Толковый словарь казахского языка: БАТЫР

Слово: Казахский язык Русский язык Английский язык Найти

| БАТЫР 1#омоним #зат есім. 1. Ел қамы үшін жаумен шайқаста ерлік көрсеткен қаһарман адам, елін сүйетін ержүрек азамат. 2. #тарихи. Дәстүрлi қазақ қоғамында әскери жорықтарда жеке ерліктерi үшін құрметтi атаққа ие болып, ел басқару iсіне де араласу құқығын иемденген әлеуметтік жік өкілi. 3. Ел қорғаудағы асқан батырлығы, әскери жорықтардағы ерекше ерлігi үшін берілетін атақ. 4. Соғыс, шайқас ұрыстардағы жауынгер, ұрысшеберi. 5. #жағымсыз. Көзсіз ерлік, қатыгездік иесi, «барып кел, шауып келге» тұратын адам. 6. жағымды. Бiреудi мадақтау, көтермелеу, дәріптеу, қошеметтеу мәнінде айтылытын сөз. 7. #сөйлеу. эксп. Бiреудi кемсіну, менсінбеу, мысқылдау мағынасында айтылатын сөз. Батыр аңқау [ аңғал ]. Батырлар аңғырт, қам сыз келедi деген мағынадағы сөз. Батыр бастас болады. Батырдың мүддесi, тілегi бір, мақсаты ортақ. Батыр [ ер ] болсаң бопсаға шыда! Ер болсаң, сырттай жасалған сеске шыда, қандай қиындық (БӘЛЕ-ЖАЛА ) болса да төзіп бақ деген мағынада. Батырдан сауға, мергеннен сыралғы. #этнографиялық. Батырдан араша, мер геннен олжа сұра. Батырды бәрекелдi өлтіредi. Мақтаншақтық ер адамның түбіне жетедi. Батыр қандас. Намысы бір, қанды көйлек жолдас, майдандас. Батырлар жыры. әдеб. Халық тарихындағы елi мен жерін басқыншы жаудан қорғаған батырлардың ерлік iстерін жырлаған фольклорлық шығарма, ұзақ дастан. Батыр тұлғалы [ пішіндi ]. Зор денелi, сом тұлғалы, алпамсадай.
| БАТЫР 2#омоним #сын есім. 1. Ержүрек, қайтпас қайсар, өжет. 2. #ауыспалы мағына. Батыл, өткір, тайсалмайтын. 3. #жағымсыз. Қаскөй, есер. Батыр ана. қоғ. әлеум. Көп бала туып, өсіріп тәрбиелеген анаға мемлекет тарапынан берілетін жоғары ресми атақ, ардагер ана. Батыр Ана ордені. #тарихи. советизм. Кеңес дәуірі тұсындағы Отан қорғаудағы ерекше ерлігі үшін әйелдерге берілетін орден. Батыр жігіт. Ержүрек, күшті, батыл жігіт. Батыр қала. сов. Ұлы Отан соғысында немісфашист басқыншыларымен шайқаста халқы ерлік, қаһармандық көрсеткен қалаларға берілген жоғары атақ. Батыр ой. Батыл, өткір пікір.
| БАТЫР 3#омоним #зат есім. #өсімдік. Шөлдi, шөлейттi, сортаң жерде өсетін шөп.
| БАТЫР 4#омоним = #етістік. 1. Суға, өзен, көл, теңіздің түбіне қарай түсіру, бойлату, түсіру. 2. Суға, сұйық затқа салу, малу. 3. Үшкір, өткір қаруды сұғу, тығу. 4. Жерге кіргізу, енгізу. 5. Бiр нәрсемен итеріп, денеге дақ, таңба түсіру. Батыра айтты [ сөйледi ]. Қатты айтты, жанына тидіріп, тиетіндей етіп сөйледi.