Толковый словарь казахского языка: Ашын>

АРЫНЫП-АШЫН = #етістік. Жүдепжадау, шаршап-шалдығу, ашығу.
АШЫ 1#омоним = #етістік. Дуылдау, тызылдап ауыру.
АШЫ 2#омоним = #етістік. Микроағзалардың әсерінен органикалық заттарда болатын ыдырау үдерісi; быжу, ащы күйге айналу. Ашыған бауырсақ. #тамақ өнеркəсібі. Арнайы ашытқан қамырға жұмыртқа жарып илеп, майға жүздіріп пісірген бауырсақ. Ашыған көже. #этнографиялық. тамақ өнеркəсібі. Ыстықта шөлдi басатын, дәндi дақылдан сүт тағамдарын қосып ашытып дайындайтын ұлттық сусын түрi. Ашыған қамыр. #тамақ өнеркəсібі. Бидай, қара бидай ұнына ашытқы, тұз, су және тағы басқа. қосып иленіп, ашытылған қамыр. Ашыған қамырдай қабарды. Добалдай болып, торсиып iсіндi.
АШЫҒУ деген АШЫҒУШЫ #зат есім. Тамақтан тарығушы, аш тыққа ұшыраушы, қарны ашушы.
АШЫҒЫП-АРЫП #үстеу. Қарны ашып, жадапжүдеп.
АШЫҒЫШ жаны ашығыш. Мүсіркегіш, есіркегіш (адам).
АШЫҚ 1#омоним #зат есім. ескi кіт. Ғашық. Ашық болды. #сөйлеу. Ғашық болды. Ашық оты. ескi кіт. Ғашық оты.
АШЫҚ 2#омоним #сын есім. 1. Аузы, есігi, төбесi немесе үстi жоқ, жабылмаған. 2. Еш нәрсе жоқ, бос (жер, алаң). 3. Қалқасы, ықтасыны жоқ (дала, теңіз). 4. Бұлтсыз, жауын-шашынсыз (күн, аспан). 5. Анық, айқын, көрнеу, жария түрде; жасырын емес. 6. Кең диапазонды, қатты (үн, дыбыс). 7. Ақшыл, айқын (бояу, түс). 8. #ауыспалы мағына. Іркусіз, бүгусіз, шын ниеттi. 9. #ауыспалы мағына. Жайдары, ақ жарқын. Ашық азаматтық қоғам. қоғ. #саяси. Әрбір жеке азаматының құқығы мемлекет құқығымен тең қаралатын, заман талаптарына қарай өзгеріп отыратын, ашық жүйеде құрылған қоғам. Ашық акционерлік қоғам. #экономикалық. Қатысушылары қолдарындағы акцияларды басқа акционерлердің келісімінсіз кез келген сатып алушыға кез келген баға бойынша иеліктен шығара алатын акционерлік қоғам. Ашық аңғар. #геологиялық. Екi өзен әртүрлi бағытта ағатын аңғар. Ашық арна. #су шаруашылық. Бетi атмосферадан бөлінбеген (мыс, мұз жамылғысы) арнадағы ағын. Ашық бет. #геологиялық. Тау жыны<лат. рulsаtіlla pаtens> Тастақ жерде, қарағайлы орманда, құрғақ шалғынды жерлерде өсетін дәрілік өсімдік. Ашық экономика. #экономикалық. Барлық заңды және жеке тұлғалар үшін тауар мен капитал рыногінде халықаралық операциялар жасауға шек қоймайтын ел экономикасы.
АШЫҚ = #етістік. 1. Тамақтан тарығу, аштық күйге ұшырау, қарны ашу. 2. #медициналық. Белгілi бір ауру түрлерін және ағзаны сауықтыру үшін 24, 36, 48 сағатқа тамақтан бас тарту, ас iшпеу.
АШЫҚАУЫЗ #сын есім. 1. Аузында сөз тұрмайтын. 2. Аңқау, аңғал, сенгіш.
АШЫҚАУЫЗДЫҚ #зат есім. Аңқаулық, аңғалдық, сенгіштік.
АШЫҚ-ЖАЙДАҚ #сын есім. Жанжағы ашық, жабылмаған.
АШЫҚ-ЖАРҚЫН #сын есім. Жайдары, көңілдi; ақжарқын.
АШЫҚ-ЖАРҚЫНДЫҚ #зат есім. Жайдарылық, көңілділік.
АШЫҚ-ЖАРЫҚ #сын есім. 1. Жауын-шашынсыз, ашық (күн). 2. #жергілікті сөз. Ашық-жарқын. // Жарық та, қараңғы түспеген кезде.
АШЫҚКЕНІШ #зат есім. геологиялық. Жердің үстіңгi қабатындағы кендердi, тастарды қазып алатын орын.
АШЫҚЛЫҚ #зат есім. ескi кіт. #фольклор. Ғашықтық.
АШЫҚ-МАШЫҚ #зат есім. жергілікті сөз. Топса.
