Толковый словарь казахского языка: Бастық>
БАСТЫ-БАСТЫ #сын есім. Негізгi-негізгi, көрнектi-көрнектi.
БАСТЫ 1#омоним #сын есім. 1. Ең негізгi, маңызды, шешушi. 2. Көрнектi, атақты. // Басшы, билеушi. Басты адам. Көшбасшы болатындай, ел басқаруға жарайтын тұлға. Басты жасақ. Авангардтан бөлінген жорық күзету органы. Бас ты кейіпкер. әдеб. Белгілi бір көркем туын дының негізi, біріншi кейіпкерi. Басты кірпішөп. #өсімдік. <лат. есhіnаrіa cаpіtаta> Астық тұқымдасына жататын биіктігi 525 см, сабағы түбінен бұталанған, жапырақ қынабы тықыр, гүлшоғыры домалақбас болып келетін кірпішөптің түрi. Басты кісілер. Ел тізгінін ұстаған, көптің тағдырына қатысты мәселелердi шешуге қатысатын негізгi адамдар; Беделдi, жасы үлкен кісілер, ақсақалдар. Басты құжат. #информатикалық. <ағыл. Hоst dоkument> Wоrd бағдарламасында бірнеше жеке файлдарды біріктіретін мүмкіндік. Басты назар. Негізгi на зар, бар мақсат, барлық күшi, күш-қуат. Басты соққы. Операцияда (ұрыста ) қойылған тапсырманы орындауда және қарсыласты жоюда шешушi мәнi бар, таңдалған бағыттағы әскер күштерi топтастығының соққысы. Бас ты тұлға. Негізгі күш, таяныш. Басты шайқас. Соғушы жақтардың негізгi күштерінің қарулы қақтығысы.
БАСТЫ 2#омоним #сын есім. 1. Дәнi толық, iрi. 2. Баласы көп отбасы. 3. #ауыспалы мағына. Ақылды, ойлы (адам). 4. Басы бар.
БАСТЫҒУ деген БАСТЫҒЫРЛА = #етістік. #сөйлеу. Үстi-үстіне төпелеп жату; бірін-бірi тыңдамай сөйлеу.
БАСТЫҒЫРЫЛ = #етістік. 1. Жайсыз ұйықтап жатқан адамның тұншығып, қырылдап дыбыс шығаруы. 2. Үйме-жүйме боп, бірінің үстіне бірi шығып кету.
БАСТЫҚ 1#омоним #зат есім. 1. Белгілi бір мекеменi басқаратын немесе меңгеретін лауазымды тұлға. 2. #жағымсыз. Бастаушы, жетекшi, ұйымдастырушы.
БАСТЫҚ 2#омоним = #етістік. 1. Бiр нәрсеге көндігу, төселу, жаттығу. 2. Арыны қайту, жөнге келу.
БАСТЫҚСЫЗ #сын есім. Бастығы жоқ.
БАСТЫҚСЫМАҚ #зат есім. эксп. Бастық болушылықты қомсыну, кекету мәнінде қолданылатын сөз.
БАСТЫҚСЫН = #етістік. Бастық болғансу, билікке мастану, кеудесін орынсыз көтеру.
БАСТЫҚСЫНУ деген БАСТЫҚТЫҚ #зат есім. Бастық болушылық, бастық екендік.
БАСТЫҚТЫР = #етістік. 1. Бiреудi айтқанына көндіру. 2. Асау атты (жануарды, малды) жуасыту, қолға үйрету.
БАСТЫҚТЫРУ деген БАСТЫР 1#омоним = #етістік. 1. Аяғын жүргізу, адымдату. 2. #ауыспалы мағына. Жолату, аттату, аяғын тигізу.
БАСТЫР 2#омоним = #етістік. 1. Бiр нәрсемен, бір нәрсе арқылы басу. 2. Бiр нәрсемен жабу, көлегейлеу. 3. Бiр нәрсенің үстінен сызу, сызықпен қосу. 4. егіншар. Орылған, жиналған егіннің дәнін сабағынан ажырату үшін молотилкадан өткізіп алу. 5. Бiр нәрсеге жапсырып тігу, тағу. 6. Кiтап, газетжурналдарды баспадан шығару. 7. #ауыспалы мағына. Бiр елдің иелігіндегi жерге әскердi күшпен алып кіру. Бастыра суырмалау. #су шаруашылық. Суару телi-мінің бетін айтарлықтай ұзақ уақытқа суға батыратын суармалау тәсілi; жерүстi суармалауының бір түрi.
БАСТЫРҒЫ #зат есім. Бастырық 1. Басып тұратын салмақты нәрсе, бастырық. 2. Әшекей бұ йымдардың бетіне салынған, құйылған бедерлер.
БАСТЫРМА 1#омоним #зат есім. Төбесi жабық, жанжағын ашық етіп жасаған жай, лапас.
БАСТЫРМА 2#омоним #зат есім. #сөйлеу. Мылтықтың шүріппесi.
БАСТЫРМА 3#омоним #зат есім. #қолөнер. 1. Көйлекке, камзолға түйме орнына қадайтын қапсырма, омырау бастырғыш. 2. Үй бұйымдарының, ердің т.б. бетіне салынатын әшекейлi өрнек, бедер. // Түрлi-түстi матадан қиып кестелеп жапсыру немесе бояулы қағаздан жасалған оюларды желімдеу арқылы ажарлаудың бір түрi, аппликация. Бастырма #құрылыс. #қолөнер. Әшекей салынған #құрылыс.
БАСТЫРМА 4#омоним #зат есім. геологиялық. Жыртылу жігінің көлбеу бағытқа сәйкес келуімен (еңістену бұрышы 450тан аз) сипатталатын, аспалы беткейi жатаған беткейдi көлбей көмкерген жыртылыпайырылу құрылымы.
БАСТЫРМАЛА = #етістік. 1. Үстi-үстіне ес жиғызбай төпелеу, тез-тез жүру, киіпжару.
БАСТЫРМАЛАТ = #етістік. 1. Үстi-үстіне, тоқтамай төпелету. 2. Тоқтаусыз тез-тез сөйлеу, үстi-үстіне, үздіксіз айту, екіншi адамның сөйлеуіне мұрша бермеу.
БАСТЫРМАЛАТУБ астырмалатетістігінің қимыл атауы.
БАСТЫРМАЛАУ деген БАСТЫРМАЛЫ #сын есім. Бастырмасы бар, бастырма салынған.
БАСТЫРТ = #етістік. 1. Кiтап, газетжурналды, жазылған нәрселердi баспадан шығарту. 2. Белгілету, қойғызу, жапсырту, таңбасын алу. 3. Бiр нәрсенің үстін салмақпен басу, бекіттіру.
БАСТЫРТУ деген БАСТЫРУ деген БАСТЫРУШЫ #зат есім. Кiтап, газет-журнал бастыратын баспа қызметкерi.
БАСТЫРЫҚ #зат есім. 1. Арбаға, шанаға шөп, отын тиеген кезде ауып кетпес үшін үстінен бастыра байлайтын ұзын сырық, сырғауыл. 2. Қақпа, есіктi жабу үшін iлгек темірге көлденең өткізілетін ағаш. 3. Сүйектi түзетіп, тегістейтін құрал. 4. #ауыспалы мағына. Ұстайтын, сабасына түсіретін, уысында ұстап, басқаратын адам.
БАСТЫРЫҚТА = #етістік. Бастырық қою, бастырық салып байлау.
БАСТЫРЫҚТАУ деген БАСТЫРЫЛ = #етістік. 1. Бастырылу, тапталу. 2. Нығыздалу, жаншылу, бекітілу. 3. #ауыспалы мағына. Қарқылу, қиылу. 4. #полиграфиялық. Жазылған шығарманың баспадан шығарылуы. 5. #музыкалық. Күйтабаққа, таспаға жазылу. 6. егіншар. Орылған егін дәнінің сабағынан ажыратылуы. 7. #қолөнер. Сырмақ, тұскиізге тағы басқа. түрлi оюөрнектердің жапсырылуы, салынуы. 8. #сөйлеу. Бастығырылу. 9. #ауыспалы мағына. Еңсесi түсу, көңілi бәсеңдеу, ұнжырғасы түсу.
БАСТЫРЫЛУ деген БАСТЫРЫЛЫҚ = #етістік. #сөйлеу. Бастығырыл.
БАСТЫРЫМ #зат есім. егіншар. Орылған егіннің дәнін сабағынан ажыратып бастырып қоятын мезгіл.
БАСТЫРЫС = #етістік. Орылған, жиналған егіннің дәнін сабағынан ажырату.
БАСТЫРЫСУ деген ЕСТІ-БАСТЫ #сын есім. Беткеұстар, салиқалы, ел ағалары, беделді (адамдар).
БАСТЫ 1#омоним #сын есім. 1. Ең негізгi, маңызды, шешушi. 2. Көрнектi, атақты. // Басшы, билеушi. Басты адам. Көшбасшы болатындай, ел басқаруға жарайтын тұлға. Басты жасақ. Авангардтан бөлінген жорық күзету органы. Бас ты кейіпкер. әдеб. Белгілi бір көркем туын дының негізi, біріншi кейіпкерi. Басты кірпішөп. #өсімдік. <лат. есhіnаrіa cаpіtаta> Астық тұқымдасына жататын биіктігi 525 см, сабағы түбінен бұталанған, жапырақ қынабы тықыр, гүлшоғыры домалақбас болып келетін кірпішөптің түрi. Басты кісілер. Ел тізгінін ұстаған, көптің тағдырына қатысты мәселелердi шешуге қатысатын негізгi адамдар; Беделдi, жасы үлкен кісілер, ақсақалдар. Басты құжат. #информатикалық. <ағыл. Hоst dоkument> Wоrd бағдарламасында бірнеше жеке файлдарды біріктіретін мүмкіндік. Басты назар. Негізгi на зар, бар мақсат, барлық күшi, күш-қуат. Басты соққы. Операцияда (ұрыста ) қойылған тапсырманы орындауда және қарсыласты жоюда шешушi мәнi бар, таңдалған бағыттағы әскер күштерi топтастығының соққысы. Бас ты тұлға. Негізгі күш, таяныш. Басты шайқас. Соғушы жақтардың негізгi күштерінің қарулы қақтығысы.
БАСТЫ 2#омоним #сын есім. 1. Дәнi толық, iрi. 2. Баласы көп отбасы. 3. #ауыспалы мағына. Ақылды, ойлы (адам). 4. Басы бар.
БАСТЫҒУ деген БАСТЫҒЫРЛА = #етістік. #сөйлеу. Үстi-үстіне төпелеп жату; бірін-бірi тыңдамай сөйлеу.
БАСТЫҒЫРЫЛ = #етістік. 1. Жайсыз ұйықтап жатқан адамның тұншығып, қырылдап дыбыс шығаруы. 2. Үйме-жүйме боп, бірінің үстіне бірi шығып кету.
БАСТЫҚ 1#омоним #зат есім. 1. Белгілi бір мекеменi басқаратын немесе меңгеретін лауазымды тұлға. 2. #жағымсыз. Бастаушы, жетекшi, ұйымдастырушы.
БАСТЫҚ 2#омоним = #етістік. 1. Бiр нәрсеге көндігу, төселу, жаттығу. 2. Арыны қайту, жөнге келу.
БАСТЫҚСЫЗ #сын есім. Бастығы жоқ.
БАСТЫҚСЫМАҚ #зат есім. эксп. Бастық болушылықты қомсыну, кекету мәнінде қолданылатын сөз.
БАСТЫҚСЫН = #етістік. Бастық болғансу, билікке мастану, кеудесін орынсыз көтеру.
БАСТЫҚСЫНУ деген БАСТЫҚТЫҚ #зат есім. Бастық болушылық, бастық екендік.
БАСТЫҚТЫР = #етістік. 1. Бiреудi айтқанына көндіру. 2. Асау атты (жануарды, малды) жуасыту, қолға үйрету.
БАСТЫҚТЫРУ деген БАСТЫР 1#омоним = #етістік. 1. Аяғын жүргізу, адымдату. 2. #ауыспалы мағына. Жолату, аттату, аяғын тигізу.
БАСТЫР 2#омоним = #етістік. 1. Бiр нәрсемен, бір нәрсе арқылы басу. 2. Бiр нәрсемен жабу, көлегейлеу. 3. Бiр нәрсенің үстінен сызу, сызықпен қосу. 4. егіншар. Орылған, жиналған егіннің дәнін сабағынан ажырату үшін молотилкадан өткізіп алу. 5. Бiр нәрсеге жапсырып тігу, тағу. 6. Кiтап, газетжурналдарды баспадан шығару. 7. #ауыспалы мағына. Бiр елдің иелігіндегi жерге әскердi күшпен алып кіру. Бастыра суырмалау. #су шаруашылық. Суару телi-мінің бетін айтарлықтай ұзақ уақытқа суға батыратын суармалау тәсілi; жерүстi суармалауының бір түрi.
БАСТЫРҒЫ #зат есім. Бастырық 1. Басып тұратын салмақты нәрсе, бастырық. 2. Әшекей бұ йымдардың бетіне салынған, құйылған бедерлер.
БАСТЫРМА 1#омоним #зат есім. Төбесi жабық, жанжағын ашық етіп жасаған жай, лапас.
БАСТЫРМА 2#омоним #зат есім. #сөйлеу. Мылтықтың шүріппесi.
БАСТЫРМА 3#омоним #зат есім. #қолөнер. 1. Көйлекке, камзолға түйме орнына қадайтын қапсырма, омырау бастырғыш. 2. Үй бұйымдарының, ердің т.б. бетіне салынатын әшекейлi өрнек, бедер. // Түрлi-түстi матадан қиып кестелеп жапсыру немесе бояулы қағаздан жасалған оюларды желімдеу арқылы ажарлаудың бір түрi, аппликация. Бастырма #құрылыс. #қолөнер. Әшекей салынған #құрылыс.
БАСТЫРМА 4#омоним #зат есім. геологиялық. Жыртылу жігінің көлбеу бағытқа сәйкес келуімен (еңістену бұрышы 450тан аз) сипатталатын, аспалы беткейi жатаған беткейдi көлбей көмкерген жыртылыпайырылу құрылымы.
БАСТЫРМАЛА = #етістік. 1. Үстi-үстіне ес жиғызбай төпелеу, тез-тез жүру, киіпжару.
БАСТЫРМАЛАТ = #етістік. 1. Үстi-үстіне, тоқтамай төпелету. 2. Тоқтаусыз тез-тез сөйлеу, үстi-үстіне, үздіксіз айту, екіншi адамның сөйлеуіне мұрша бермеу.
БАСТЫРМАЛАТУБ астырмалатетістігінің қимыл атауы.
БАСТЫРМАЛАУ деген БАСТЫРМАЛЫ #сын есім. Бастырмасы бар, бастырма салынған.
БАСТЫРТ = #етістік. 1. Кiтап, газетжурналды, жазылған нәрселердi баспадан шығарту. 2. Белгілету, қойғызу, жапсырту, таңбасын алу. 3. Бiр нәрсенің үстін салмақпен басу, бекіттіру.
БАСТЫРТУ деген БАСТЫРУ деген БАСТЫРУШЫ #зат есім. Кiтап, газет-журнал бастыратын баспа қызметкерi.
БАСТЫРЫҚ #зат есім. 1. Арбаға, шанаға шөп, отын тиеген кезде ауып кетпес үшін үстінен бастыра байлайтын ұзын сырық, сырғауыл. 2. Қақпа, есіктi жабу үшін iлгек темірге көлденең өткізілетін ағаш. 3. Сүйектi түзетіп, тегістейтін құрал. 4. #ауыспалы мағына. Ұстайтын, сабасына түсіретін, уысында ұстап, басқаратын адам.
БАСТЫРЫҚТА = #етістік. Бастырық қою, бастырық салып байлау.
БАСТЫРЫҚТАУ деген БАСТЫРЫЛ = #етістік. 1. Бастырылу, тапталу. 2. Нығыздалу, жаншылу, бекітілу. 3. #ауыспалы мағына. Қарқылу, қиылу. 4. #полиграфиялық. Жазылған шығарманың баспадан шығарылуы. 5. #музыкалық. Күйтабаққа, таспаға жазылу. 6. егіншар. Орылған егін дәнінің сабағынан ажыратылуы. 7. #қолөнер. Сырмақ, тұскиізге тағы басқа. түрлi оюөрнектердің жапсырылуы, салынуы. 8. #сөйлеу. Бастығырылу. 9. #ауыспалы мағына. Еңсесi түсу, көңілi бәсеңдеу, ұнжырғасы түсу.
БАСТЫРЫЛУ деген БАСТЫРЫЛЫҚ = #етістік. #сөйлеу. Бастығырыл.
БАСТЫРЫМ #зат есім. егіншар. Орылған егіннің дәнін сабағынан ажыратып бастырып қоятын мезгіл.
БАСТЫРЫС = #етістік. Орылған, жиналған егіннің дәнін сабағынан ажырату.
БАСТЫРЫСУ деген ЕСТІ-БАСТЫ #сын есім. Беткеұстар, салиқалы, ел ағалары, беделді (адамдар).
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий