Толковый словарь казахского языка: Асат>
АСА 1#омоним [ #араб тілі. ] #зат есім. #мифологиялық. 1. Диуананың, дінимифтік аңыздардағы пайғамбарлардың қолына ұстайтын ерекше таяғы. 2. Ұзын таяқ. 3. Дәрежелi адамдар (хан, би, қажы т.б.) қолына ұстайтын таяқ. 4. Балгер, сопылар ұстайтын таяқ.
АСА 2#омоним #сын есім. Артық, астам, көп. Аса жұрт. #көнерген сөз. Туысқан ел, өз жұрты. Аса қымбат. а) Ерекше бағалы, асқан құнды. ә) Өте қажетті, тапшы, зәру. Аса сілтедi. Шамадан тыс кетіп қалды, еркінсіп, артық кеттi.
АСА 3#омоним #үстеу. Өте, сонша, ерекше, тым. Аса бір. #экспрессивті. Сондай бір, ерекше, асқан деген күшейткіш мағынаны білдіретін сөзқолданыс. Аса жаңа жұлдыздар. #астрономиялық. Астрономиялық есеппен алғанда кейінірек пайда болған жұлдыздар.
АСА = #етістік. 1. Ауызды толтыра тамақ жеу. 2. #ауыспалы мағына. Бiреудің есесінен пайда табу, жем қылу. Асарын асап, жасарын жасады. Көп жасап, дәуренi өттi, көрер өмір қызығын көрдi.
АСАБА 1#омоним #зат есім. #этнографиялық. Байраққа, туға және найзаға тағылатын түстi баулар.
АСАБА 2#омоним #зат есім. #көнерген сөз. Тойды жүргізушi, басқарушы, дастарқан басшысы.
АСАБА 3#омоним #сын есім. көнерген сөз. Оспадар, топас, ұрда жық.
АСАБИЯТ #зат есім. Зорлыізомбылықпен үстем дік етушілік.
АСАҒЫШ #сын есім. Жемқор, тойымсыз.
АСАДАЛ #зат есім. #этнографиялық. Тамақ пен ыдыс-аяқ сақталатын кебеже.
АСАЙМҰСА 1#омоним #зат есім. #өсімдік. #сөйлеу. Асай-мүсей.
АСАЙМҰСА 2#омоним #зат есім. #көнерген сөз. Ұшына үшкір темір орнатқан таяқ.
АСАЙ-МҮСЕЙ #зат есім. #өсімдік. <лат. аbelіa> Биіктігi екi-үш метр болып өсетін, ұшқат тұқымдасына жататын қатты бұталы өсімдік.
АСАЙ-МҮСЕЙ #зат есім. 1. діни. Бақсылар тұтынған сиқырлы мүліктердің жиынтық атауы. 2. #жергілікті сөз. Мойынға асынып не арқалап жүретін құрал-сайман, ұсақ-түйек заттар.
АСАЛЫ #сын есім. Асасы бар, аса ұстаған.
АСАМ бір асам. Ауыз толым #тамақ өнеркəсібі.
АСА-МАСА = #етістік. #сөйлеу. Асылу, асыңқырау.
АСАН асан болар. #жергілікті сөз. Құп болар, қабыл болар. Асан қылды. #көнерген сөз. Жақсы күннің шапағатын тигіздi, адам баласын ниетіне жеткіздi.
АСАНА санск. #зат есім. Йогада белгілi бір медитативтi немесе терапевтік нәтижеге жету үшін қолданылатын арнаулы поза, тұла бойдың жатысы.
АСАНҚАЙҒЫ #зат есім. Мұңға батушылық, сары уайымға салынушылық. Асанқайғыға түстi [ салынды ]. Уайым жедi, күдер үзіп, торықты. Асанқайғыңды айтпай отыршы. Сарыуайымыңды айта берме, қайғыға салынба.
АСАНҚАЙҒЬІЛАН = #етістік. Сары уайымға салыну.
АСАНҚАЙҒЫЛАНУ деген АСАНҚАЙҒЫЛЫҚ #зат есім. Сары уайымға салынушылық.
АСАПШЫ з a т. #жергілікті сөз. Есепшi.
АСАР #зат есім. #этнографиялық. Бiреудің үлкен, қау ырт жұмысына көпшіліктің беретін көмегi, жәрдемi, үме. Асар көбейсін. тілек. Қуаныш молайсын, iшіпжемің көбейсін. Асар салысты. #жергілікті сөз. Көмекке келдi, көмектестi.
АСАР-АСПАС #сын есім. Бiр нәрсенің деңгейi-мен шамалас, азғана асатын.
АСАРЛА = #етістік. Көп болып жиылып қауырт жұмысқа кірісу, жәрдем беру.
АСАРЛАТ = #етістік. Жұртты қауырт жұмысқа, жәрдем беруге шақыру, көпшілік көмегін пайдалану.
АСАРЛАТУ деген АСАРШЫ #зат есім. Бiреудің қауырт жұмысына тегін көмек беретін жиынға қатысушы адам.
АСАС құйрық-бауыр асасты. #этнографиялық. Құда түсу дәстүріне байланысты құйрық-бауыр жегізу ырымын жасады.
АСАСИ [ #араб тілі. ] #сын есім. сөйлеу. Негізгi, басты.
АСАТ [ #араб тілі. ] #зат есім. #көнерген сөз. Шiлде айы.
АСАТ = #етістік. 1. Еттi, майды көпшілікке үлестіру. 2. #ауыспалы мағына. Малға жемшөбін беру, алдына шөп салу. Асатып жібердi. #саятшылық. Арнайы бапталатын қыран құсқа кесек етті қам күйінде, мұзды т.б. жұтқызып жіберді.
АСАТ = #етістік. Қиған екi ағаштың басын бірбіріне қашап ұстастыру.
АСАТАЯҚ 1#омоним [ #араб тілі. ] #зат есім. Ұзын таяқ; аса.
АСАТАЯҚ 2#омоним #зат есім. #музыкалық. Дыбысты сілкітіп шығаратын қазақтың көне музыка аспабы.
АСАТАЯҚТЫ #сын есім. Асатаяқ ұстаған, асатаяғы бар.
АСАТТЫР = #етістік. Құйрықбауырды май қосып жегіздіру.
АСАТТЫРУ деген АСАТУ 1#омоним З a т. #этнографиялық. Табақта қалған еттi дастарқан басындағыларға бір-бір асатып өту дәстүрi.
АСАТУ 2#омоним деген АСАТУ 3#омоним деген АСАТЫНАН #үстеу. көнерген сөз. Аяқ астынан, кенеттен, тосыннан.
АСАУ 1#омоним #сын есім. 1. Жүген-құрық тимеген, үйретілмеген, тарпаң, бас білгi емес. // Асау ат, асау тай. 2. #ауыспалы мағына. Бетімен бұла өскен, ерке, тентек. 3. #ауыспалы мағына. Тыйымсыз, тауы шағылмаған, еркінсіп кеткен. 4. #ауыспалы мағына. Ерке, назды, жалынды. 5. #ауыспалы мағына. Қатал, талапшыл. 6. #ауыспалы мағына. Бұрқ-сарқ еткен, буырқанған, дүлей. Асау бие. Сауылып үйретілген ұрғашы жылқы. Асауға құрық салғандай. Әуресi, машақаты көп, қиын. Асауға құрық салғандай шыңғырды. Азар да безер болып, аттонын ала қашты, шеніне жолатпады. Асауға тұсау. Тентек, шайпау мінездi, iсәрекетi шалт мінезқұлықтарды жөнге салып, қалыпты қауымдық тәртіпке бойсұндыру. Асаудың құлағында ойнады. Асауға бас білдірдi, шеберлік, ептілік көрсеттi. Асау жүрек. #поэтикалық. Сезімтал, тосырқау жатырқауды көп біле бермейтін, албырт, беті қайтпаған жас көңіл. Асау қымыз. #этнографиялық. Бестi қымыздан да ұзақ ашыған ащы қымыз. Асау мәстек. #ойын. Бос керілген жіпке отырып, жерден таяқ алатын қазақтың ұлттық ойыны. Асау нардай. Тентек түйедей. Асау нәпсі. Ырыққа бағынбай кеткен құлқын. Асау өзен. #бейнелі сөзқолданыс. Таудан құлай аққан екпінмен ақ бұрқақ болып жатқан, асты тастақ өзен. Асау тайдай тулады. Қатты ашуланды, бұрқ-сарқ етіп қайнады. Асау үйрету. Жүген-құрық тимеген, қолда ұсталынбаған жылқыны арнайы мініске үйрету.
АСАУ 2#омоним деген АСАУ-АЛБЫРТ #сын есім. Қызу, ерке, тентек.
АСАУДАЙ #сын есім. 1. Асау сияқты. 2. Асау күйінде. Асаудай [ асаудайын ] бұлқынды. Ырыққа көнбедi, қатты тулады.
АСАУДАЙЫН #сын есім. поэтикалық. Асаудай.
АСАУКӨК #зат есім. #этнографиялық. Қонақасы бергеннен кейін қонаққа ән салғызып, ойын ойнату дәстүрi; қонақкәде.
АСАУЛАН = #етістік. Асаулық мінез таныту, кеу де көрсету.
АСАУЛАНУ деген АСАУЛЫҚ #зат есім. 1. Жүген-құрық тимегендік, шәлкестік. 2. #ауыспалы мағына. Өр мінезділік, тәкаппарлық, тентектік.
АСАУСУ деген АСАУСЫ = #етістік. Мiніс көрмей, біраз асаулыққа әдеттеніп қалу.
АСАУСЫН = #етістік. Асаулық танытқансу, бой бермегенсу.
АСАУСЫТ = #етістік. Мiніске үйретпей, асаулыққа әдеттендіріп алу.
АСАУША #үстеу. Асау сияқты, асауға ұқсап.
АСА 2#омоним #сын есім. Артық, астам, көп. Аса жұрт. #көнерген сөз. Туысқан ел, өз жұрты. Аса қымбат. а) Ерекше бағалы, асқан құнды. ә) Өте қажетті, тапшы, зәру. Аса сілтедi. Шамадан тыс кетіп қалды, еркінсіп, артық кеттi.
АСА 3#омоним #үстеу. Өте, сонша, ерекше, тым. Аса бір. #экспрессивті. Сондай бір, ерекше, асқан деген күшейткіш мағынаны білдіретін сөзқолданыс. Аса жаңа жұлдыздар. #астрономиялық. Астрономиялық есеппен алғанда кейінірек пайда болған жұлдыздар.
АСА = #етістік. 1. Ауызды толтыра тамақ жеу. 2. #ауыспалы мағына. Бiреудің есесінен пайда табу, жем қылу. Асарын асап, жасарын жасады. Көп жасап, дәуренi өттi, көрер өмір қызығын көрдi.
АСАБА 1#омоним #зат есім. #этнографиялық. Байраққа, туға және найзаға тағылатын түстi баулар.
АСАБА 2#омоним #зат есім. #көнерген сөз. Тойды жүргізушi, басқарушы, дастарқан басшысы.
АСАБА 3#омоним #сын есім. көнерген сөз. Оспадар, топас, ұрда жық.
АСАБИЯТ #зат есім. Зорлыізомбылықпен үстем дік етушілік.
АСАҒЫШ #сын есім. Жемқор, тойымсыз.
АСАДАЛ #зат есім. #этнографиялық. Тамақ пен ыдыс-аяқ сақталатын кебеже.
АСАЙМҰСА 1#омоним #зат есім. #өсімдік. #сөйлеу. Асай-мүсей.
АСАЙМҰСА 2#омоним #зат есім. #көнерген сөз. Ұшына үшкір темір орнатқан таяқ.
АСАЙ-МҮСЕЙ #зат есім. #өсімдік. <лат. аbelіa> Биіктігi екi-үш метр болып өсетін, ұшқат тұқымдасына жататын қатты бұталы өсімдік.
АСАЙ-МҮСЕЙ #зат есім. 1. діни. Бақсылар тұтынған сиқырлы мүліктердің жиынтық атауы. 2. #жергілікті сөз. Мойынға асынып не арқалап жүретін құрал-сайман, ұсақ-түйек заттар.
АСАЛЫ #сын есім. Асасы бар, аса ұстаған.
АСАМ бір асам. Ауыз толым #тамақ өнеркəсібі.
АСА-МАСА = #етістік. #сөйлеу. Асылу, асыңқырау.
АСАН асан болар. #жергілікті сөз. Құп болар, қабыл болар. Асан қылды. #көнерген сөз. Жақсы күннің шапағатын тигіздi, адам баласын ниетіне жеткіздi.
АСАНА санск. #зат есім. Йогада белгілi бір медитативтi немесе терапевтік нәтижеге жету үшін қолданылатын арнаулы поза, тұла бойдың жатысы.
АСАНҚАЙҒЫ #зат есім. Мұңға батушылық, сары уайымға салынушылық. Асанқайғыға түстi [ салынды ]. Уайым жедi, күдер үзіп, торықты. Асанқайғыңды айтпай отыршы. Сарыуайымыңды айта берме, қайғыға салынба.
АСАНҚАЙҒЬІЛАН = #етістік. Сары уайымға салыну.
АСАНҚАЙҒЫЛАНУ деген АСАНҚАЙҒЫЛЫҚ #зат есім. Сары уайымға салынушылық.
АСАПШЫ з a т. #жергілікті сөз. Есепшi.
АСАР #зат есім. #этнографиялық. Бiреудің үлкен, қау ырт жұмысына көпшіліктің беретін көмегi, жәрдемi, үме. Асар көбейсін. тілек. Қуаныш молайсын, iшіпжемің көбейсін. Асар салысты. #жергілікті сөз. Көмекке келдi, көмектестi.
АСАР-АСПАС #сын есім. Бiр нәрсенің деңгейi-мен шамалас, азғана асатын.
АСАРЛА = #етістік. Көп болып жиылып қауырт жұмысқа кірісу, жәрдем беру.
АСАРЛАТ = #етістік. Жұртты қауырт жұмысқа, жәрдем беруге шақыру, көпшілік көмегін пайдалану.
АСАРЛАТУ деген АСАРШЫ #зат есім. Бiреудің қауырт жұмысына тегін көмек беретін жиынға қатысушы адам.
АСАС құйрық-бауыр асасты. #этнографиялық. Құда түсу дәстүріне байланысты құйрық-бауыр жегізу ырымын жасады.
АСАСИ [ #араб тілі. ] #сын есім. сөйлеу. Негізгi, басты.
АСАТ [ #араб тілі. ] #зат есім. #көнерген сөз. Шiлде айы.
АСАТ = #етістік. 1. Еттi, майды көпшілікке үлестіру. 2. #ауыспалы мағына. Малға жемшөбін беру, алдына шөп салу. Асатып жібердi. #саятшылық. Арнайы бапталатын қыран құсқа кесек етті қам күйінде, мұзды т.б. жұтқызып жіберді.
АСАТ = #етістік. Қиған екi ағаштың басын бірбіріне қашап ұстастыру.
АСАТАЯҚ 1#омоним [ #араб тілі. ] #зат есім. Ұзын таяқ; аса.
АСАТАЯҚ 2#омоним #зат есім. #музыкалық. Дыбысты сілкітіп шығаратын қазақтың көне музыка аспабы.
АСАТАЯҚТЫ #сын есім. Асатаяқ ұстаған, асатаяғы бар.
АСАТТЫР = #етістік. Құйрықбауырды май қосып жегіздіру.
АСАТТЫРУ деген АСАТУ 1#омоним З a т. #этнографиялық. Табақта қалған еттi дастарқан басындағыларға бір-бір асатып өту дәстүрi.
АСАТУ 2#омоним деген АСАТУ 3#омоним деген АСАТЫНАН #үстеу. көнерген сөз. Аяқ астынан, кенеттен, тосыннан.
АСАУ 1#омоним #сын есім. 1. Жүген-құрық тимеген, үйретілмеген, тарпаң, бас білгi емес. // Асау ат, асау тай. 2. #ауыспалы мағына. Бетімен бұла өскен, ерке, тентек. 3. #ауыспалы мағына. Тыйымсыз, тауы шағылмаған, еркінсіп кеткен. 4. #ауыспалы мағына. Ерке, назды, жалынды. 5. #ауыспалы мағына. Қатал, талапшыл. 6. #ауыспалы мағына. Бұрқ-сарқ еткен, буырқанған, дүлей. Асау бие. Сауылып үйретілген ұрғашы жылқы. Асауға құрық салғандай. Әуресi, машақаты көп, қиын. Асауға құрық салғандай шыңғырды. Азар да безер болып, аттонын ала қашты, шеніне жолатпады. Асауға тұсау. Тентек, шайпау мінездi, iсәрекетi шалт мінезқұлықтарды жөнге салып, қалыпты қауымдық тәртіпке бойсұндыру. Асаудың құлағында ойнады. Асауға бас білдірдi, шеберлік, ептілік көрсеттi. Асау жүрек. #поэтикалық. Сезімтал, тосырқау жатырқауды көп біле бермейтін, албырт, беті қайтпаған жас көңіл. Асау қымыз. #этнографиялық. Бестi қымыздан да ұзақ ашыған ащы қымыз. Асау мәстек. #ойын. Бос керілген жіпке отырып, жерден таяқ алатын қазақтың ұлттық ойыны. Асау нардай. Тентек түйедей. Асау нәпсі. Ырыққа бағынбай кеткен құлқын. Асау өзен. #бейнелі сөзқолданыс. Таудан құлай аққан екпінмен ақ бұрқақ болып жатқан, асты тастақ өзен. Асау тайдай тулады. Қатты ашуланды, бұрқ-сарқ етіп қайнады. Асау үйрету. Жүген-құрық тимеген, қолда ұсталынбаған жылқыны арнайы мініске үйрету.
АСАУ 2#омоним деген АСАУ-АЛБЫРТ #сын есім. Қызу, ерке, тентек.
АСАУДАЙ #сын есім. 1. Асау сияқты. 2. Асау күйінде. Асаудай [ асаудайын ] бұлқынды. Ырыққа көнбедi, қатты тулады.
АСАУДАЙЫН #сын есім. поэтикалық. Асаудай.
АСАУКӨК #зат есім. #этнографиялық. Қонақасы бергеннен кейін қонаққа ән салғызып, ойын ойнату дәстүрi; қонақкәде.
АСАУЛАН = #етістік. Асаулық мінез таныту, кеу де көрсету.
АСАУЛАНУ деген АСАУЛЫҚ #зат есім. 1. Жүген-құрық тимегендік, шәлкестік. 2. #ауыспалы мағына. Өр мінезділік, тәкаппарлық, тентектік.
АСАУСУ деген АСАУСЫ = #етістік. Мiніс көрмей, біраз асаулыққа әдеттеніп қалу.
АСАУСЫН = #етістік. Асаулық танытқансу, бой бермегенсу.
АСАУСЫТ = #етістік. Мiніске үйретпей, асаулыққа әдеттендіріп алу.
АСАУША #үстеу. Асау сияқты, асауға ұқсап.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий