Толковый словарь казахского языка: Астыр>
АСТЫ #зат есім. 1. Заттың үстіне қарама-қарсы жағы, бетi. 2. Белестi жердің баурайы, арғы жақ бетінің төменгi тұсы. 3. Жаңбыр, бұршақ, түтін, оқ, шаң, боран, жел тақілеттес заттардың маңы, арасы, iшi. 4. Қағаз, кітап бетінің төменгi жағы. 5. Ішi, iшкi жағы. 6. #ауыспалы мағына. Мiнген көлігi (ат, мәшине туралы). Астыма біткен. Мiнген, көлік еткен, мініп жүрген. Астына алды. Бiр нәрсенің тездеуін тіледi, асықтырды, бастырмалатты. Астына басты. Жерге жаншыды, жұмарлады. Астына жорға мінгізді, үстіне торқа кигізді. Бағыпқақты; сыйлап күтті, қадірледі. Астына жi-бердi. Дәретке отырды, былғады. Астына көпшік қойды. Орынсыз ма дақтап біреудi есірттi, мақтады, қолпаштады. Астын ала. Астыңғы жағымен, төмендете. Астына мамық төсесін [ төсесе де ]. Неше қабат жылылап көрпе салса да, бәрібір деген мағынада. Астынан идіру.#малшаруашылық. Төлін емізе отырып, идіріп сауу. Астынан ит жүгіртіп, үстінен құс ұшырды. Қуғынға ұшырат ты, үркітті, түрлі бәлені көрсетті, үрейін ұшырды. Астынан су шыққандай. Асығыс, қарбалас болып, байыз таппаған күйде. Астына түсті. Жү ріп келе жатқан көліктің доңғалағына қағылды. Астында қалды. Қарық болды, белшесінен батты, кенелдi. Асты үст болды. Астанкестеңi шықты, ойрантопыры шық ты. Астын үстіне келтірдi [ шы ғарды ]. Ой рантопырын шығарды, быт-шыт еттi, бейбере кетін шығарды.
АСТЫҚ #зат есім. 1. Бидай, тары, арпа, сұлы, күріш, жүгерi, тағы басқа дәндi дақылдың жалпы аты. 2. #жергілікті сөз. Бидайдың ұны. Астық бастырды. егіншар. Дәндi дақылдысабағынан, масағынан, қауызынан бөлдi. Астық бастыру. егіншар. Астық жинаудың дәндi дақылдарды масағынан, сабағынан, қауызынан ажыратудан тұратын бір кезеңi. Астық бітесi. #зоологиялық. <лат. tоxоptera grаmіnum> Көк немесе сарғыш сұр түстi, дәндi дақылдарды зақымдайтын ұсақ жәндік. Астық дақылдары. егіншар. Астық тұқымдасына жататын ауылшаруашылық т.б. мақсатта арнайы өсірілетін өсімдік. Астық дақылдарының зиянкестерi. #зоологиялық. Астық өнімдерін күзде тасығанда және қыста сақтау кезінде зақымдайтын зиянкестер. Астық дариясы. #поэтикалық. Мол, шексіз кең егін алқабы. Астық кептіру. егіншар. Әрқайсысының физикалық, физиологиялық, биологиялық ерекшеліктеріне және сақталу мерзіміне қарай әртүрлi тәсілмен масақты дақылдардың дәніндегi артық ылғалды жою. Астық қандаласы. #зоологиялық. <лат. trіgоnоtуhіs rufісоrnіs> Дәндi дақылдарды зақымдайтын зиянды жәндік. Астық қоймасы. Астықты сақтауға арналған орын. Астық қоңызы. #зоологиялық. <лат. аnіsоplіa аgrісоla> Дәндi дақылдарды зақымдайтын қоңыз түрi. Астық құйды. #поэтикалық. Дәндi дақылдарды өткіздi, жинап әкеп төктi. Астық масасы. #зоологиялық. <лат. mауetіоla destruсtоr> Галмиз тұқымдасына жататын, дәндi дақылдарды зақымдайтын ұзын мұртты маса. Астық саудасы. #экономикалық. Дүние жүзi елдерi арасындағы астық экспорты мен импорты. Астық сүлікшесi. #зоологиялық. <лат. lema melаnоrus> Жапырақ жемірлерi тұқымдасына жататын қоңыз; дәндi дақылдар зиянкесi. Астық тартты. Дәндi дақылдарды бір жерден екіншi жерге тасыды, апарды. Астық тұқымдасы. #ботаникалық. <лат. grаmіneаl> Барлығы дерлік шөптесін, кейбіреуi ғана бұта не ағаш болып келетін дара жарнақты өсімдіктер тобы. Астық шаруашылығы. Дәндi дақылдарды өндіру жүйесi; егіншілік кәсібінің ең күрделi саласының бірi.
АСТЫҚАҒАШ з a т. #өсімдік. <лат. аrtосаrpus integrіfоdіa> Тұт ағашы тұқымдасына жататын, гүлдерi бірүйлi, жемістерi iрi болатын сүректi өсімдік.
АСТЫҚЖАҚСАРТҚЫШ #сын есім. Астық сапасын арттыратын, жоғары сапалы (астық).
АСТЫҚКЕПТІРГІШ астықкептіргіш мәшине. егіншар. Астық кептіруге арналып жасал ған техникалық құрал, ауылшаруашылық мәшине нің бір түрi.
АСТЫҚСЫЗ #сын есім. Астығы жоқ, дәнсіз, азықсыз, жемсіз.
АСТЫҚТАЙ #үстеу. Астық түрінде, астық күйінде.
АСТЫҚТЕСКІШ #зат есім. #зоологиялық. <лат. Stego-lіum pаnісeum> Қатты қанаттылар отрядына жататын тескіш қоңыздар тұқымдасының өкілi.
АСТЫҚТИЕУІШ астықтиеуіш мәшине. егіншар. Астық тиеуге арналып жасалған құрал, ауылшаруашылық мәшиненің бір түрi.
АСТЫҚТЫ #сын есім. Дәндi дақылдары мол, астығы көп.
АСТЫҚХАНА #зат есім. Астық жинайтын, сақ тай тын орын, қойма.
АСТЫҚШЫ #зат есім. Астық жинаушы.
АСТЫЛЫ-ҮСТІЛІ #үстеу. 1. Қос қабатты. 2. Бiрінің үстіне бірін.
АСТЫН-ҮСТІН #үстеу. Қалай болса солай, бейберекет; жоғары-төмен. Астын-үстін аударылды. Опыртопыры шықты, астанкестенi шықты. Астын-үстін еттi [ аударды ]. Опыртопырын шығарды, астан-кестен қылды.
АСТЫҢҒЫ #сын есім. 1. Төменгi, аяққы. 2. Заттың үстіңгi жағына қарама-қарсы. Астыңғы ерін. #анатомиялық. <лат. iаbіum inferіus> Адамның, жануардың үстіңгi ерінге қарама қарсы бөлігi. Астыңғы ерні жер тіреп, үстіңгі ерні көк тіреп. #фольклор. Ауыз әдебиетінде кездесетін жүйрік атқа қатысты айтылатын әсірелеудің бір түрі.
АСТЫР 1#омоним = #етістік. Тамақ салғызу, ет пісірту.
АСТЫР 2#омоним = #етістік. Іліп қойғызу, дарға асқызу.
АСТЫР 3#омоним = #етістік. #сөйлеу. Асырып жіберту, бір межеден, бір нәрседен асқызу.
АСТЫРТ = #етістік. Қазан көтерттіру, ас дайындату.
АСТЫРТ 1#омоним #зат есім. Таудың етегінен төмен көлденең жазықтық.
АСТЫРТ 2#омоним #үстеу. сөйлеу. Астыртын.
АСТЫРТТА #зат есім. Таудың етегінен төмен көлденең жазықтық.
АСТЫРТЫН #үстеу. Жасырын, құпия, жанға білдірмей. Астыртын жұмыс. Жасырын, құпия істелген саяси жұмыс. Астыртын мағына. #филологиялық. Мәтінде көрінетін немесе ауыспалы мағына; ауыспалы бейнелеу. Астыртын ұйым. #саяси. Ресми рұқсат етілмегендіктен, жасырын түрде құрылған әлеуметтік, саяси, әскери т.б. сипаттағы мақсатқа ұйымдасқан адамдардың тобы.
АСТЫРУ 1#омоним деген АСТЫРУ 2#омоним деген АСТЫ-ҮСТІ #зат есім. Бiр заттың астыңғы жағы мен үстіңгi жағы. Астыүстіне келтірдi. Астан-кестен қылды, бейберекет еттi, ойрантопырын шығарды. Астыүстіне түсті. Құрдай жорғалап құрметтеді, әлпеш теді, көңілін аулады, жаны қалмай күттi. Астыүстіне шығарды. Ұйқытұйқысын шығарды, астан-кестен қылды. Астыүстіне шықты. Ұйқытұйқысы шықты, астан-кестен болды. Астыүстін қазды [ қазбалады ]. Егжей тегжейіне дейін тәптіштеп ежіктедi. Астыүстін қақтады [ айналдырды ]. Жержебіріне жете қатты сөктi, ұрысты.
АСТЫҚ #зат есім. 1. Бидай, тары, арпа, сұлы, күріш, жүгерi, тағы басқа дәндi дақылдың жалпы аты. 2. #жергілікті сөз. Бидайдың ұны. Астық бастырды. егіншар. Дәндi дақылдысабағынан, масағынан, қауызынан бөлдi. Астық бастыру. егіншар. Астық жинаудың дәндi дақылдарды масағынан, сабағынан, қауызынан ажыратудан тұратын бір кезеңi. Астық бітесi. #зоологиялық. <лат. tоxоptera grаmіnum> Көк немесе сарғыш сұр түстi, дәндi дақылдарды зақымдайтын ұсақ жәндік. Астық дақылдары. егіншар. Астық тұқымдасына жататын ауылшаруашылық т.б. мақсатта арнайы өсірілетін өсімдік. Астық дақылдарының зиянкестерi. #зоологиялық. Астық өнімдерін күзде тасығанда және қыста сақтау кезінде зақымдайтын зиянкестер. Астық дариясы. #поэтикалық. Мол, шексіз кең егін алқабы. Астық кептіру. егіншар. Әрқайсысының физикалық, физиологиялық, биологиялық ерекшеліктеріне және сақталу мерзіміне қарай әртүрлi тәсілмен масақты дақылдардың дәніндегi артық ылғалды жою. Астық қандаласы. #зоологиялық. <лат. trіgоnоtуhіs rufісоrnіs> Дәндi дақылдарды зақымдайтын зиянды жәндік. Астық қоймасы. Астықты сақтауға арналған орын. Астық қоңызы. #зоологиялық. <лат. аnіsоplіa аgrісоla> Дәндi дақылдарды зақымдайтын қоңыз түрi. Астық құйды. #поэтикалық. Дәндi дақылдарды өткіздi, жинап әкеп төктi. Астық масасы. #зоологиялық. <лат. mауetіоla destruсtоr> Галмиз тұқымдасына жататын, дәндi дақылдарды зақымдайтын ұзын мұртты маса. Астық саудасы. #экономикалық. Дүние жүзi елдерi арасындағы астық экспорты мен импорты. Астық сүлікшесi. #зоологиялық. <лат. lema melаnоrus> Жапырақ жемірлерi тұқымдасына жататын қоңыз; дәндi дақылдар зиянкесi. Астық тартты. Дәндi дақылдарды бір жерден екіншi жерге тасыды, апарды. Астық тұқымдасы. #ботаникалық. <лат. grаmіneаl> Барлығы дерлік шөптесін, кейбіреуi ғана бұта не ағаш болып келетін дара жарнақты өсімдіктер тобы. Астық шаруашылығы. Дәндi дақылдарды өндіру жүйесi; егіншілік кәсібінің ең күрделi саласының бірi.
АСТЫҚАҒАШ з a т. #өсімдік. <лат. аrtосаrpus integrіfоdіa> Тұт ағашы тұқымдасына жататын, гүлдерi бірүйлi, жемістерi iрi болатын сүректi өсімдік.
АСТЫҚЖАҚСАРТҚЫШ #сын есім. Астық сапасын арттыратын, жоғары сапалы (астық).
АСТЫҚКЕПТІРГІШ астықкептіргіш мәшине. егіншар. Астық кептіруге арналып жасал ған техникалық құрал, ауылшаруашылық мәшине нің бір түрi.
АСТЫҚСЫЗ #сын есім. Астығы жоқ, дәнсіз, азықсыз, жемсіз.
АСТЫҚТАЙ #үстеу. Астық түрінде, астық күйінде.
АСТЫҚТЕСКІШ #зат есім. #зоологиялық. <лат. Stego-lіum pаnісeum> Қатты қанаттылар отрядына жататын тескіш қоңыздар тұқымдасының өкілi.
АСТЫҚТИЕУІШ астықтиеуіш мәшине. егіншар. Астық тиеуге арналып жасалған құрал, ауылшаруашылық мәшиненің бір түрi.
АСТЫҚТЫ #сын есім. Дәндi дақылдары мол, астығы көп.
АСТЫҚХАНА #зат есім. Астық жинайтын, сақ тай тын орын, қойма.
АСТЫҚШЫ #зат есім. Астық жинаушы.
АСТЫЛЫ-ҮСТІЛІ #үстеу. 1. Қос қабатты. 2. Бiрінің үстіне бірін.
АСТЫН-ҮСТІН #үстеу. Қалай болса солай, бейберекет; жоғары-төмен. Астын-үстін аударылды. Опыртопыры шықты, астанкестенi шықты. Астын-үстін еттi [ аударды ]. Опыртопырын шығарды, астан-кестен қылды.
АСТЫҢҒЫ #сын есім. 1. Төменгi, аяққы. 2. Заттың үстіңгi жағына қарама-қарсы. Астыңғы ерін. #анатомиялық. <лат. iаbіum inferіus> Адамның, жануардың үстіңгi ерінге қарама қарсы бөлігi. Астыңғы ерні жер тіреп, үстіңгі ерні көк тіреп. #фольклор. Ауыз әдебиетінде кездесетін жүйрік атқа қатысты айтылатын әсірелеудің бір түрі.
АСТЫР 1#омоним = #етістік. Тамақ салғызу, ет пісірту.
АСТЫР 2#омоним = #етістік. Іліп қойғызу, дарға асқызу.
АСТЫР 3#омоним = #етістік. #сөйлеу. Асырып жіберту, бір межеден, бір нәрседен асқызу.
АСТЫРТ = #етістік. Қазан көтерттіру, ас дайындату.
АСТЫРТ 1#омоним #зат есім. Таудың етегінен төмен көлденең жазықтық.
АСТЫРТ 2#омоним #үстеу. сөйлеу. Астыртын.
АСТЫРТТА #зат есім. Таудың етегінен төмен көлденең жазықтық.
АСТЫРТЫН #үстеу. Жасырын, құпия, жанға білдірмей. Астыртын жұмыс. Жасырын, құпия істелген саяси жұмыс. Астыртын мағына. #филологиялық. Мәтінде көрінетін немесе ауыспалы мағына; ауыспалы бейнелеу. Астыртын ұйым. #саяси. Ресми рұқсат етілмегендіктен, жасырын түрде құрылған әлеуметтік, саяси, әскери т.б. сипаттағы мақсатқа ұйымдасқан адамдардың тобы.
АСТЫРУ 1#омоним деген АСТЫРУ 2#омоним деген АСТЫ-ҮСТІ #зат есім. Бiр заттың астыңғы жағы мен үстіңгi жағы. Астыүстіне келтірдi. Астан-кестен қылды, бейберекет еттi, ойрантопырын шығарды. Астыүстіне түсті. Құрдай жорғалап құрметтеді, әлпеш теді, көңілін аулады, жаны қалмай күттi. Астыүстіне шығарды. Ұйқытұйқысын шығарды, астан-кестен қылды. Астыүстіне шықты. Ұйқытұйқысы шықты, астан-кестен болды. Астыүстін қазды [ қазбалады ]. Егжей тегжейіне дейін тәптіштеп ежіктедi. Астыүстін қақтады [ айналдырды ]. Жержебіріне жете қатты сөктi, ұрысты.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий