы, бірнеше адамның жата кетуі.
ЖАУТАҢ-ЖАУТАҢ #еліктеуіш сөз. Мөлдіреген, мөлиген көздің қайта-қайта қарағанын бейнелейтін сөз. Жаутаң-жаутаң етті. Жаудырай, мөлдірей қарады. Жаутаң-жаутаң қағады. Көзі жаудырапқарай береді. Жаутаң-жаутаң қарады. Жаудырай, мөлдірей қарай берді.
АҒАЛ-ЖАҒАЛ #сын есім. Кiр-қожалақ, сатал-сатал, салтақ-салтақ.
АЙДАҒЫ-ЖАЙДАҒЫ #зат есім. #сөйлеу. Андағы-мұндағы, анау-мынау.
АЙДАҚ-ЖАЙДАҚ #үстеу. Бейберекет, қалай болса солай, айдақ-сайдақ.
АЙ-ЖАЙ : ай-жай болды. а) Рақаттанды, жадырады, жаны жай тапты. ә) Жарық түстi, таң атты. б) Тыныштанды, жайбарақаттанды. в) аң-таң болды, таңырқады, таңданды. Айжайға қарамады. #сөйлеу. Айшайға қара мады.
АЙПАЙ-ЖАЙПАЙ #үстеу. Апырыпжапыра, айпаражайпара.
АЙПАП-ЖАЙПАП #үстеу. Қырыпжойып, апырыпжапырып қиратып.
АЙПАР-ЖАЙПАР #сын есім. жергілікті сөз. Ел арасына iріткi салғыш, бүлдіргіш.
АЙРА-ЖАЙРА #сын есім. жергілікті сөз. 1. Әптер-тәптер, алай-түлей, астан-кестен. 2. Мәре-сәре, мәзмәйрам.
АҚЫН-ЖАЗУШЫ #зат есім. Әдебикөркем шығарма жазумен шұғылданатын, баспасөз бе тінде, қоғамда танылған әдебиет өкілдерi.
АЛАҚ-ЖАЛАҚ елiк. #сөйлеу. Алақ-жұлақ.
АЛАУ-ЖАЛАУ #сын есім. Қып-қызыл, өрттей. // Қызу, қарқын, күш.
АЛДА-ЖАЛДА #үстеу. Әлдеқалай, аяқасты, кенет, оқыстан.
АЛМАН-ЖАЛМАН #үстеу. жергілікті сөз. Жалма-жан.
АЛЫС-ЖАҚЫН #сын есім. 1. Алыс пен жақын, бәрi, түгел. // Алыс және жақын қашықтық. 2. Туыс пен бөгде, өзің мен өзге. // Алыс және жақын туыстар, ағайын; жұрт, ел.
АЛЫС-ЖАҚЫНДЫҚ #зат есім. Алыс пен жақындық, шалғай мен жуықтық.
АМАН-ЖАМАН #зат есім. #сөйлеу. Амандығы мен аман еместігi, екеуi де. Аманжаманын білдi. Аманесендігінен, қиындыққа ұшырағанынұшырамағанынан хабардар болды.
АПЫРА-ЖАПЫРА #үстеу. Апырыпжапырып.
АПЫРЫП-ЖАПЫР = #етістік. 1. Өндіру, тындыру, қаусату, қопарту, қомағайлану. 2. Баса көктеу, ығыстыру.
АРБАЛЫ-ЖАЯУЛЫ #сын есім. Көліктi-көліксіз, жаяулы-жалпылы.
АРҚА-ЖАРҚА #сын есім. Мәз-мейрам, жайдары. Арқа-жарқа болды. Мәз-мейрам болды, қуанды.
АРҚАР-ЖАЛАҚ #сын есім. Бiрде тоқ, бірде аш.
АРҚЫН-ЖАРҚЫН #үстеу. сөйлеу. Ашық-жарқын.
АТ-ЖАБДЫҚ #зат есім. Атқа қажет керек-жарақ, құрал-сайман, әбзел.
АТ-ЖАРАҚ #зат есім. жергілікті сөз. Қару-жарақ.
АТТЫ-ЖАЯУ #сын есім. сөйлеу. Аттылы-жаяулы.
АТТЫ-ЖАЯУЛЫ #сын есім. Аттысы бар және жаяуы бар; аралас.
АТТЫЛЫ-ЖАЯУ #сын есім. сөйлеу. Аттылы-жаяулы.
АТТЫЛЫ-ЖАЯУЛЫ #сын есім. Аттысы бар және жаяуы бар, аралас.
АТЫЗ-ЖАП #зат есім. Атыз және жап, далада, егістік жерлерде кездесетін арықтар мен жаптар, ойшұңқырлар.
АШ-ЖАЛАҢАШ #сын есім. 1. Киімсіз, тамақсыз. 2. Азыптозған, жадап-жүдеген.
АШ-ЖАЛАҢАШТЫҚ #зат есім. 1. Аштық, жетімсіздік, жоқшылық. 2. Кедейлік, кедейшілік.
АШПА-ЖАЛАП #сын есім. 1. Бiрде аш, бірде тоқ, жоқжітік. // Жетіспеушілік, тапшылық. 2. #ауыспалы мағына. Қанағатсыз, тойымсыз. // Кедейкепшік, жарлы-жақыбай.
АШТА-ЖАП : ашта-жап кітап. #сөйлеу. Оқылмайтын, сапасы нашар кітап.
АШТЫҚ-ЖАЛАҢАШТЫҚ #зат есім. Тамақтың, киімнің жетімсіздігi; жоқшылық.
АШУ-ЖАНЖАЛ #зат есім. Бүлік, шатақ. Ашу-жанжал шығарды [ қылды ]. Бүлік салды, шатақтық жасады.
АШЫҚ-ЖАЙДАҚ #сын есім. Жанжағы ашық, жабылмаған.
АШЫҚ-ЖАРҚЫН #сын есім. Жайдары, көңілдi; ақжарқын.
АШЫҚ-ЖАРҚЫНДЫҚ #зат есім. Жайдарылық, көңілділік.
АШЫҚ-ЖАРЫҚ #сын есім. 1. Жауын-шашынсыз, ашық (күн). 2. #жергілікті сөз. Ашық-жарқын. // Жарық та, қараңғы түспеген кезде.
АШЫЛМАЛЫ-ЖАБЫЛМАЛЫ #сын есім. Ашылыпжабылатын.
АШЫЛЫП-ЖАБЫЛ = #етістік. Бiресе ашылып, біресе жабылу.
АШЫЛЫП-ЖАБЫЛУ деген АШЫНА-ЖАЙ #зат есім. 1. Таныс, сырлас адам. 2. Көңілдес, ғашық адам. Ашына-жай болды. Ымжымы бір, сырлас, тамыр болды.
АШЫНА-ЖАЙЛЫҚ #зат есім. Көңілдестік, ғашықтық.
АШЫП-ЖАБУ деген АШЫП-ЖАП = #етістік. Бiресе ашу, біресе жабу.
АШЫП-ЖАРЫП #үстеу. Анықтап, айқындап, дәл.
ӘЙ-ЖАЙ : әй-жай болды. #сөйлеу. Ай-жай болды.
ӘЛ-ЖАЙ #зат есім. #сөйлеу. Хал-жай.
ӘУЛІ-ЖАЙ #зат есім. жергілікті сөз. Қора-қопсы.
БАҒЫНЫП-ЖАҒЫНУ #етістік. #жағымсыз. Жақсы көрінуге тырысу, жағымпаздану.
БАЙ-ЖАРЛЫ #зат есім. Бай мен жарлы.
БАСА-ЖАНША #үстеу. Киіпжара, ентелей, жолындағыны қаға-соға.
БАСЫП-ЖАНШУ деген БАСЫП-ЖАНШЫ = #етістік. 1. Мыжу, mаnmаy, жаншу. 2. Тықсыру, итермелеу, кимелеу. 3. #ауыспалы мағына. Уайымқайғының еңсенi түсіруi. 4. #ауыспалы мағына. Қырып-жою, бетін қайтару.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий