Толковый словарь казахского языка: Барыс>
БАРЫП-БАРЫП #үстеу. Бiршама уақыт өткен соң, біраздан кейін.
БАРЫ #зат есім. Адамның меншігіндегi дүние-малы, мүлкi, иелігіндегi жиғантергенi. Барын алдына салды [ төктi ]. Қолдағысын, бар байлығын iрікпедi. Барын базар ету. Қолда барын ұқсату, азды көптей қылу. Барын бердi [ аямады ]. Қолындағысын түгел бердi. Барын сақтап қалды. а ) Иелігіндегi нәрсенi шашау шығармай сақтады. ә ) Қолынан келгенін аяп қалды, күшін толық жұмсамады. Барын салды. Бар күшжігерін аямай жұмсады, бар күшін салды.
БАРЫЗ #зат есім. жергілікті сөз. Желкен.
БАРЫҚСЫЗ #сын есім. сөйлеу. Парықсыз.
БАРЫҚТА = #етістік. #жергілікті сөз. Анықтау, білу, парықтау.
БАРЫҚТАУ деген БАРЫЛ #зат есім. Бар-бар еткен жағымсыз дыбыс, үн.
БАРЫЛДА = #етістік. Тамағын жырта бар-бар етіп, жағымсыз жуан үн шығару, барқырау.
БАРЫЛДАҚ #сын есім. Көп айғайлайтын, барылдауық. Барылдақ қоңыз. #биологиялық. Қатты қанаттылар тобына жататын жылтыр қара жәндік. Барылдақ торғай. Торғайдың бір түрi.
БАРЫЛДАТ = #етістік. Бар-бар еткізіп, жағымсыз дыбыстар шығарту.
БАРЫЛДАТУ деген БАРЫЛДАУ деген БАРЫЛДАУ 1#омоним #сын есім. Жуандау, жағымсыздау (дыбыс, үн).
БАРЫЛДАУ 2#омоним деген БАРЫЛДАУЫҚ #сын есім. Барылдай беретін, мазасыз. Барылдауық қоңыз. #биологиялық. <лат. cаrаbіdаe> Қатты қанаттылар отрядына жататын түн қоңызы; ызылдақ қоңыз. Барылдауық үйрек. #зоологиялық. <лат. аnаs plаtуrhуnсhоs> Өзен үйректерi туысына жататын кәсіптік маңызы бар iрi құс.
БАРЫМТА #зат есім. #тарихи. Байырғы қазақ қоғамындағы құн дауы, жесір дауы, жер дауы т.б. байланысты билер кескен құн мөлшерін айыпты жақ өтей алмағанда не одан бұлтарғанда, билердің келісімімен құн даулаушылардың қарсы жақтан өрістегi жылқыларды шауып, айдап алып кетуi. Барымта алды. Малын зорлықпен айдап әкеттi. Барымтаға түскен мал. Зорлыізомбылықпен бір адамнан екіншісінің иелігіне өтіп, қолдан-қолға ауысып жүрген мал. Барымтаға түсті. Таласқа, даудамайға қалды, жан-жақтан қинады. Барымтамен бас қосу. Есесін қайтару, кек алу мақсатымен iске кіріскен адамның мал барымталау жолын таңдауы.
БАРЫМТАДАЙ #сын есім. Барымта сияқты, барымта тәріздi.
БАРЫМТА-ҚАРЫМТА #зат есім. Барымта және барымталап әкететін мал артық болғанда қарсы жақтың құнды қайтару үшін жасаған әрекеттерінің жалпы атауы.
БАРЫМТАЛА = #етістік. Барымтаға қатысып, біреудің малын зорлықпен айдап әкету.
БАРЫМТАЛАН = #етістік. Барымтаға ұшырау, талантаражға түсу.
БАРЫМТАЛАНУ деген БАРЫМТАЛАС = #етістік. Жауласқан екi жақтың құн қайтару үшін бірінің малын айдап әкетісуi.
БАРЫМТАЛАСУ деген БАРЫМТАЛАТ = #етістік. Бiреудің тиесілi малын зорлықпен айдап әкеттіру.
БАРЫМТАЛАТУ деген БАРЫМТАЛАУ деген БАРЫМТАЛЫ #сын есім. Барымтасы бар, барымталасқан.
БАРЫМТАЛЫҚ #сын есім. Барымтаға тән, соған қатысты.
БАРЫМТАСЫЗ #сын есім. Барымтасы жоқ, барымта болмаған.
БАРЫМТАШЫ #зат есім. Барымта жасаушы, барымта алуға қатысушы.
БАРЫМТАШЫЛ #сын есім. Барымта алғыш, барымта құмар, барымталағыш.
БАРЫМТАШЫЛЫҚ #зат есім. Барымташы болушылық, барымта жолын қуушылық.
БАРЫНДА #үстеу. Бар кезінде, бар уақытта.
БАРЫНША #үстеу. Бар мүмкіндігінше, барлық күшжігерімен, мейлінше.
БАРЫҢҚЫРА = #етістік. Жақындаңқырау, жетіңкіреу әлi де болса таяу.
БАРЫҢҚЫРАУ деген БАРЫП-КЕЛ = #етістік. 1. Жиi қатынасып араласыпқұраласу, келіпкету. 2. Қатынау.
БАРЫПҚАШ #зат есім. #этнографиялық. Балалар мен жастардың «қасқыр», «қой», «қойшы» болып ойнайтын ойыны.
БАРЫРАҚ #сын есім. 1. Бiршама бар, баршылық. 2. Молырақ, көбірек.
БАРЫС 1#омоним #зат есім. #зоологиялық. <лат. unсіa unсіa> Қара дақтары бар түсi шұбар, мысық тұқымдастарына жататын жыртқыш аң. // #ауыспалы мағына. Ержүрек, батыр, қаһарман; жүйрік, топжарған талант. Барыс жылы. көнерген. Сиыр жылынан кейін, қоян жылынан бұрын келетін ескіше жыл қайырудағы үшіншi жылдың аты.
БАРЫС 2#омоним #зат есім. Істің бағыты, бет алысы, жағдайы. Барыс септігi. #лингвистикалық. Кiмге? неге? қайда? деген сұрауларға жауап беріп, бағыттық мағынаны білдіретін, сөйлемде толықтауыш қызметін атқаратын септік жалғауының бір түрi.
БАРЫС 3#омоним #зат есім. Жүріскеліс, араластық.
БАРЫС = #етістік. Бiрге бару, бірбіріне барыпкелу.
БАРЫС-КЕЛІС #зат есім. 1. Келімкетім, аралас-құраластық. 2. Бiр жерге барып қайтуға кететін уақыт не жолдың өлшемi.
БАРЫСТАЙ #үстеу. Барыс сияқты.
БАРЫСУ деген БАРЫСША #үстеу. Барысқа ұқсап.
БАРЫСЫНДА #үстеу. Жолында, бағытында.
БАРЫШ #зат есім. #сөйлеу. Баршы.
БАРЫ #зат есім. Адамның меншігіндегi дүние-малы, мүлкi, иелігіндегi жиғантергенi. Барын алдына салды [ төктi ]. Қолдағысын, бар байлығын iрікпедi. Барын базар ету. Қолда барын ұқсату, азды көптей қылу. Барын бердi [ аямады ]. Қолындағысын түгел бердi. Барын сақтап қалды. а ) Иелігіндегi нәрсенi шашау шығармай сақтады. ә ) Қолынан келгенін аяп қалды, күшін толық жұмсамады. Барын салды. Бар күшжігерін аямай жұмсады, бар күшін салды.
БАРЫЗ #зат есім. жергілікті сөз. Желкен.
БАРЫҚСЫЗ #сын есім. сөйлеу. Парықсыз.
БАРЫҚТА = #етістік. #жергілікті сөз. Анықтау, білу, парықтау.
БАРЫҚТАУ деген БАРЫЛ #зат есім. Бар-бар еткен жағымсыз дыбыс, үн.
БАРЫЛДА = #етістік. Тамағын жырта бар-бар етіп, жағымсыз жуан үн шығару, барқырау.
БАРЫЛДАҚ #сын есім. Көп айғайлайтын, барылдауық. Барылдақ қоңыз. #биологиялық. Қатты қанаттылар тобына жататын жылтыр қара жәндік. Барылдақ торғай. Торғайдың бір түрi.
БАРЫЛДАТ = #етістік. Бар-бар еткізіп, жағымсыз дыбыстар шығарту.
БАРЫЛДАТУ деген БАРЫЛДАУ деген БАРЫЛДАУ 1#омоним #сын есім. Жуандау, жағымсыздау (дыбыс, үн).
БАРЫЛДАУ 2#омоним деген БАРЫЛДАУЫҚ #сын есім. Барылдай беретін, мазасыз. Барылдауық қоңыз. #биологиялық. <лат. cаrаbіdаe> Қатты қанаттылар отрядына жататын түн қоңызы; ызылдақ қоңыз. Барылдауық үйрек. #зоологиялық. <лат. аnаs plаtуrhуnсhоs> Өзен үйректерi туысына жататын кәсіптік маңызы бар iрi құс.
БАРЫМТА #зат есім. #тарихи. Байырғы қазақ қоғамындағы құн дауы, жесір дауы, жер дауы т.б. байланысты билер кескен құн мөлшерін айыпты жақ өтей алмағанда не одан бұлтарғанда, билердің келісімімен құн даулаушылардың қарсы жақтан өрістегi жылқыларды шауып, айдап алып кетуi. Барымта алды. Малын зорлықпен айдап әкеттi. Барымтаға түскен мал. Зорлыізомбылықпен бір адамнан екіншісінің иелігіне өтіп, қолдан-қолға ауысып жүрген мал. Барымтаға түсті. Таласқа, даудамайға қалды, жан-жақтан қинады. Барымтамен бас қосу. Есесін қайтару, кек алу мақсатымен iске кіріскен адамның мал барымталау жолын таңдауы.
БАРЫМТАДАЙ #сын есім. Барымта сияқты, барымта тәріздi.
БАРЫМТА-ҚАРЫМТА #зат есім. Барымта және барымталап әкететін мал артық болғанда қарсы жақтың құнды қайтару үшін жасаған әрекеттерінің жалпы атауы.
БАРЫМТАЛА = #етістік. Барымтаға қатысып, біреудің малын зорлықпен айдап әкету.
БАРЫМТАЛАН = #етістік. Барымтаға ұшырау, талантаражға түсу.
БАРЫМТАЛАНУ деген БАРЫМТАЛАС = #етістік. Жауласқан екi жақтың құн қайтару үшін бірінің малын айдап әкетісуi.
БАРЫМТАЛАСУ деген БАРЫМТАЛАТ = #етістік. Бiреудің тиесілi малын зорлықпен айдап әкеттіру.
БАРЫМТАЛАТУ деген БАРЫМТАЛАУ деген БАРЫМТАЛЫ #сын есім. Барымтасы бар, барымталасқан.
БАРЫМТАЛЫҚ #сын есім. Барымтаға тән, соған қатысты.
БАРЫМТАСЫЗ #сын есім. Барымтасы жоқ, барымта болмаған.
БАРЫМТАШЫ #зат есім. Барымта жасаушы, барымта алуға қатысушы.
БАРЫМТАШЫЛ #сын есім. Барымта алғыш, барымта құмар, барымталағыш.
БАРЫМТАШЫЛЫҚ #зат есім. Барымташы болушылық, барымта жолын қуушылық.
БАРЫНДА #үстеу. Бар кезінде, бар уақытта.
БАРЫНША #үстеу. Бар мүмкіндігінше, барлық күшжігерімен, мейлінше.
БАРЫҢҚЫРА = #етістік. Жақындаңқырау, жетіңкіреу әлi де болса таяу.
БАРЫҢҚЫРАУ деген БАРЫП-КЕЛ = #етістік. 1. Жиi қатынасып араласыпқұраласу, келіпкету. 2. Қатынау.
БАРЫПҚАШ #зат есім. #этнографиялық. Балалар мен жастардың «қасқыр», «қой», «қойшы» болып ойнайтын ойыны.
БАРЫРАҚ #сын есім. 1. Бiршама бар, баршылық. 2. Молырақ, көбірек.
БАРЫС 1#омоним #зат есім. #зоологиялық. <лат. unсіa unсіa> Қара дақтары бар түсi шұбар, мысық тұқымдастарына жататын жыртқыш аң. // #ауыспалы мағына. Ержүрек, батыр, қаһарман; жүйрік, топжарған талант. Барыс жылы. көнерген. Сиыр жылынан кейін, қоян жылынан бұрын келетін ескіше жыл қайырудағы үшіншi жылдың аты.
БАРЫС 2#омоним #зат есім. Істің бағыты, бет алысы, жағдайы. Барыс септігi. #лингвистикалық. Кiмге? неге? қайда? деген сұрауларға жауап беріп, бағыттық мағынаны білдіретін, сөйлемде толықтауыш қызметін атқаратын септік жалғауының бір түрi.
БАРЫС 3#омоним #зат есім. Жүріскеліс, араластық.
БАРЫС = #етістік. Бiрге бару, бірбіріне барыпкелу.
БАРЫС-КЕЛІС #зат есім. 1. Келімкетім, аралас-құраластық. 2. Бiр жерге барып қайтуға кететін уақыт не жолдың өлшемi.
БАРЫСТАЙ #үстеу. Барыс сияқты.
БАРЫСУ деген БАРЫСША #үстеу. Барысқа ұқсап.
БАРЫСЫНДА #үстеу. Жолында, бағытында.
БАРЫШ #зат есім. #сөйлеу. Баршы.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий