Толковый словарь казахского языка: Ескір>
ЕСКІ #сын есім. 1. Тозығы жеткен, өңі кеткен, ұсталған. 2. Көне, баяғы, бағзы, ертедегі. // Ертедегі өмір, баяғы кездегі тұрмыстіршілік. 3. Бұған дейінгі, бұрынғы өткен кездегі. 4. Танымал, таныс, байырғы. 5. Бұрыннан бар, беріне белгілі. 6. #ауыспалы мағына. Сыралғы, сырлас, сыр Төбесі мүжіліп, құлап, аласарып қалғандай деген мағынада. Ескінің көзі. Көненің белгісі, қалдығы, жұрнағы. Ескінің қолқасы. Бұрынғылардың ізімен істелген іс. Ескінің сарқыты. Бұрынғының белгісі, қалдығы. Ескі оқу. ХХ ғасырдың бірінші ширегіне дейін қазақ қоғамындағы араб еліпбиімен оқытатын діни оқу. Ескі салт [ едет ]. Көне деуірден жеткен едетғұрып. Ескі сарын. Баяғы едеті, үйреншікті қылығы. Ескі сөз. Бұрынғыдан қалған сөз. Ескі сүйек. Сарсүйек, ежелгі жекжат, құдақұдандалы. Ескі танысша. #бейнелі сөзқолданыс. Әбден жақсы білетін адамша, бұрыннан сыры белгілі кісіше. Ескі теңгеліктей көмескі тартты. #бейнелі сөзқолданыс. Әбден тозды, ажары кетіп, солды. Ескі тұяқ. Ескіден қалған жұрнақ, ескінің көзі. Ескі үлгілі. Қазіргі, жаңа сеннен шығып қалған киім пішімі. Ескі шөп, өткен жылдан қалған шөп. Есте жоқ ескі мезгілде. Баяғы көне заманда. Есімханның ескі жолы. #тарихи. Есімханның тұсында жаңартылып ХХ ғасырдың ортасына дейін қолданылған тұрмыстық, азаматтық, қылмыстық істерді қарауда, ескериотбасылық қарымқатынастарды реттеуде “АТА-БАБА жолын” басшылыққа алған дестүрлі қазақ қоғамындағы едетғұрып заңдарының жиынтығы [ Есім хан – Еңсегей бойлы ер Есім (туған жылы белгісіз – 1645) – 1598-1645 жылдарда Қазақ хандығының ханы, Шығай сұлтанның ұлы ]. Ескі [ кәрі, көне ] көз. Көпті көрген, мағлұматы мол, көп білетін. Ескі дүние есігін теуіп ашты. Ескі өмір құрсауын бұзып шықты. Ескі жара. Өткен реніш, көңілдегі қаяу. Ескі қазақ тілі. #лингвистикалық. Орта ғасырларда (14–16 ғ. ғ.) қолданылған қазақ халқының тілі.
ЕСКІБЕТТЕН = #етістік. Аздап өңі тая бастау.
ЕСКІДЕЙ #үстеу. Ескі сияқты, ескі терізді.
ЕСКІ-ҚҰСҚЫ #зат есім. 1. Тозығы жеткен, пайдаланылған, ұсталған көнетоз, қоқыр-соқыр. // Тозығы жеткен, көнетоз. 2. Тұтынушыға жарамағанымен, өндірілетін шикізат есебінде ұқсатуға келетін заттар. Ескі-құсқы базары. Пайдаланылған заттарды сататын базар.
ЕСКІЛЕ 1#омоним = #етістік. 1. Ескекті үсті-үстіне есе түсу. 2. #ауыспалы мағына. Суды, ауаны қолмен тілгілеу, қолын ерібері сермеу.
ЕСКІЛЕ 2#омоним = #етістік. Тоздыру, көнелеу.
ЕСКІЛЕУ 1#омоним #сын есім. Ұсталыңқыраған, ескіріңкірген. // Ертерек, бұрынырақ.
ЕСКІЛЕУ 2#омоним деген ЕСКІЛІ-ЖАҢАЛЫ #сын есім. Ескісі мен жаңасы аралас.
ЕСКІЛІК 1#омоним #зат есім. 1. Тозығы жету. 2. Бұрынғы, ескі қоғамның салт-сана, едетғұрпы. 3. #көнерген сөз. Ескілік сөз. Бұрынғыдан қалған телімді сөз. Ескіліктің [ ескінің ] сарқыны. а) #жағымсыз. Теріс әдет, ескі сананың кертартпа жұрнағы. ә) Бұрынғы заманнан осы заманға өткен, бүгінде ұмыт болған немесе қажетсіз болып қалған зат, құбылыс.
ЕСКІЛІК 2#омоним #сын есім. 1. Ескіге тен, бұрынғы, баяғы. 2. Қарттық, керілік. // Көне деуір, өткен заман. 3. Ескі-құсқы, тозығы жеткен.
ЕСКІЛІКСІЗ #сын есім. Ескі салтдестүрді сақтамай, бұрынғы жорамаларсыз.
ЕСКІЛІКТЕЙ #сын есім. Ескілік сияқты, ескілік терізді.
ЕСКІЛІКТІ #сын есім. Ежелгі, бұрынғы, ескі. Ескілікті ауру [ сырқат, науқас ]. Бойға сіңген ескі ауру.
ЕСКІЛІКШЕ #үстеу. Ескіге ұқсас, ескі сияқты.
ЕСКІР 1#омоним = #етістік. 1. Көнеру, тозу, өңі кету. 2. #ауыспалы мағына. Күні өту, уақтысы біту, ерсі көріну. 3. #ауыспалы мағына. Естен шығу, ұмытылу, еленбеу. 4. #ауыспалы мағына. Қартаю, егде тарту. 5. #ауыспалы мағына. Тозу, жарамсыз болып қалу, құнарсыздану. 6. #ауыспалы мағына. Былғану, демі бұзылу. Ескірмейтін болат. #техникалық. Механикалық қасиеттері тұрақтанған, аз көміртекті болат (көміртек 0,15%ға дейін).
ЕСКІР 2#омоним = #етістік. #сөйлеу. Есіркеу, аяу.
ЕСКІРТ = #етістік. 1. Күнін өткізу. 2. Ескі қылу, тоздырту.
ЕСКІРТУ деген ЕСКІРУ деген ЕСКІРҢІКІРЕ = #етістік. Ескіре түсу, көнеріңкіреу, тозыңқырау.
ЕСКІРҢІКІРЕТ = #етістік. Ескірте түсу, тозыңқырату.
ЕСКІРҢІКІРЕТУ деген ЕСКІСІЗ #сын есім. Ескі болмай, ескі дүниесіз.
ЕСКІСІН = #етістік. Ескі көру, қомсыну.
ЕСКІСІНУ деген ЕСКІ-ҰСҚЫ #зат есім. #сөйлеу. Ескі-құсқы. // Ескірген, тозған киім-кешек.
ЕСКІШ 1#омоним #зат есім. #сөйлеу. Ескек.
ЕСКІШ 2#омоним #зат есім. #сөйлеу. Ескекші.
ЕСКІШЕ #үстеу. 1, өткендегідей, бұрынғыша, ескі уақыттағыша. 2. #сөйлеу. Арабша, мұсылманша. 3. Жыл санаудың ескі тертібі бойынша. Ескіше қара [ хат ] таныды. Арабша, мұсылманша сауатты болды. Ескіше сауатыбар. #сөйлеу. Арабша хат танитын, мұсылманша сауатты.
ЕСКІШІЛ #сын есім. Ескіні қолдағыш, кертартпа. // Ескіні қолдаушы, кертартпа күш, адамдар тобы.
ЕСКІШІЛДЕУ #сын есім. Ескіге бейімдеу, кертарт палау.
ЕСКІШІЛДІК #зат есім. Ескішіл болушылық, ескіні қолдаушылық, кертартпалық.
ЕСКІШІЛЕ = #етістік. Ескішілдікке, кертартпалыққа салыну.
ЕСКІШІЛІК #зат есім. Ескі заман, ескіге тен едетғұрып, қылық.
ЕСКІБЕТТЕН = #етістік. Аздап өңі тая бастау.
ЕСКІДЕЙ #үстеу. Ескі сияқты, ескі терізді.
ЕСКІ-ҚҰСҚЫ #зат есім. 1. Тозығы жеткен, пайдаланылған, ұсталған көнетоз, қоқыр-соқыр. // Тозығы жеткен, көнетоз. 2. Тұтынушыға жарамағанымен, өндірілетін шикізат есебінде ұқсатуға келетін заттар. Ескі-құсқы базары. Пайдаланылған заттарды сататын базар.
ЕСКІЛЕ 1#омоним = #етістік. 1. Ескекті үсті-үстіне есе түсу. 2. #ауыспалы мағына. Суды, ауаны қолмен тілгілеу, қолын ерібері сермеу.
ЕСКІЛЕ 2#омоним = #етістік. Тоздыру, көнелеу.
ЕСКІЛЕУ 1#омоним #сын есім. Ұсталыңқыраған, ескіріңкірген. // Ертерек, бұрынырақ.
ЕСКІЛЕУ 2#омоним деген ЕСКІЛІ-ЖАҢАЛЫ #сын есім. Ескісі мен жаңасы аралас.
ЕСКІЛІК 1#омоним #зат есім. 1. Тозығы жету. 2. Бұрынғы, ескі қоғамның салт-сана, едетғұрпы. 3. #көнерген сөз. Ескілік сөз. Бұрынғыдан қалған телімді сөз. Ескіліктің [ ескінің ] сарқыны. а) #жағымсыз. Теріс әдет, ескі сананың кертартпа жұрнағы. ә) Бұрынғы заманнан осы заманға өткен, бүгінде ұмыт болған немесе қажетсіз болып қалған зат, құбылыс.
ЕСКІЛІК 2#омоним #сын есім. 1. Ескіге тен, бұрынғы, баяғы. 2. Қарттық, керілік. // Көне деуір, өткен заман. 3. Ескі-құсқы, тозығы жеткен.
ЕСКІЛІКСІЗ #сын есім. Ескі салтдестүрді сақтамай, бұрынғы жорамаларсыз.
ЕСКІЛІКТЕЙ #сын есім. Ескілік сияқты, ескілік терізді.
ЕСКІЛІКТІ #сын есім. Ежелгі, бұрынғы, ескі. Ескілікті ауру [ сырқат, науқас ]. Бойға сіңген ескі ауру.
ЕСКІЛІКШЕ #үстеу. Ескіге ұқсас, ескі сияқты.
ЕСКІР 1#омоним = #етістік. 1. Көнеру, тозу, өңі кету. 2. #ауыспалы мағына. Күні өту, уақтысы біту, ерсі көріну. 3. #ауыспалы мағына. Естен шығу, ұмытылу, еленбеу. 4. #ауыспалы мағына. Қартаю, егде тарту. 5. #ауыспалы мағына. Тозу, жарамсыз болып қалу, құнарсыздану. 6. #ауыспалы мағына. Былғану, демі бұзылу. Ескірмейтін болат. #техникалық. Механикалық қасиеттері тұрақтанған, аз көміртекті болат (көміртек 0,15%ға дейін).
ЕСКІР 2#омоним = #етістік. #сөйлеу. Есіркеу, аяу.
ЕСКІРТ = #етістік. 1. Күнін өткізу. 2. Ескі қылу, тоздырту.
ЕСКІРТУ деген ЕСКІРУ деген ЕСКІРҢІКІРЕ = #етістік. Ескіре түсу, көнеріңкіреу, тозыңқырау.
ЕСКІРҢІКІРЕТ = #етістік. Ескірте түсу, тозыңқырату.
ЕСКІРҢІКІРЕТУ деген ЕСКІСІЗ #сын есім. Ескі болмай, ескі дүниесіз.
ЕСКІСІН = #етістік. Ескі көру, қомсыну.
ЕСКІСІНУ деген ЕСКІ-ҰСҚЫ #зат есім. #сөйлеу. Ескі-құсқы. // Ескірген, тозған киім-кешек.
ЕСКІШ 1#омоним #зат есім. #сөйлеу. Ескек.
ЕСКІШ 2#омоним #зат есім. #сөйлеу. Ескекші.
ЕСКІШЕ #үстеу. 1, өткендегідей, бұрынғыша, ескі уақыттағыша. 2. #сөйлеу. Арабша, мұсылманша. 3. Жыл санаудың ескі тертібі бойынша. Ескіше қара [ хат ] таныды. Арабша, мұсылманша сауатты болды. Ескіше сауатыбар. #сөйлеу. Арабша хат танитын, мұсылманша сауатты.
ЕСКІШІЛ #сын есім. Ескіні қолдағыш, кертартпа. // Ескіні қолдаушы, кертартпа күш, адамдар тобы.
ЕСКІШІЛДЕУ #сын есім. Ескіге бейімдеу, кертарт палау.
ЕСКІШІЛДІК #зат есім. Ескішіл болушылық, ескіні қолдаушылық, кертартпалық.
ЕСКІШІЛЕ = #етістік. Ескішілдікке, кертартпалыққа салыну.
ЕСКІШІЛІК #зат есім. Ескі заман, ескіге тен едетғұрып, қылық.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий