Толковый словарь

Толковый словарь казахского языка: Дөңгелет>

ДӨҢГЕЛЕ = #етістік. 1. Шыр айналып қозғалу, жылжу. 2. Аунақшу, домалау. 3. Дөңгелек сияқтану, жұмырлану, бұрыш шығармай, дөңгелек формаға келу. 4. Шыр көбелек айналу. 5. #ауыспалы мағына. Бәйек болу, құрдай жорғалау. 6. Түлкi бұлтаққа салу, жалтару, бұлтару, қашу. 7. #ауыспалы мағына. Өмірдегi шырғалаңның iшінде жүру. 8. #ауыспалы мағына. Басы айналып, әлдебір сезімге берілу.
ДӨҢГЕЛЕК 1#омоним #зат есім. 1. #сөйлеу. Доңғалақ. 2. матем. Шеңбер. 3. #ауыспалы мағына. Қоғамның, өмірдің даму бағыты, беталысы.
ДӨҢГЕЛЕК 2#омоним #зат есім. Майға піскен жұқпа нан.
ДӨҢГЕЛЕК 3#омоним #сын есім. Шар сияқты, шеңбер тәріздi, жұмырланып, дөңгеленіп келген, сопақ емес. Дөңгелек бет [ беттi, жүз, жүздi ]. Бетi (жүзi), көзi домалақ, сопақ емес. Дөңгелек диаграмма. #информатикалық. <ағыл. pіe chаrt>. Бүтіннің бөліктерін немесе оның пайыздық құрамын дөңгелек секторлар бейнесінде көрнекi түрде көрсететін диаграмма түрi. Дөңгелек есеп. Нақтылы емес, мөлшермен алынған есеп, #санесім. Дөңгелек жүзді. а) Бет пішіні дөңгеленіп кел ген, әдемі. ә) Бетәлпеті домалақтау деген мағынада. Дөңгелек қазы. Ішекке сыймағандықтан тілкем күйінде сақталған қазы. Дөңгелек қалпақ [ бөрік ]. Жиегіне айналдыра елтірi ұсталған қалпақ, бөрік. Дөңгелек ойнатты [ айналдырды ]. Бұйым көрмедi, күшi емінеркін жеттi. Дөңгелек пеш. Бұрышы жоқ, айналдырып жасалған, аузы үстінен шығарылған, тастан, кесектен жасалған пеш. Дөңгелек түптi құты. Түбі дөңгелек, қызуға төзімді шыныдан жасалатын, ішіндегі затты қыздыруға болатын ыдыс. Дөңгелек үстел. а) Домалақ формадағы ас iшетін үстел. ә) #ресми. Белгілi бір мәселе жөнінде пікір алысуға арналған ресми жиын, мәжіліс. Дөңгелек шарайна.#көнерген сөз. Шарайнаның дөңгелек болып келген түрі. Дөңгелек шаруа [ дәулет ]. Бай да емес, кедей де емес, өзінеөзi жетерлік, орташа ауқаты бар. Дөңгелек шелпек. #этнографиялық. тамақ өнеркəсібі. Тұзы татыған жылы суға, сорпаға, кейде ақ құйып, қатты илеп, дөңгелектеп жайып, майға қуырылған, күнделікті дастарқанға арналған тағам.
ДӨҢГЕЛЕКАУЫЗДЫЛАР #зат есім. #зоологиялық. <лат. cусlоstоmаta> Қазіргi кездегi омыртқалы жануарлардың жақсыздар тобына жататын жалғыз класы.
ДӨҢГЕЛЕКСІЗ #сын есім. Дөңгелегi жоқ.
ДӨҢГЕЛЕКТЕ = #етістік. Шар тәріздес формаға келтіру, жұмырлап ию.
ДӨҢГЕЛЕКТЕЛІН = #етістік. Дөңгелек тәріздену.
ДӨҢГЕЛЕКТЕН = #етістік. 1. Дөңгелекке ұқсап тұру, домалақтану, дөңгелену. 2. Жұмырлану.
ДӨҢГЕЛЕКТЕТ = #етістік. Домалақ формада жасату, домалақ қылу.
ДӨҢГЕЛЕКТЕУ 1#омоним #сын есім. Дөңгелекше келген.
ДӨҢГЕЛЕКТЕУ 2#омоним деген ДӨҢГЕЛЕКТІ #сын есім. 1. Дөңгелегi бар. 2. Дөңгелекке ұқсас.
ДӨҢГЕЛЕКТІК бір дөңгелектік қамыр. Бiр жайым қамыр.
ДӨҢГЕЛЕКШЕ 1#омоним #зат есім. Кiшірек шеңбер, шеңберше.
ДӨҢГЕЛЕКШЕ 2#омоним #сын есім. Дөңгелек сияқты, домалақ.
ДӨҢГЕЛЕН = #етістік. 1. Шеңбер сияқты дөңгелек формаға келу, шеңберлену. 2. Шырқ айналу, шыр көбелек қозғалу. 3. Домалау, айналу, аударылыптөңкерілу. 4. #ауыспалы мағына. Ыңғайлану, аяқталу, даярлау.
ДӨҢГЕЛЕНТ = #етістік. 1. Сақина, доға сияқты ету, дөңгелек сияқты орналастырту. 2. Айналдыру, айнала қамту. 3. Шыр айналдыру, өз өзегімен айналдыру. 4. #ауыспалы мағына. Емінеркін меңгеру, еркін әлi келу. 5. #ауыспалы мағына. Ағыздырту, айдату, шаба жөнелту, тез қимылдату.
ДӨҢГЕЛЕНТУ деген ДӨҢГЕЛЕҢДЕ = #етістік. Дөңгелеңдөңгелең ету.
ДӨҢГЕЛЕҢКІРЕ = #етістік. Дөңгелекке ұқсаңқырау, дөңгелекше келу.
ДӨҢГЕЛЕС = #етістік. 1. Шыр көбелек айналып вальс билеу. 2. Айнала отырысу.
ДӨҢГЕЛЕТ = #етістік. 1. Домалату. 2. Айналдыру. 3. #ауыспалы мағына. Айдату, тез жүргізу, ағыздыру. 4. #ауыспалы мағына. Емінеркін меңгеру, бір iстi жемістi жүргізу, иіріп әкету.
ДӨҢГЕЛЕТУ деген ДӨП-ДӨҢГЕЛЕК #сын есім. 1. Доп-домалақ. 2. Топ-томпақ, жұп-жұмыр. 3. Бақырайған, қарашығы үлкен (көз).