АШЫҚТАН-АШЫҚ #үстеу. Көпе-көрнеу, әйгілi түрде; еш нәрсенi бүкпей, жасырмай.
АШЫҚ-ТЕСІК #сын есім. Жыртық, тозған; бүтін емес.
АШЫҚТЫҚ 1#омоним #зат есім. 1. Бұлтсыздық, жауыншашынсыздық. 2. #ауыспалы мағына. Тыныштық, бейбітшілік. 3. #ауыспалы мағына. Айқындылық, анықтылық. 4. #ауыспалы мағына. Салдырлаған, бүкпесіз, арамдығы жоқ мінез сипаты.
АШЫҚТЫҚ 2#омоним #зат есім. #экономикалық. Түрлi дәрежедегi iшкi, сыртқы қоғамдық-саяси, экономикалық қарымқатынасқа дайын болушылық.
АШЫҚТЫҚ 3#омоним #зат есім. ескi кіт. #фольклор. Ғашықтық. Ашықтық хат. ескi кіт. #фольклор. Ынтықтық, ға шықтық сезімдер туралы жазылған хат.
АШЫҚТЫР = #етістік. 1. #саятшылық. Қыран құсты үйретуде жем бермеу, аш қалдыру. 2. Малды бауыздар, қырқар т.б. алдында жемсіз, қорада қамап ұстау.
АШЫҚТЫРУ деген АШЫҚТЫРЫЛ = #етістік. Малды, қыран құстарды сояр, қырқар алдында жемсіз, шөпсіз ұстау, қамау.
АШЫҚТЫРЫЛУ деген АШЫҚХАТ #зат есім. баспа. Құттықтау, ша қыру т.б. елеулi шаралар мен мерекелерге қатысты өз тілектерін білдіруге арналған әсемделген баспа өнімi.
АШЫҚ-ШАШЫҚ #сын есім. Ашылған, шашылған; бейберекет.
АШЫЛ 1#омоним = #етістік. 1. Айқарылу, ашық, жамылусыз қалу. 2. #ауыспалы мағына. Жаңадан ұйымдастырылу, құрылу, басталу. 3. #ауыспалы мағына. Белгілi болу, анықталу. 4. #ауыспалы мағына. Ақтарылу, шешіліп сөйлеу. 5. #ауыспалы мағына. Шынығу, ысылу, шыңдала түсу.
АШЫЛ 2#омоним = #етістік. Кiрi кету, тазару.
АШЫЛАР-АШЫЛМАСТАН #үстеу. Толық ашыл май жатып.
АШЫЛМАҒАНДЫҚ #зат есім. Ұяңдық, тұйықтық, бұйығылық.
АШЫЛМАЛЫ-ЖАБЫЛМАЛЫ #сын есім. Ашылыпжабылатын.
АШЫЛМАСТАЙ #сын есім. 1. Кiрi кетпейтіндей, дағы жойылмайтындай. 2. #ауыспалы мағына. Айықпастай, құтылмастай.
АШЫЛУ деген АШЫЛУЛЫ #сын есім. Ашылған, ашық күйінде.
АШЫЛУСЫЗ #сын есім. Ашылмаған, жабық.
АШЫЛЫМ #зат есім. геологиялық. Түп тау жыныстары жер бетіне шыққан жер.
АШЫЛЫП-ЖАБЫЛ = #етістік. Бiресе ашылып, біресе жабылу.
АШЫЛЫП-ЖАБЫЛУ деген АШЫЛЫП-ЖҰМЫЛ = #етістік. Бiресе ашылып, біресе жұмылу.
АШЫЛЫП-ЖҰМЫЛУ деген АШЫЛЫП-ШАШЫЛ = #етістік. 1. Ашық-шашық, жалаңаштанып қалу. 2. Шашылу, ақтарылу, ретсіз жату. 3. #сөйлеу. Шығындалу, бар жинағанын шашу.
АШЫЛЫС #зат есім. Ашылу салтанаты.
АШЫЛЫС = #етістік. Ішкi ойды, сырды ақтарысу, ашық сөйлесу.
АШЫЛЫСУ деген АШЫМА #зат есім. #сөйлеу. Ашымал.
АШЫМАҚ 1#омоним #сын есім. сөйлеу. Ащы.
АШЫМАҚ 2#омоним #зат есім. #сөйлеу. Ашымал.
АШЫМАЛ 1#омоним #зат есім. #тамақ өнеркəсібі. 1. #этнографиялық. Сүт қосып, бидайдан не басқа дақылдан қайнатып жасалған көже; аздап күшала қосып ашытқан сусын. 2. Әлсіз алкогольдi iшімдік, спирт өндірісінің шикізаты.
АШЫМЫҚ 1#омоним #зат есім. #сөйлеу. Ашымал (әлсіз алкогольдi iшімдік өндірісінің шикізаты).
АШЫМЫҚ 2#омоним #зат есім. #өсімдік. #сөйлеу. Кекіре
АШЫН = #етістік. 1. Ашу кернеу, ызалану. 2. Күйіну, күйзелу.
АШЫНА [ ир. ] #зат есім. 1. Тамыр-таныс, сырлас; дос. 2. Көңілдес, ғашық. Ашына болды. а ) Бiрбірімен көңілдес болды, ғашық болды. ә ) Етене араласты, достасты. б ) Қызықты, құмартты.
АШЫНА-ЖАЙ #зат есім. 1. Таныс, сырлас адам. 2. Көңілдес, ғашық адам. Ашына-жай болды. Ымжымы бір, сырлас, тамыр болды.
АШЫНА-ЖАЙЛЫҚ #зат есім. Көңілдестік, ғашықтық.
АШЫНАЛАС = #етістік. Көңілдес болу.
АШЫНАЛАСУ деген АШЫНДЫҚ #зат есім. Ашыналық.
АШЫНДЫР = #етістік. 1. Ызаландыру, ашуын тудыру. 2. #ауыспалы мағына. Ширықтыру, ширату, ысылдыру.
АШЫНДЫРУ деген АШЫНТ = #етістік. 1. Ашу кернету, ызаландыру. 2. #ауыспалы мағына. Тебірентіп, күңіренту.
АШЫНТУ деген АШЫНУ деген АШЫНУЛЫ #сын есім. Ызалы, ашулы.
АШЫНУШЫЛЫҚ #зат есім. Ызаланушылық, ашу кернеушілік.
АШЫҢҚЫ 1#омоним #сын есім. Сәл ашылған.
АШЫП-АРЫП #үстеу. 1. Қарны ашып, жадапжүдеп. 2. Бейнеттеніп, шаршапшалдығып.
АШЫП-ЖАБУ деген АШЫП-ЖАП = #етістік. Бiресе ашу, біресе жабу.
АШЫП-ЖАРЫП #үстеу. Анықтап, айқындап, дәл.
АШЫП-ЖҰМ = #етістік. Бiресе ашу, біресе жұму.
АШЫП-ЖҰМУ деген АШЫП-ШАШ = #етістік. Ашып тастау, шашу.
АШЫП-ШАШУ деген АШЫП-ШАШЫП #үстеу. Қалай болса солай, бейберекет.
АШЫР = #етістік. #сөйлеу. Аштыр.
АШЫРҚАН = #етістік. 1. Тамақтың ащылығын, қышқылдығын сезіну. 2. #ауыспалы мағына. Ұнатпау, #жақтырмау.
АШЫРҚАНДЫР = #етістік. Тамақтың ащылығын сезіндіру.
АШЫРҚАНДЫРУ деген АШЫРҚАНТ = #етістік. Тамақтың ащылығын, қышқылдығын сезінту.
АШЫРҚАНУ деген АШЫРУ #сөйлеу. деген АШЫС = #етістік. Бiрге ашу, бірге табу, iздеу.
АШЫСУ деген АШЫТ 1#омоним = #етістік. Тызылдату, дуылдату.
АШЫТ 2#омоним = #етістік. #химиялық. Ашытқыдағы микроағзалардың көмегімен органикалық заттарды ыдырату; бықырту, быжыту.
АШЫТҚЫ #зат есім. #тамақ өнеркəсібі. 1. Нан ашытуға пайдаланылатын, ашыту қасиетi бар қамыр. 2. Нан пісіру үшін ұн езіп ашытқан, бетi алынбаған сүт. 3. #термин. Құрамында микроскопиялық саңырауқұлақтар бар өндірістік #зат есім. 4. #ауыспалы мағына. Ұйытқы, ұйымдастырушы. Ашытқы қамыр. #тамақ өнеркəсібі. Ұнға ашытқы ерітіндісi мен су қосып иленіп, ашытылған қамыр. Ашытқы саңырауқұлақ. #өсімдік. <лат. sасchаrоmусeаtасeаe> Ашыту қасиетi бар саңырауқұлақ.
АШЫТҚЫЛА = #етістік. Ашытқы қосу, ашыту.
АШЫТҚЫЛАН = #етістік. Ашытқы қосылу, ашытылу.
АШЫТҚЫЛАНУ деген АШЫТҚЫЛАУ деген АШЫТҚЫЛЫҚ #сын есім. Ашытқыға жарарлық, ашытқы боларлық.
АШЫТҚЫШ 1#омоним #зат есім. #тамақ өнеркəсібі. сөйлеу. Ашыт қы. Ашытқыш микроб. #химиялық. Ашытатын, қышқылдандыратын микроб.
АШЫТҚЫШ 2#омоним #сын есім. Дуылдатқыш, тызылдатқыш.
АШЫТПА #зат есім. #сөйлеу. Ашытқы. Ашытпа көже. #сөйлеу. Ашытылған көже.
АШЫТПАЛЫ #сын есім. Ашытқы қосылған, ашытылған.
АШЫТУ деген

© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий