Толковый словарь казахского языка: Басқар>
БАСҚА-БАСҚА #сын есім. Ерекше, бөлекше, әртүрлi.
БАСҚА #сын есім. 1. Екіншi біреу, бөлек, бөтен, өзге. 2. Ерекше, айрықша, жөнi басқа. Басқаға басты қатырмады. Өзінің пайдасынан, жеке басының қамынан басқа нәрсені ойламады. Басқаны айтпағанда. Өзгенi былай қойғанда, өзгенi есептемегенде. Басқа өстi. Бөтен жерде өстi, өзін көпшіліктен оқшау ұстады, елден саяқ жүретін тоғышар болды. Басқа сөзге жол бермедi. Бұдан бөтен сөздi естігісi келмедi, осыған тоқтады.
БАСҚАҒАР #зат есім. Бұйрық бойынша адамдардың басын алып тастап тұратын жендет.
БАСҚАДАЙ #сын есім. Өзгеше, өзгедей, бөтендей.
БАСҚАДАЙЫН #сын есім. стиль. Өзгеше, басқа, бөлекше, басқадай.
БАСҚАҚ 1#омоним = #етістік. #зат есім. Дәруменнің жетіспеуінен болатын буаз саулықтың ауруы.
БАСҚАҚ 2#омоним #зат есім. көнерген. Хiіi-хv ғғ. монғолтатар билігi кезіндегi мансап иесi, өлке басқарушысы.
БАСҚАЛ #зат есім. жергілікті сөз. Орын, мінбе, қайыққа мінетін жер.
БАСҚАЛА = #етістік. #сөйлеу. Бөлектеу, өзгешелеу.
БАСҚАЛАЙ #үстеу. сөйлеу. Басқадай, басқаша.
БАСҚАЛАН = #етістік. Өз төңірегінен өзгешеленіп бөтенсу, бөлектену.
БАСҚАЛАНУ деген БАСҚАЛАУ #сын есім. Бөтендеу, бөлектеу, өзгешелеу.
БАСҚАЛДАҚ 1#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Екi-үш түйе қамыс не топырақ апарып, теңіз жағасынан үкi салу үшін сайланған орын.
БАСҚАЛДАҚ 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Саты, баспалдақ.
БАСҚАЛҚА #зат есім. Басшы, көсем, қамқор елағасы деген мағынада.
БАСҚАЛЫҚ #зат есім. Басқа болушылық, ұқсамаушылық, өзгелік, бөтендік.
БАСҚАР = #етістік. 1. Басшылық ету, билігін жүргізу. 2. Бiр нәрсенi ұйымдастыру, жетекшілік ету.
БАСҚАРАҚ #сын есім. Сәл-пәл өзгешерек, бөлегірек, басқалау, бөтенірек.
БАСҚАРҒЫШ #сын есім. Бiр нәрсенi ұйымдас тырғыш, басшылық еткіш, билік жүргізгіш. Басқарғыш мәшине. Күрделi немесе өзара байланысты объектілердi басқаруға арналған есептеуіш машина.
БАСҚАРМА 1#омоним #зат есім. 1. Мемлекеттік атқару және билік жүргізу органдарының құрамындағы әкімшілік бөлімше. 2. Кәсіпорынның, ұйымның қызметіне алқа түрінде басшылық жасайтын, белгілi бір мерзімге сайланатын орган. 3. #сөйлеу. Осы мекеменi басқаратын ұжым басшылары, ұйымның басқарушы мүшелерi. Басқарма алқасы. Басқарма мүшелерінің тобы. Басқарма бастығы. Белгілi бір мекемедегi әкімшілік органның немесе әкімшіліктің басқарушысы.
БАСҚАРМА 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Бүкпе, шананың басқы бүкпесi.
БАСҚАРМАДАЙ #сын есім. Басқарма сияқты.
БАСҚАРМАЛЫҚ #зат есім. Ұжымды, шаруашылықты басқарушылық.
БАСҚАРТ 1#омоним = #етістік. Басшылық еткізу, жетекшілік етудi тапсырып, міндеттеу.
БАСҚАРТ 2#омоним = #етістік. Өзгерту, басқа ету.
БАСҚАРТУ деген БАСҚАРУ деген БАСҚАРУШЫ #зат есім. Бiр iске, мекемеге, шараға басшылық етушi жетекшi. Басқарушы автомат. #информатикалық. Операцияық құрылғының операциялық автомат жұмысын басқаратын бөлігi. Басқарушы ақпарат. #информатикалық. <ағыл. cоntrоl infоrmаtіоn> Құрылғыда, бағдарламада, жүйеде орындалатын белгілi бір басқару міндеттерін жүзеге асыруға негіз болатын мәліметтер. Басқарушы бекет. #информатикалық. <ағыл. mаnаgіng stаtіоn> Ақпаратты жеткізу, қабылдау және қалпына келтіру сұраныстарының орындалуын бақылайтын мәліметтердi жеткізу желісіндегi бекет. Басқарушы бит. #информатикалық. <ағыл. cоntrоl bіt> Мәнін басқару режімін өзгертуге пайдаланылатын басқару регистріндегi разряд. Басқарушы десте. #информатикалық. <ағыл. cоntrоl pасket> Есептеу желілеріндегі желінi басқаруға қажеттi ақпараттан тұратын өріссіз мәліметтер дестесi. Басқарушы жад. #информатикалық. <ағыл. cоntrоl stоrаge> Басқарушы бағдарламадан немесе мик ропрограммадан тұратын жад. Басқарушы матрица әдісi. #информатикалық. <ағыл. cоntrоl mаtrіx methоd> Басым үзілімдер жүйесi. Басқарушы оператор. #информатикалық. <ағыл. cоntrоl stаtement> Тапсырманы немесе оның бөлімдерін орындауға қажеттi басқарушы ақпаратты анықтайтын оператор. Басқарушы перне. #информатикалық. <ағыл. cоntrоl key> Басқару пернемен үйлесімдi басылғанда балама мағына беретін перне. Басқарушы регистр. #информатикалық. <ағыл. cоntrоl regіster> Мәліметтi басқару міндеттерін кеңейтуге немесе өзгертуге пайдаланатын бағдарламалар жүктелетін регистр. Басқарушы [ басқару ] сигнал. Техниканы пайдалануда қолданылатын басты амаләрекет, қалыптасқан рет. Басқарушы символ. #информатикалық. <ағыл. cоntrоl chаrасter, cоmmоnd chаrасter > a) Команданы белгілейтін биттер комбинациясы, мыс., мәліметтер блогының <басы> немесе <соңы> ә ) Ондық коды 32ден кішi кодтық кесте символы. Басқарушы электрондық цифрлық мәшине. #әскери сөз. Әскерлердi қару мен ұрыс техникасын автоматты басқару жүйесінде қолдануға арналған дискреттi электрондық есептеу мәшинесi.
БАСҚАРУШЫЛЫҚ #зат есім. Басшылық етушілік, жетекшi болушылық. Басқарушылық есеп. #экономикалық. Жоспарлау, бағалау және бақылау, сондай-ақ өз ресурстарының ұтымды пайдаланылуын қамтамасыз ету үшін субъект басшысы пайдаланатын қаржы ақпаратын айқындау, өлшеу, жинақтау, талдау, түсіндіру және табыстау процесi. Басқарушылық инфрақұрылым. #экономикалық. Басқару процесін қамтамасыз ететін ұйымдар мен мекемелердің, олардың бөлімшелерінің жүйесi. Басқарушылық шешім. #экономикалық. Басқарушы жүйе нің (басқару органдарының) басқару объектісіне нысаналы түрде ықпал жасауының негізгi элементi, iсәрекетінің мақсатын тұжырымдау, оны iске асыру бағдарламасы.
БАСҚАРЫЛ = #етістік. Адамды, мекеменi, техни каны біреу арқылы, бір нәрсе арқылы басқару, жұмсау. Басқарылатын авиациялық бомба. #әскери сөз. Тұрақ тандырғышы, қызметi, рөлi, кейде қанаты бар басқарылатын бомба. Басқарылатын айналым. #информатикалық. <ағыл. cоntrоlled vаrіаble> Жадты бөлумен босату жадты динамикалық үлестіру операторларының көмегімен жүзеге асырылатын айналымы. Басқарылатын баға құрылымы. #экономикалық. Тауарлар мен қызметтердің бағасын рыноктың факторлар емес, үкімет органдары, жеткізушілердің ресми және бейресми картельдерi, сондай-ақ сауда қауымдастықтары белгілейтін қағида. Басқарылатын бөліну. #информатикалық. <ағыл. cоntrоlled dіvіsіоn> Қатынас құруды басқарудың қайсыбір тетігіарқылы екi немесе одан көп пайдаланушыға қажеттi ресурсты беру. Басқарылатын зымыран [ ракета ]. #әскери сөз. Автоматты түрде зымыранды нысанаға бағыттауға немесе кеңістікте белгілi бір траектория бойынша қозғалуға мумкіндік беретін, арнаулы басқару аппаратурасымен жабдықталған зымырандар. Басқарылатын реактивтi снаряд. #әскери сөз. Ұшу барысында нысанаға бағытталғанға дейін арнаулы басқару аппаратурасымен басқарылатын реактивтi снаряд. Басқарылатын сатылас маркетингілік жүйе. #экономикалық. Өндіріс пен бөлудің тізбектi кезеңдерінің қызметін бір иегерге ортақ тиесілілік негізінде емес, оның қатысушыларының бірінің ықпалдылығы негізінде үйлестірілетін сатылас маркетингілік жүйе. Басқарылатын снаряд. #әскери сөз. Алдын ала берілген траектория бойынша арнаулы нысанаға жіберілетін ұшқышсыз аппарат. Басқарылатын станция. Домендi басқарылуы бар байланыс арқылы басқарылатын және бақыланатын станция. Басқарылмайтын зымыран. #әскери сөз. Өз құрылысында басқару жүйе сi болмайтын зымыран. Басқарылмайтын реактивтi снаряд. #әскери сөз. Траекториясы ауырлық күшi мен аэродинамикалық күшке байланысты болатын, баллистикалық қисық деп аталатын сызықпен атылатын баллистикалық снаряд.
БАСҚАРЫЛУ Басқарыл етісітігінің қимыл атауы. Басқарылу нормасы. #экономикалық. Қызметін бір басшы (бригадир, шебер, бөлім бастығы т.б.) басқаратын қызметкерлердің немесе құрылымдық бөлімшелердің оңтайлы саны.
БАСҚАРЫЛУШЫ #сын есім. Басқарылатын, басқарылуға тиістi.
БАСҚАРЫП-ТӨСКЕР = #етістік. Өзi де қосыла ұйымдастырып, жетекшілік ету.
БАСҚАРЫП-ТӨСКЕРУ деген БАСҚАРЫС = #етістік. Бiр iстi, шараны өткізуге атсалысу, жұмыла кірісу.
БАСҚАРЫСУ деген БАСҚАТЫРҒЫ #зат есім. Арнайы тапсырмамен кісi өлтірушi.
БАСҚАША #үстеу. 1. Өзгеше, ерекше, бөлек. 2. Бұрынғыдан бөлек. Басқаша айтқанда [ айтса ]. Басқа сөзбен білдіргенде. Басқаша сөйлестi. #сөйлеу. Айтқанды, тапсырғанды, қойылған талапты орындамаған жағдайда мәселе басқаша болады, көресіңдi көрсетемін деген қорқыту, қоқан-лоқы жасау мағынасында айтылатын сөз.
БАСҚАШАЛАУ #сын есім. Өзгешелеу, бөтендеу.
БАСҚАШАЛЫҚ #зат есім. Басқаша болушылық, өзгешелік, ерекшелік.
БАСҚАШАРАҚ #сын есім. Өзгешерек, бөтенірек.
БАСҚА #сын есім. 1. Екіншi біреу, бөлек, бөтен, өзге. 2. Ерекше, айрықша, жөнi басқа. Басқаға басты қатырмады. Өзінің пайдасынан, жеке басының қамынан басқа нәрсені ойламады. Басқаны айтпағанда. Өзгенi былай қойғанда, өзгенi есептемегенде. Басқа өстi. Бөтен жерде өстi, өзін көпшіліктен оқшау ұстады, елден саяқ жүретін тоғышар болды. Басқа сөзге жол бермедi. Бұдан бөтен сөздi естігісi келмедi, осыған тоқтады.
БАСҚАҒАР #зат есім. Бұйрық бойынша адамдардың басын алып тастап тұратын жендет.
БАСҚАДАЙ #сын есім. Өзгеше, өзгедей, бөтендей.
БАСҚАДАЙЫН #сын есім. стиль. Өзгеше, басқа, бөлекше, басқадай.
БАСҚАҚ 1#омоним = #етістік. #зат есім. Дәруменнің жетіспеуінен болатын буаз саулықтың ауруы.
БАСҚАҚ 2#омоним #зат есім. көнерген. Хiіi-хv ғғ. монғолтатар билігi кезіндегi мансап иесi, өлке басқарушысы.
БАСҚАЛ #зат есім. жергілікті сөз. Орын, мінбе, қайыққа мінетін жер.
БАСҚАЛА = #етістік. #сөйлеу. Бөлектеу, өзгешелеу.
БАСҚАЛАЙ #үстеу. сөйлеу. Басқадай, басқаша.
БАСҚАЛАН = #етістік. Өз төңірегінен өзгешеленіп бөтенсу, бөлектену.
БАСҚАЛАНУ деген БАСҚАЛАУ #сын есім. Бөтендеу, бөлектеу, өзгешелеу.
БАСҚАЛДАҚ 1#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Екi-үш түйе қамыс не топырақ апарып, теңіз жағасынан үкi салу үшін сайланған орын.
БАСҚАЛДАҚ 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Саты, баспалдақ.
БАСҚАЛҚА #зат есім. Басшы, көсем, қамқор елағасы деген мағынада.
БАСҚАЛЫҚ #зат есім. Басқа болушылық, ұқсамаушылық, өзгелік, бөтендік.
БАСҚАР = #етістік. 1. Басшылық ету, билігін жүргізу. 2. Бiр нәрсенi ұйымдастыру, жетекшілік ету.
БАСҚАРАҚ #сын есім. Сәл-пәл өзгешерек, бөлегірек, басқалау, бөтенірек.
БАСҚАРҒЫШ #сын есім. Бiр нәрсенi ұйымдас тырғыш, басшылық еткіш, билік жүргізгіш. Басқарғыш мәшине. Күрделi немесе өзара байланысты объектілердi басқаруға арналған есептеуіш машина.
БАСҚАРМА 1#омоним #зат есім. 1. Мемлекеттік атқару және билік жүргізу органдарының құрамындағы әкімшілік бөлімше. 2. Кәсіпорынның, ұйымның қызметіне алқа түрінде басшылық жасайтын, белгілi бір мерзімге сайланатын орган. 3. #сөйлеу. Осы мекеменi басқаратын ұжым басшылары, ұйымның басқарушы мүшелерi. Басқарма алқасы. Басқарма мүшелерінің тобы. Басқарма бастығы. Белгілi бір мекемедегi әкімшілік органның немесе әкімшіліктің басқарушысы.
БАСҚАРМА 2#омоним #зат есім. жергілікті сөз. Бүкпе, шананың басқы бүкпесi.
БАСҚАРМАДАЙ #сын есім. Басқарма сияқты.
БАСҚАРМАЛЫҚ #зат есім. Ұжымды, шаруашылықты басқарушылық.
БАСҚАРТ 1#омоним = #етістік. Басшылық еткізу, жетекшілік етудi тапсырып, міндеттеу.
БАСҚАРТ 2#омоним = #етістік. Өзгерту, басқа ету.
БАСҚАРТУ деген БАСҚАРУ деген БАСҚАРУШЫ #зат есім. Бiр iске, мекемеге, шараға басшылық етушi жетекшi. Басқарушы автомат. #информатикалық. Операцияық құрылғының операциялық автомат жұмысын басқаратын бөлігi. Басқарушы ақпарат. #информатикалық. <ағыл. cоntrоl infоrmаtіоn> Құрылғыда, бағдарламада, жүйеде орындалатын белгілi бір басқару міндеттерін жүзеге асыруға негіз болатын мәліметтер. Басқарушы бекет. #информатикалық. <ағыл. mаnаgіng stаtіоn> Ақпаратты жеткізу, қабылдау және қалпына келтіру сұраныстарының орындалуын бақылайтын мәліметтердi жеткізу желісіндегi бекет. Басқарушы бит. #информатикалық. <ағыл. cоntrоl bіt> Мәнін басқару режімін өзгертуге пайдаланылатын басқару регистріндегi разряд. Басқарушы десте. #информатикалық. <ағыл. cоntrоl pасket> Есептеу желілеріндегі желінi басқаруға қажеттi ақпараттан тұратын өріссіз мәліметтер дестесi. Басқарушы жад. #информатикалық. <ағыл. cоntrоl stоrаge> Басқарушы бағдарламадан немесе мик ропрограммадан тұратын жад. Басқарушы матрица әдісi. #информатикалық. <ағыл. cоntrоl mаtrіx methоd> Басым үзілімдер жүйесi. Басқарушы оператор. #информатикалық. <ағыл. cоntrоl stаtement> Тапсырманы немесе оның бөлімдерін орындауға қажеттi басқарушы ақпаратты анықтайтын оператор. Басқарушы перне. #информатикалық. <ағыл. cоntrоl key> Басқару пернемен үйлесімдi басылғанда балама мағына беретін перне. Басқарушы регистр. #информатикалық. <ағыл. cоntrоl regіster> Мәліметтi басқару міндеттерін кеңейтуге немесе өзгертуге пайдаланатын бағдарламалар жүктелетін регистр. Басқарушы [ басқару ] сигнал. Техниканы пайдалануда қолданылатын басты амаләрекет, қалыптасқан рет. Басқарушы символ. #информатикалық. <ағыл. cоntrоl chаrасter, cоmmоnd chаrасter > a) Команданы белгілейтін биттер комбинациясы, мыс., мәліметтер блогының <басы> немесе <соңы> ә ) Ондық коды 32ден кішi кодтық кесте символы. Басқарушы электрондық цифрлық мәшине. #әскери сөз. Әскерлердi қару мен ұрыс техникасын автоматты басқару жүйесінде қолдануға арналған дискреттi электрондық есептеу мәшинесi.
БАСҚАРУШЫЛЫҚ #зат есім. Басшылық етушілік, жетекшi болушылық. Басқарушылық есеп. #экономикалық. Жоспарлау, бағалау және бақылау, сондай-ақ өз ресурстарының ұтымды пайдаланылуын қамтамасыз ету үшін субъект басшысы пайдаланатын қаржы ақпаратын айқындау, өлшеу, жинақтау, талдау, түсіндіру және табыстау процесi. Басқарушылық инфрақұрылым. #экономикалық. Басқару процесін қамтамасыз ететін ұйымдар мен мекемелердің, олардың бөлімшелерінің жүйесi. Басқарушылық шешім. #экономикалық. Басқарушы жүйе нің (басқару органдарының) басқару объектісіне нысаналы түрде ықпал жасауының негізгi элементi, iсәрекетінің мақсатын тұжырымдау, оны iске асыру бағдарламасы.
БАСҚАРЫЛ = #етістік. Адамды, мекеменi, техни каны біреу арқылы, бір нәрсе арқылы басқару, жұмсау. Басқарылатын авиациялық бомба. #әскери сөз. Тұрақ тандырғышы, қызметi, рөлi, кейде қанаты бар басқарылатын бомба. Басқарылатын айналым. #информатикалық. <ағыл. cоntrоlled vаrіаble> Жадты бөлумен босату жадты динамикалық үлестіру операторларының көмегімен жүзеге асырылатын айналымы. Басқарылатын баға құрылымы. #экономикалық. Тауарлар мен қызметтердің бағасын рыноктың факторлар емес, үкімет органдары, жеткізушілердің ресми және бейресми картельдерi, сондай-ақ сауда қауымдастықтары белгілейтін қағида. Басқарылатын бөліну. #информатикалық. <ағыл. cоntrоlled dіvіsіоn> Қатынас құруды басқарудың қайсыбір тетігіарқылы екi немесе одан көп пайдаланушыға қажеттi ресурсты беру. Басқарылатын зымыран [ ракета ]. #әскери сөз. Автоматты түрде зымыранды нысанаға бағыттауға немесе кеңістікте белгілi бір траектория бойынша қозғалуға мумкіндік беретін, арнаулы басқару аппаратурасымен жабдықталған зымырандар. Басқарылатын реактивтi снаряд. #әскери сөз. Ұшу барысында нысанаға бағытталғанға дейін арнаулы басқару аппаратурасымен басқарылатын реактивтi снаряд. Басқарылатын сатылас маркетингілік жүйе. #экономикалық. Өндіріс пен бөлудің тізбектi кезеңдерінің қызметін бір иегерге ортақ тиесілілік негізінде емес, оның қатысушыларының бірінің ықпалдылығы негізінде үйлестірілетін сатылас маркетингілік жүйе. Басқарылатын снаряд. #әскери сөз. Алдын ала берілген траектория бойынша арнаулы нысанаға жіберілетін ұшқышсыз аппарат. Басқарылатын станция. Домендi басқарылуы бар байланыс арқылы басқарылатын және бақыланатын станция. Басқарылмайтын зымыран. #әскери сөз. Өз құрылысында басқару жүйе сi болмайтын зымыран. Басқарылмайтын реактивтi снаряд. #әскери сөз. Траекториясы ауырлық күшi мен аэродинамикалық күшке байланысты болатын, баллистикалық қисық деп аталатын сызықпен атылатын баллистикалық снаряд.
БАСҚАРЫЛУ Басқарыл етісітігінің қимыл атауы. Басқарылу нормасы. #экономикалық. Қызметін бір басшы (бригадир, шебер, бөлім бастығы т.б.) басқаратын қызметкерлердің немесе құрылымдық бөлімшелердің оңтайлы саны.
БАСҚАРЫЛУШЫ #сын есім. Басқарылатын, басқарылуға тиістi.
БАСҚАРЫП-ТӨСКЕР = #етістік. Өзi де қосыла ұйымдастырып, жетекшілік ету.
БАСҚАРЫП-ТӨСКЕРУ деген БАСҚАРЫС = #етістік. Бiр iстi, шараны өткізуге атсалысу, жұмыла кірісу.
БАСҚАРЫСУ деген БАСҚАТЫРҒЫ #зат есім. Арнайы тапсырмамен кісi өлтірушi.
БАСҚАША #үстеу. 1. Өзгеше, ерекше, бөлек. 2. Бұрынғыдан бөлек. Басқаша айтқанда [ айтса ]. Басқа сөзбен білдіргенде. Басқаша сөйлестi. #сөйлеу. Айтқанды, тапсырғанды, қойылған талапты орындамаған жағдайда мәселе басқаша болады, көресіңдi көрсетемін деген қорқыту, қоқан-лоқы жасау мағынасында айтылатын сөз.
БАСҚАШАЛАУ #сын есім. Өзгешелеу, бөтендеу.
БАСҚАШАЛЫҚ #зат есім. Басқаша болушылық, өзгешелік, ерекшелік.
БАСҚАШАРАҚ #сын есім. Өзгешерек, бөтенірек.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий