Толковый словарь казахского языка: Бұрал>
БҰРАҢ-БҰРАҢ елiк. Бұралаңдаған жүрістi бейнелейтін сөз.
БҰРАП-БҰРАП #үстеу. 1. Қайта-қайта бұра ғыштау. 2. Бұлықтырып, бұралап.
БҰЛДЫР-БҰРАЛАҢ #сын есім. Түсініксіз, көмескi, айқын емес.
БҰРА = #етістік. 1. Дөңгелете, айналдырып майыстыру. 2. Іштің өтпей, ауруы. Бұрап соқты. Алып ұрды.
БҰРАДАР [ парсы ] #зат есім. #көнерген сөз. Пiрәдар, жолдас, тамыр.
БҰРАҚТА = #етістік. #жергілікті сөз. Титықтап, iлініпсалыну.
БҰРАҚТАТ = #етістік. Бiр нәрсе туралы тура айтпай, тұспалдау айналдырып естірту.
БҰРАҚТАТУ деген БҰРАҚТАУ деген БҰРАЛ = #етістік. 1. Айналдыра қозғалу, тартылу. 2. Иiриір болып шұбатылу, созылу. 3. Толықсып, толқып, майысу. 4. Ішi қабысып, қатты қарны ашу.
БҰРАЛА = #етістік. 1. Қайта-қайта орағыштап жұмарлау. 2. Умаждап, үстi-үстіне тықпалау.
БҰРАЛАҚТА = #етістік. 1. Олай-бұлай теңселіп, қисалақтау. 2. Үстi-үстіне тықпалау.
БҰРАЛАҚТАУ деген БҰРАЛАҢ #сын есім. 1. Бұлтарысы мен ирелеңi мол, қисыққисық. 2. #ауыспалы мағына. Қиыншылығы көп, шырғалаңы мол.
БҰРАЛАҢДА = #етістік. 1. Ирелеңдеп шұбалу. 2. Шайқақшайқақ ету, шайқақтай қисалаңдау. 3. #ауыспалы мағына. Тұралау, кедергіге тап болу, тосырқау. 4. #ауыспалы мағына. Екi ойлы болып, тайсақтап, толқу.
БҰРАЛАҢДАТ = #етістік. 1. Шайқақтату, қиса лаңдату, рғалту, теңселту. 2. Ирелеңдету, бұралаңбұралаң еткізу.
БҰРАЛАҢДАТУ деген БҰРАЛАҢДАУ деген БҰРАЛАУ деген БҰРАЛҚЫ #сын есім. 1. Қаңғыған, иесіз қалған (ит). 2. Аш-арық (мал). // Сырттан келген бұратана адам, кірме. Бұралқы иттей [ күшіктей ] сенделдi [ қаңғырды ]. Бүйірi-бүйіріне жабысып, аш өзегіне түскен. Бұралқы сөз. Орынсыз айтылған қыңыр сөз, қылжақ.
БҰРАЛҚЫЛАН = #етістік. 1. Ел кезіп, қаңғыбастыққа салыну. 2. #ауыспалы мағына. Жарамсақтану, жағыну.
БҰРАЛҚЫЛАНУ деген БҰРАЛТ = #етістік. 1. Бiр жағына қисайттыру. 2. Толықсытып майыстыру, тербелту. 3. Құйқылжыта шарықтату.
БҰРАЛТУ деген БҰРАЛУ деген БҰРАМА 1#омоним #сын есім. зергерлік. 1. Бұралып есіліп iстелген, ширатылған. 2. Күмістi, алтынды жіптерден өріп iстелген. Бұрама бауырсақ. #тамақ өнеркəсібі. Қамырды жұмырлай илеп, біріктіріп, бұра қуырған дәстүрлi бауырсақ. Бұрама білезік. #қолөнер. Күмістi, алтынды жіптерден өріп iстелген білезік. Бұрама жолды түсіргіш. #кен ісі. Диірменнің қабылдау шетмойнына орнатылған түсіргіш түрi. Бұрама жүзік. Күмістен ширатып, есіп iстеген жүзік.
БҰРАМА 2#омоним #зат есім. #зоологиялық. < #латын тілі. cоssіdаe> Ағаш жегi тұқымдасына жататын iрi (75–104 мм) түн көбелегi.
БҰРАМА 3#омоним #зат есім. #техникалық. Әртүрлi бөлшектердi бірбіріне бекіту үшін қолданылатын тетік.
БҰРАМА 4#омоним #зат есім. #өсімдік. Сортаң жерде өсетін теріскен тектес, ұзындығы 1 мдей, қызғылт түстi шала бұта.
БҰРАМАЛЫ #сын есім. Бұралып бекітілетін. Бұрамалы түсіргіш. #кен ісі. Үйме және даналық жүктердi ауырлық күшінің әсерімен түсіруге арналған көлік құрылғысы.
БҰРАМАЛЫҚ 1#омоним #сын есім. Бұрамаға қатысты, бұрамаға тән.
БҰРАМАЛЫҚ 2#омоним: бұрамалық конвейер. #кен ісі. Үйме жүктi әдетте горизонталь жазықтықта және 200С еңістікте үздіксіз тасымалдауға арналған конвейер.
БҰРАН 1#омоним #зат есім. #техникалық. Винттің бұрамалы кесіндi сызығы.
БҰРАН 2#омоним #зат есім. Қайықта екi басын иіп жанына ұзыннан салған тақтай.
БҰРАНДА #зат есім. #техникалық. Ортасындағы ойық бетінде спиральды сызығы бар бірнеше қырлы жалпақ темір кесіндi. Бұранда кілт. #техникалық. Бұранда мен сомынды бұрап тартуға не болмаса босатуға арналған қол аспабы.
БҰРАНДАГҮЛ #зат есім. #өсімдік. Өзен-көл жағалауларында, батпақта өсетін, қандауыр тәріздi, гүлi ақшыл, көпжылдық өсімдік.
БҰРАНДАЖАПЫРАҚ #зат есім. ботаникалық. <лат. vаllіsnerіa> Сукөрік тұқымдасына жататын суда өсетін көпжылдық өсімдік.
БҰРАНДАКЕСКІШ #зат есім. #кен ісі. Бұрандамаға, бұрамаға, бұрамасұқпағы және тағы басқа. тетіктерге бұранда салу үшін қолданылатын кескіш аспап.
БҰРАНДАЛА = #етістік. Бұрандамен бекіту.
БҰРАНДАЛАУ деген БҰРАНДАЛЫ #сын есім. Бұрандасы бар. Бұрандалы сорғы. #су шаруашылық. Сұйықтықты iлгерілей жылжитын бұрандалар iшіндегi өзекшемен айдайтын сорғы.
БҰРАНТАБАН бұрантабан етік. Табаны бүдірбүдір болып келетін етік.
БҰРАНШЫ #зат есім. кәс. Бұранды айналдырып, қозғаушы.
БҰРАҢ 1#омоним #сын есім. 1. Бұрылысбұлтарысы бұлтағы көп, ирелеңдi. 2. #ауыспалы мағына. Қиынқыстаулы.
БҰРАҢ 2#омоним Елік. Ирелең еткен, бұралаңдаған қимылды бейнелейтін сөз. Бұраң басты. Бұралаңдап, сызылып сәнмен жүрдi. Бұраң бел. а) #бейнелі сөзқолданыс. Әйел адамның нәзік, талдырмаш, қыпша белi. ә) п о эт. Бой тұрқы әдемi, сұлу мүсіндi, келістi әйелмағынасында. б) Өсімдіктің жіңішке, нәзік, ұзын, тік сабағы мағынасында. Бұраң еттi. Қиралаң еттi, бұралаңдады. Бұраң қақты. а) Ирелеңдеп бұралаңдады. ә) Әрлi-берлi қозғалып қиралаңдады.
БҰРАҢБАС #зат есім. #зоологиялық. Бұраубас.
БҰРАҢҒАР [ монғ. ]. #зат есім. #әскери сөз. Оң қол, оң қанат.
БҰРАҢДА = #етістік. 1. Әрлi-берлi теңселу, бұраң-бұраң ету, бұралаңдау. 2. Көп бұрылыс жасап, ирелеңдеу. 3. Сәнмен майысып, толықсып қозғалу. 4. #ауыспалы мағына. Шыдамай, әлсіздік білдіру. 5. #ауыспалы мағына. Ойын ашық айтпай, әр саққа жүгірту. Түлкi бұлаңға салып, бұлтақтау.
БҰРАҢДАС = #етістік. Бiрге теңселісу.
БҰРАҢДАТ = #етістік. 1. Бұраң-бұраң еткізу. 2. Сәнмен майысып, толықсып қозғалу.
БҰРАҢДАТУ деген БҰРАҢДАУ деген БҰРАҢ-СҰРАҢ #зат есім. Бұрылыс, қалтарыс.
БҰРАҢСЫЗ #сын есім. Тiптік түзу, бұрылысы жоқ, бұлтақсыз.
БҰРАҢ-ШИМАЙ #зат есім. Бұрысбұлтағы көп, ирелең.
БҰРА-САЯҚ #сын есім. көнерген сөз. Байланысқатысы жоқ, оқшау, бөлек.
БҰРАР-ТҰРАР #зат есім. #сөйлеу. Арқа сүйер ағайын-туыс, жамағат.
БҰРАС = #етістік. Бұрауға көмектесу, қосыла бұрау.
БҰРАСУ деген БҰРАТ = #етістік. Айналдыра қозғалту, тартқызу.
БҰРАТАЛА #үстеу. сөйлеу. Бiротала.
БҰРАТАМЫР #зат есім. #өсімдік. Жылантамыр (ылғалды жерде өсетін, жапырақтары ұзын, әрi жалпақтау, көгентамыры иір болып бітетін өсімдік).
БҰРАТАНА #сын есім. Шет аймақта мешеу қалған, бодан, бағынышты, кіріптар. // Бұратана, бодан ел. Бұратана халық [ жұрт ]. Бағынышты жұрт, бодан ел.
БҰРАТАРТУШЫЛЫҚ #зат есім. Кеселденіп әдейi iстеушілік, кесірлік.
БҰРАТУ деген БҰРАТЫЛ = Ішi қатты ауырып, бұрағаннан құр сүлдерi қалу. Бұратылып қалды. Ішi өтпей, құрғақ ауырды, бұрады.
БҰРАУ 1#омоним #зат есім. Арқанжіптi, желбауды тартып тұратын кішкене жұмыр ағаш. Бұрау басын сындырмады. Бос жүрдi, қол ұшын қимылдатпады. Бұрау салды. Дененің бір жерін қатты буып қысты. Бұрауы қашты. Бабы келмедi, күйi кеттi.
БҰРАУ 2#омоним деген БҰРАУ 3#омоним #зат есім. Түлкінi iнінен бұрап суырып алатын шыбық.
БҰРАУ 3#омоним #зат есім. Аяқ пен қолдың қан тамырлары жарақаттанған кезде орап, қан ағуын тоқтатын созылмалы резеңке бау.
БҰРАУБАС #зат есім. #зоологиялық. <лат. mуоspаlаx mуоspаlаx> Аламандар тұқымдасына жататын жүнi өте тығыз, денесінің ұзындығы 26 см келетін, жердің астында тіршілік ететін кеміргіш.
БҰРАУДАЙ #сын есім. Бұрау сияқты, бұрау тәрііздi.
БҰРАУЛА = #етістік. Бұрау салып қысу.
БҰРАУЛАТ = Бұрау салғызу.
БҰРАУЛАТУ деген БҰРАУЛАУ деген БҰРАУЛЫ #сын есім. Бұралып тұрған.
БҰРАУЛЫҚ #сын есім. Бұрау боларлықтай.
БҰРАУШЫ #зат есім. Тетіктi бұрап айналдырушы.
БҰРАУЫШ #зат есім. #техникалық. Бұрандалы детальдарды бұрауға арналған электрлік немесе пневматикалық қоласпап.
БҰРАШ #зат есім. #өсімдік. Көпжылдық шөптесін өсімдік.
БҰРАП-БҰРАП #үстеу. 1. Қайта-қайта бұра ғыштау. 2. Бұлықтырып, бұралап.
БҰЛДЫР-БҰРАЛАҢ #сын есім. Түсініксіз, көмескi, айқын емес.
БҰРА = #етістік. 1. Дөңгелете, айналдырып майыстыру. 2. Іштің өтпей, ауруы. Бұрап соқты. Алып ұрды.
БҰРАДАР [ парсы ] #зат есім. #көнерген сөз. Пiрәдар, жолдас, тамыр.
БҰРАҚТА = #етістік. #жергілікті сөз. Титықтап, iлініпсалыну.
БҰРАҚТАТ = #етістік. Бiр нәрсе туралы тура айтпай, тұспалдау айналдырып естірту.
БҰРАҚТАТУ деген БҰРАҚТАУ деген БҰРАЛ = #етістік. 1. Айналдыра қозғалу, тартылу. 2. Иiриір болып шұбатылу, созылу. 3. Толықсып, толқып, майысу. 4. Ішi қабысып, қатты қарны ашу.
БҰРАЛА = #етістік. 1. Қайта-қайта орағыштап жұмарлау. 2. Умаждап, үстi-үстіне тықпалау.
БҰРАЛАҚТА = #етістік. 1. Олай-бұлай теңселіп, қисалақтау. 2. Үстi-үстіне тықпалау.
БҰРАЛАҚТАУ деген БҰРАЛАҢ #сын есім. 1. Бұлтарысы мен ирелеңi мол, қисыққисық. 2. #ауыспалы мағына. Қиыншылығы көп, шырғалаңы мол.
БҰРАЛАҢДА = #етістік. 1. Ирелеңдеп шұбалу. 2. Шайқақшайқақ ету, шайқақтай қисалаңдау. 3. #ауыспалы мағына. Тұралау, кедергіге тап болу, тосырқау. 4. #ауыспалы мағына. Екi ойлы болып, тайсақтап, толқу.
БҰРАЛАҢДАТ = #етістік. 1. Шайқақтату, қиса лаңдату, рғалту, теңселту. 2. Ирелеңдету, бұралаңбұралаң еткізу.
БҰРАЛАҢДАТУ деген БҰРАЛАҢДАУ деген БҰРАЛАУ деген БҰРАЛҚЫ #сын есім. 1. Қаңғыған, иесіз қалған (ит). 2. Аш-арық (мал). // Сырттан келген бұратана адам, кірме. Бұралқы иттей [ күшіктей ] сенделдi [ қаңғырды ]. Бүйірi-бүйіріне жабысып, аш өзегіне түскен. Бұралқы сөз. Орынсыз айтылған қыңыр сөз, қылжақ.
БҰРАЛҚЫЛАН = #етістік. 1. Ел кезіп, қаңғыбастыққа салыну. 2. #ауыспалы мағына. Жарамсақтану, жағыну.
БҰРАЛҚЫЛАНУ деген БҰРАЛТ = #етістік. 1. Бiр жағына қисайттыру. 2. Толықсытып майыстыру, тербелту. 3. Құйқылжыта шарықтату.
БҰРАЛТУ деген БҰРАЛУ деген БҰРАМА 1#омоним #сын есім. зергерлік. 1. Бұралып есіліп iстелген, ширатылған. 2. Күмістi, алтынды жіптерден өріп iстелген. Бұрама бауырсақ. #тамақ өнеркəсібі. Қамырды жұмырлай илеп, біріктіріп, бұра қуырған дәстүрлi бауырсақ. Бұрама білезік. #қолөнер. Күмістi, алтынды жіптерден өріп iстелген білезік. Бұрама жолды түсіргіш. #кен ісі. Диірменнің қабылдау шетмойнына орнатылған түсіргіш түрi. Бұрама жүзік. Күмістен ширатып, есіп iстеген жүзік.
БҰРАМА 2#омоним #зат есім. #зоологиялық. < #латын тілі. cоssіdаe> Ағаш жегi тұқымдасына жататын iрi (75–104 мм) түн көбелегi.
БҰРАМА 3#омоним #зат есім. #техникалық. Әртүрлi бөлшектердi бірбіріне бекіту үшін қолданылатын тетік.
БҰРАМА 4#омоним #зат есім. #өсімдік. Сортаң жерде өсетін теріскен тектес, ұзындығы 1 мдей, қызғылт түстi шала бұта.
БҰРАМАЛЫ #сын есім. Бұралып бекітілетін. Бұрамалы түсіргіш. #кен ісі. Үйме және даналық жүктердi ауырлық күшінің әсерімен түсіруге арналған көлік құрылғысы.
БҰРАМАЛЫҚ 1#омоним #сын есім. Бұрамаға қатысты, бұрамаға тән.
БҰРАМАЛЫҚ 2#омоним: бұрамалық конвейер. #кен ісі. Үйме жүктi әдетте горизонталь жазықтықта және 200С еңістікте үздіксіз тасымалдауға арналған конвейер.
БҰРАН 1#омоним #зат есім. #техникалық. Винттің бұрамалы кесіндi сызығы.
БҰРАН 2#омоним #зат есім. Қайықта екi басын иіп жанына ұзыннан салған тақтай.
БҰРАНДА #зат есім. #техникалық. Ортасындағы ойық бетінде спиральды сызығы бар бірнеше қырлы жалпақ темір кесіндi. Бұранда кілт. #техникалық. Бұранда мен сомынды бұрап тартуға не болмаса босатуға арналған қол аспабы.
БҰРАНДАГҮЛ #зат есім. #өсімдік. Өзен-көл жағалауларында, батпақта өсетін, қандауыр тәріздi, гүлi ақшыл, көпжылдық өсімдік.
БҰРАНДАЖАПЫРАҚ #зат есім. ботаникалық. <лат. vаllіsnerіa> Сукөрік тұқымдасына жататын суда өсетін көпжылдық өсімдік.
БҰРАНДАКЕСКІШ #зат есім. #кен ісі. Бұрандамаға, бұрамаға, бұрамасұқпағы және тағы басқа. тетіктерге бұранда салу үшін қолданылатын кескіш аспап.
БҰРАНДАЛА = #етістік. Бұрандамен бекіту.
БҰРАНДАЛАУ деген БҰРАНДАЛЫ #сын есім. Бұрандасы бар. Бұрандалы сорғы. #су шаруашылық. Сұйықтықты iлгерілей жылжитын бұрандалар iшіндегi өзекшемен айдайтын сорғы.
БҰРАНТАБАН бұрантабан етік. Табаны бүдірбүдір болып келетін етік.
БҰРАНШЫ #зат есім. кәс. Бұранды айналдырып, қозғаушы.
БҰРАҢ 1#омоним #сын есім. 1. Бұрылысбұлтарысы бұлтағы көп, ирелеңдi. 2. #ауыспалы мағына. Қиынқыстаулы.
БҰРАҢ 2#омоним Елік. Ирелең еткен, бұралаңдаған қимылды бейнелейтін сөз. Бұраң басты. Бұралаңдап, сызылып сәнмен жүрдi. Бұраң бел. а) #бейнелі сөзқолданыс. Әйел адамның нәзік, талдырмаш, қыпша белi. ә) п о эт. Бой тұрқы әдемi, сұлу мүсіндi, келістi әйелмағынасында. б) Өсімдіктің жіңішке, нәзік, ұзын, тік сабағы мағынасында. Бұраң еттi. Қиралаң еттi, бұралаңдады. Бұраң қақты. а) Ирелеңдеп бұралаңдады. ә) Әрлi-берлi қозғалып қиралаңдады.
БҰРАҢБАС #зат есім. #зоологиялық. Бұраубас.
БҰРАҢҒАР [ монғ. ]. #зат есім. #әскери сөз. Оң қол, оң қанат.
БҰРАҢДА = #етістік. 1. Әрлi-берлi теңселу, бұраң-бұраң ету, бұралаңдау. 2. Көп бұрылыс жасап, ирелеңдеу. 3. Сәнмен майысып, толықсып қозғалу. 4. #ауыспалы мағына. Шыдамай, әлсіздік білдіру. 5. #ауыспалы мағына. Ойын ашық айтпай, әр саққа жүгірту. Түлкi бұлаңға салып, бұлтақтау.
БҰРАҢДАС = #етістік. Бiрге теңселісу.
БҰРАҢДАТ = #етістік. 1. Бұраң-бұраң еткізу. 2. Сәнмен майысып, толықсып қозғалу.
БҰРАҢДАТУ деген БҰРАҢДАУ деген БҰРАҢ-СҰРАҢ #зат есім. Бұрылыс, қалтарыс.
БҰРАҢСЫЗ #сын есім. Тiптік түзу, бұрылысы жоқ, бұлтақсыз.
БҰРАҢ-ШИМАЙ #зат есім. Бұрысбұлтағы көп, ирелең.
БҰРА-САЯҚ #сын есім. көнерген сөз. Байланысқатысы жоқ, оқшау, бөлек.
БҰРАР-ТҰРАР #зат есім. #сөйлеу. Арқа сүйер ағайын-туыс, жамағат.
БҰРАС = #етістік. Бұрауға көмектесу, қосыла бұрау.
БҰРАСУ деген БҰРАТ = #етістік. Айналдыра қозғалту, тартқызу.
БҰРАТАЛА #үстеу. сөйлеу. Бiротала.
БҰРАТАМЫР #зат есім. #өсімдік. Жылантамыр (ылғалды жерде өсетін, жапырақтары ұзын, әрi жалпақтау, көгентамыры иір болып бітетін өсімдік).
БҰРАТАНА #сын есім. Шет аймақта мешеу қалған, бодан, бағынышты, кіріптар. // Бұратана, бодан ел. Бұратана халық [ жұрт ]. Бағынышты жұрт, бодан ел.
БҰРАТАРТУШЫЛЫҚ #зат есім. Кеселденіп әдейi iстеушілік, кесірлік.
БҰРАТУ деген БҰРАТЫЛ = Ішi қатты ауырып, бұрағаннан құр сүлдерi қалу. Бұратылып қалды. Ішi өтпей, құрғақ ауырды, бұрады.
БҰРАУ 1#омоним #зат есім. Арқанжіптi, желбауды тартып тұратын кішкене жұмыр ағаш. Бұрау басын сындырмады. Бос жүрдi, қол ұшын қимылдатпады. Бұрау салды. Дененің бір жерін қатты буып қысты. Бұрауы қашты. Бабы келмедi, күйi кеттi.
БҰРАУ 2#омоним деген БҰРАУ 3#омоним #зат есім. Түлкінi iнінен бұрап суырып алатын шыбық.
БҰРАУ 3#омоним #зат есім. Аяқ пен қолдың қан тамырлары жарақаттанған кезде орап, қан ағуын тоқтатын созылмалы резеңке бау.
БҰРАУБАС #зат есім. #зоологиялық. <лат. mуоspаlаx mуоspаlаx> Аламандар тұқымдасына жататын жүнi өте тығыз, денесінің ұзындығы 26 см келетін, жердің астында тіршілік ететін кеміргіш.
БҰРАУДАЙ #сын есім. Бұрау сияқты, бұрау тәрііздi.
БҰРАУЛА = #етістік. Бұрау салып қысу.
БҰРАУЛАТ = Бұрау салғызу.
БҰРАУЛАТУ деген БҰРАУЛАУ деген БҰРАУЛЫ #сын есім. Бұралып тұрған.
БҰРАУЛЫҚ #сын есім. Бұрау боларлықтай.
БҰРАУШЫ #зат есім. Тетіктi бұрап айналдырушы.
БҰРАУЫШ #зат есім. #техникалық. Бұрандалы детальдарды бұрауға арналған электрлік немесе пневматикалық қоласпап.
БҰРАШ #зат есім. #өсімдік. Көпжылдық шөптесін өсімдік.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий