Толковый словарь казахского языка: Алыс>
АЛЫС-АЛЫС #сын есім. Аралары жақын емес, шалғайшалғай, қашық-қашық.
АЛЫҚ #зат есім. 1. Жауласқан екi жақтың жеңгенi жеңілгенінен алатын алым; мал, мүлік, ақша. 2. #зат есім. жергілікті сөз. Аласы.
АЛЫҚ-БЕРІК #зат есім. #сөйлеу. Алым-берім.
АЛЫҚ-САЛЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Алым-салық.
АЛЫМ 1#омоним #зат есім. #сөйлеу. Ғалым.
АЛЫМ 2#омоним #зат есім. 1. #тарихи. Ерте кездерде жеңілген, тәуелдi болған жақтан немесе өзіне бағыныштылардан үстем болған жақтың алатын салық түрi. 2. #тарихи. <ор. оброк> Ресейде 1861 жылға дейін шаруалардан мемлекет немесе iрi жер иеленушілер тарапынан ақшалай немесе заттай алынған рентаның бір түрi. 3. #тарихи. Ертеректе қазақ қоғамында ақшалай немесе заттай алынған салық. 4. #қаржы термині. Түрлi мақсаттар үшін жиналатын төлемнің түрi. 5. Аласы, алатын нәрсе. 6. Бiреуге жасырын түрде берілетін сыйақы; пара. Алым алды. а) Салық алды. ә) Бәйге, жүлде алды. Алым жинау. Салық жинау. Алым тартқызу. Салық салу.
АЛЫМ 3#омоним #зат есім. #математикалық. Математикалық бөлшектің бір мүшесi, алынатын #санесім.
АЛЫМ-БЕРІМ 1 #зат есім. Бiреулермен зат алысып, зат берісіп тұратын iлікшатыстық, қарым-қатынас. Алым-берім iстедi. Тырысыптырманды, әрекет қылды.
АЛЫМ-БЕРІМ 2 #сын есім. Орташа ғана, мақ таулы емес, құбатөбел.
АЛЫМДЫ #сын есім. 1. Қайратты, қарымды, күштi, әлдi, қуатты. 2. Қамтуы мол, мол қамтитын. 3. #ауыспалы мағына. Келелi, назар аударарлықтай, көңіл бөлерліктей. 4. #ауыспалы мағына. Ұшқыр ойлы.
АЛЫМДЫЛЫҚ #зат есім. 1. Белгілi бір заттың қамту аясының кеңдігi. 2. #ауыспалы мағына. Қарымдылық; құлашының кеңдігi.
АЛЫМ-ЖЕМ #зат есім. Алатын, жейтін нәрселер.
АЛЫМ-ЖҰЛЫМ #сын есім. Алба-жұлба, өрімөрім, жыртық-жыртық.
АЛЫМ-ҚАЗЫНА #зат есім. Қазынаға құю үшін жиналатын салық.
АЛЫМҚОР #сын есім. сөйлеу. Парақор, жемқор.
АЛЫМҚОРЛЫҚ #зат есім. Парақорлық, алым алғыштық, жемқорлық.
АЛЫМПАЗ #сын есім. Тойымсыз, нысапсыз, жемқор.
АЛЫМСАҚ #зат есім. Алуға тиістi, алашақ адам, сатып алушы.
АЛЫМ-САЛҒЫРТ #зат есім. #сөйлеу. Алым-салық.
АЛЫМ-САЛЫҚ #зат есім. Алынатын салық түрлерінің жиынтығы.
АЛЫМ-САЛЫҚСЫЗ #сын есім. Алым-салық салынбаған, алымсалығы жоқ.
АЛЫМ-САЛЫМ 1 #зат есім. Алым-салық.
АЛЫМ-САЛЫМ 2 #сын есім. Салдыр-салақ, алқам-салқам, қалай болса солай.
АЛЫМ-САТЫҚ #зат есім. Алыпсатарлық, сауда-саттық.
АЛЫМСЫН = #етістік. Менсінбеу, кем санау.
АЛЫМШЫ #зат есім. Алушы, алым жинаушы.
АЛЫМ-ШЫҒЫН #зат есім. Салық пен төлем жиынтығы.
АЛЫМЫР #сын есім. сөйлеу. Алғыш, алуға бейім, икемдi, ашкөз.
АЛЫН = #етістік. 1. Жиналу, терілу. 2. Өзіне қаратылу, бағындырылу. 3. Белгілi бір ұйымға т.б. қабылдану; әскер қатарына шақырылу. 4. Тұрған жерінен, орнынан қозғалу, әкетілу, жылжытылу. 5. Берілген, көрсетілгеннен көшірілу, қайталану. 6. Шаш, сақал-мұрт, тырнақ т.б. заттардың артығының қырқылып, кесіп тасталуы. Алынбаған енші. бейн, өтелмеген парыз. Алынбай жүрген кек, тимей жүрген есе. Қарымтасы қайтпай, өтеуі түгелденбей жүрген орай.
АЛЫНДЫР = #етістік. Әкелдіру, жеткізілу, қойдырылу.
АЛЫНУ деген АЛЫНШЫ #зат есім. #көнерген сөз. Пара алушы, алым-салық алып, ел үстінен күн көрушi.
АЛЫП 1#омоним #зат есім. #көнерген сөз. Түркi-оғыз заманынан берi батырлардың, хансұлтандардың, қолбасшы ерлердің есіміне қосылып айтылып келе жатқан мәртебелi ныспы.
АЛЫП 2#омоним #сын есім. 1. Үлкен, зор, дәу. 2. Батыр тұлғалы, зор денелi (ер адам). // #мифологиялық. Ежелгi грек мифологиясындағы адамнан бірнеше есе iрi, алып денелi күш иелерi. Алып дене. Алпамсадай, зор бітім. Алып денелi. Ірi, зор, үлкен. Алып көртышқан. #зоологиялық. <лат. spаlаx gіgаnteus> Дене пішінi ұршық тәріздi, мойны қысқа, басы жалпақ, ал көзi мен құлақ қалқаны болмайтын, кеміргіштер отрядының соқыртышқан тұқымдасына жататын аң. Алып қалқаншалылар. #зоологиялық. <лат. gіgаntоstrасa> Палеозой эрасында суда тіршілік еткен, жойылып біткен жыртқыштар. Алып құрылыс. Жоспарлы түрде, кешенді салынып жатқан үлкен нысан. Алып планеталар. #астрономиялық. Көлемi де, массасы да жерден әлдеқайда үлкен Юпи тер, Сатурн, Уран және Нептун сияқты планеталар.
АЛЫП-ЖҰЛЫП #үстеу. Асығыс, шапшаң, алқын-жұлқын. Алып-жұлып бара жатқан. Соншалықты, асып кетердей. Алып-жұлып бара жатқан ештеңе жоқ. а) Айтарлықтай, дүрлігерліктей, қауіп ойларлықтай дәнеңе болған жоқ. ә) Өзгеден ерекшелігі, артықшылығы жоқ.
АЛЫПҚАШПА #сын есім. 1. Тiзгіндеуге көнбей, беталды лағып кететін (ат). 2. #ауыспалы мағына. Қызба, желіккіш. 3. #ауыспалы мағына. Дерегi жоқ, аныққанығы, расөтірігi белгісіз. Алыпқашпа сөз [ әңгіме ]. Өсек-аяң, ұзынқұлақ, өтірік сөз, қауесет.
АЛЫПҚАШТЫ 1#омоним #зат есім. Су ағысының аяғындағы үлкен бөгеттің жоғарғы жағынан бөгенi, деңгейдің биіктігіне жақын ағыс суын басқа жаққа бұрып ағызатын қосалқы арық.
АЛЫПҚАШТЫ 2#омоним #сын есім. Алыпқашпа (жүрдімбардым, негізсіз, аныққанығы белгісіз). Алыпқашты сөз [ әңгіме ]. Алыпқашпа сөз. Алыпқашты өсек. Жаңсақ айтылған сөз, қауесет.
АЛЫП-САЛ = #етістік. Нәрсенi, затты жинастыру, қайта ұстау.
АЛЫП-САЛУ деген АЛЫПСАТАР #зат есім. #экономикалық. < н е м. Spekulаnt> Дайын өнімдердi сатып алып, қайта қымбатқа сатушы адам, саудагер.
АЛЫПСАТАРЛЫҚ #зат есім. Арзанды қымбатқа сатып, кәсіп етушілік.
АЛЫПСОҚ #сын есім. Үлкен, зор, қайратты, қуатты (итке қатысты).
АЛЫПТАЙ #сын есім. Алып тәріздi, алып сияқты; үлкен.
АЛЫПТЫҚ #зат есім. Алыпқа тән қасиет, үлкендік, iрілік, мықтылық.
АЛЫП-ҰШ = #етістік. Асығу, көңіл тоқтатпау, жү регi тоқтамау.
АЛЫПҰШПА #сын есім. 1. Қызба, жел мінездi. 2. Негізсіз, үстіртін.
АЛЫС #сын есім. 1. Шалғай, жырақ, жақын емес. 2. Болашақ, келешек. 3. #ауыспалы мағына. Туыстығы жақын емес, атасы бөлек; бөтен, бөгде. Алыс көсілді. Әріге сілтеді, тереңнен қозғады, ұзаққа меңзеді. Алысқа бара алмады. а) Істеген iсi тындырымды болмады, жұмысы өнбедi, ештеңе өндірмедi. ә) Қатты кетпедi. Алысқа
АЛЫС 1#омоним = #етістік. Бiрге алу, ұстасу, көтерісу.
АЛЫС 2#омоним = #етістік. 1. Жағаласу, жұлысып ойнау. 2. Бiреумен біреу ұстасып қалу, төбелесу. 3. Күресу, арпалысу. 4. #ауыспалы мағына. Таласу, сөз таластыру, айтысу, тартысу.
АЛЫС-БЕРІС #зат есім. Алым-берім, ауыс-түйіс, айырбас. Алыс-беріс қылды. Ауыс-түйіс жасады, айырбастады.
АЛЫС-ЖАҚЫН #сын есім. 1. Алыс пен жақын, бәрi, түгел. // Алыс және жақын қашықтық. 2. Туыс пен бөгде, өзің мен өзге. // Алыс және жақын туыстар, ағайын; жұрт, ел.
АЛЫС-ЖАҚЫНДЫҚ #зат есім. Алыс пен жақындық, шалғай мен жуықтық.
АЛЫС-ЖУЫҚ #сын есім. 1. Алыс-жақын, қашық пен жақын. 2. #ауыспалы мағына. Ағайын-туған, жат-жақын.
АЛЫС-ЖҰЛҚЫС #зат есім. #сөйлеу. Алыс-жұлыс.
АЛЫС-ЖҰЛЫС #зат есім. Жанталас, алыс-тартыс.
АЛЫС-ЖҰЛЫС = #етістік. Алысып ойнау, жұлқыласу, жұлмаласу.
АЛЫС-ЖҰЛЫССЫЗ #сын есім. Алысжұлысы жоқ, таластартыссыз.
АЛЫС-ЖЫРАҚ #сын есім. Алыс, шалғай, жырақ.
АЛЫСПАҚ #зат есім. Күрес, атүстi ұрыс, ойын атауы.
АЛЫССЫН = #етістік. Алыс санау, жырақ көру, қашықсыну.
АЛЫССЫНУ деген АЛЫСТА #үстеу. Қашықта, шалғайда.
АЛЫСТА = #етістік. 1. Қашықтау, жырақ тарту, алшақтау. 2. Қашықтыққа байланысты бір нәрсенің көрінуi, естілуi бәсеңдеу, көмескілену. 3. #ауыспалы мағына. Уақыты өтіп кету, ұмытылу. 4. #ауыспалы мағына. Бөгделену, бөтенсу, туыстықтан, жақын қатынастан алшақтау; iргесін алыс салу.
АЛЫСТАН = #етістік. Жырақтану, аулақтану.
АЛЫС-ТАРТЫС #зат есім. Күрес, алыс-жұлыс, дау-дамай.
АЛЫСТАТ = #етістік. 1. Жырақ әкету, қашықтату, аулақтату. 2. Бәсеңдету, көмескілету. 3. #ауыспалы мағына. Бөгделендіру, бөтенсіндіру, жат санату, туыстықтан, жақын қатынастан алшақтату.
АЛЫСТАТҚЫШ #зат есім. анатомиялық. <лат. аbduсtоr; аb – сыртқа қарай; duko – серпу, денеден алыстатқыш> Адамда қол мен аяқ, жануарларда алдыңғы және артқы аяқтар буындарына әсер ету арқылы аталған мүшелерi денеден алыстататын бұлшық #етістік.
АЛЫСТАТУ деген АЛЫСТАУ деген АЛЫСТЫҚ #зат есім. Алыс жерге тән сипат, қашықтық, шалғайлық.
АЛЫСТЫР 1#омоним = #етістік. Бiреумен араластыру, қатынастыру.
АЛЫСТЫР 2#омоним = #етістік. Төбелестіру, жұлыстыру, арпалыстыру.
АЛЫСТЫРУ деген АЛЫСУ 1#омоним деген АЛЫСУ 2#омоним деген АЛЫСУШЫ #зат есім. Таласушы, жағаласушы, айтысушы.
АЛЫСШЫЛ #сын есім. Алысқа шабатын, ұзаққа жүгіретін.
АЛЫСЫП-ЖҰЛЫС = #етістік. Таласыптартысу, жұлқыласу, жұлмаласу.
АЛЫСЫП-ЖҰЛЫСУ деген АЛЫСЫП-ТАРТЫС = #етістік. Алысып-жұлысу, жағаласу.
АЛЫСЫП-ТАРТЫСУ деген ЖАҚЫН-АЛЫС #сын есім. Жақын көретін де, алыс санайтын да.
АЛЫҚ #зат есім. 1. Жауласқан екi жақтың жеңгенi жеңілгенінен алатын алым; мал, мүлік, ақша. 2. #зат есім. жергілікті сөз. Аласы.
АЛЫҚ-БЕРІК #зат есім. #сөйлеу. Алым-берім.
АЛЫҚ-САЛЫҚ #зат есім. #сөйлеу. Алым-салық.
АЛЫМ 1#омоним #зат есім. #сөйлеу. Ғалым.
АЛЫМ 2#омоним #зат есім. 1. #тарихи. Ерте кездерде жеңілген, тәуелдi болған жақтан немесе өзіне бағыныштылардан үстем болған жақтың алатын салық түрi. 2. #тарихи. <ор. оброк> Ресейде 1861 жылға дейін шаруалардан мемлекет немесе iрi жер иеленушілер тарапынан ақшалай немесе заттай алынған рентаның бір түрi. 3. #тарихи. Ертеректе қазақ қоғамында ақшалай немесе заттай алынған салық. 4. #қаржы термині. Түрлi мақсаттар үшін жиналатын төлемнің түрi. 5. Аласы, алатын нәрсе. 6. Бiреуге жасырын түрде берілетін сыйақы; пара. Алым алды. а) Салық алды. ә) Бәйге, жүлде алды. Алым жинау. Салық жинау. Алым тартқызу. Салық салу.
АЛЫМ 3#омоним #зат есім. #математикалық. Математикалық бөлшектің бір мүшесi, алынатын #санесім.
АЛЫМ-БЕРІМ 1 #зат есім. Бiреулермен зат алысып, зат берісіп тұратын iлікшатыстық, қарым-қатынас. Алым-берім iстедi. Тырысыптырманды, әрекет қылды.
АЛЫМ-БЕРІМ 2 #сын есім. Орташа ғана, мақ таулы емес, құбатөбел.
АЛЫМДЫ #сын есім. 1. Қайратты, қарымды, күштi, әлдi, қуатты. 2. Қамтуы мол, мол қамтитын. 3. #ауыспалы мағына. Келелi, назар аударарлықтай, көңіл бөлерліктей. 4. #ауыспалы мағына. Ұшқыр ойлы.
АЛЫМДЫЛЫҚ #зат есім. 1. Белгілi бір заттың қамту аясының кеңдігi. 2. #ауыспалы мағына. Қарымдылық; құлашының кеңдігi.
АЛЫМ-ЖЕМ #зат есім. Алатын, жейтін нәрселер.
АЛЫМ-ЖҰЛЫМ #сын есім. Алба-жұлба, өрімөрім, жыртық-жыртық.
АЛЫМ-ҚАЗЫНА #зат есім. Қазынаға құю үшін жиналатын салық.
АЛЫМҚОР #сын есім. сөйлеу. Парақор, жемқор.
АЛЫМҚОРЛЫҚ #зат есім. Парақорлық, алым алғыштық, жемқорлық.
АЛЫМПАЗ #сын есім. Тойымсыз, нысапсыз, жемқор.
АЛЫМСАҚ #зат есім. Алуға тиістi, алашақ адам, сатып алушы.
АЛЫМ-САЛҒЫРТ #зат есім. #сөйлеу. Алым-салық.
АЛЫМ-САЛЫҚ #зат есім. Алынатын салық түрлерінің жиынтығы.
АЛЫМ-САЛЫҚСЫЗ #сын есім. Алым-салық салынбаған, алымсалығы жоқ.
АЛЫМ-САЛЫМ 1 #зат есім. Алым-салық.
АЛЫМ-САЛЫМ 2 #сын есім. Салдыр-салақ, алқам-салқам, қалай болса солай.
АЛЫМ-САТЫҚ #зат есім. Алыпсатарлық, сауда-саттық.
АЛЫМСЫН = #етістік. Менсінбеу, кем санау.
АЛЫМШЫ #зат есім. Алушы, алым жинаушы.
АЛЫМ-ШЫҒЫН #зат есім. Салық пен төлем жиынтығы.
АЛЫМЫР #сын есім. сөйлеу. Алғыш, алуға бейім, икемдi, ашкөз.
АЛЫН = #етістік. 1. Жиналу, терілу. 2. Өзіне қаратылу, бағындырылу. 3. Белгілi бір ұйымға т.б. қабылдану; әскер қатарына шақырылу. 4. Тұрған жерінен, орнынан қозғалу, әкетілу, жылжытылу. 5. Берілген, көрсетілгеннен көшірілу, қайталану. 6. Шаш, сақал-мұрт, тырнақ т.б. заттардың артығының қырқылып, кесіп тасталуы. Алынбаған енші. бейн, өтелмеген парыз. Алынбай жүрген кек, тимей жүрген есе. Қарымтасы қайтпай, өтеуі түгелденбей жүрген орай.
АЛЫНДЫР = #етістік. Әкелдіру, жеткізілу, қойдырылу.
АЛЫНУ деген АЛЫНШЫ #зат есім. #көнерген сөз. Пара алушы, алым-салық алып, ел үстінен күн көрушi.
АЛЫП 1#омоним #зат есім. #көнерген сөз. Түркi-оғыз заманынан берi батырлардың, хансұлтандардың, қолбасшы ерлердің есіміне қосылып айтылып келе жатқан мәртебелi ныспы.
АЛЫП 2#омоним #сын есім. 1. Үлкен, зор, дәу. 2. Батыр тұлғалы, зор денелi (ер адам). // #мифологиялық. Ежелгi грек мифологиясындағы адамнан бірнеше есе iрi, алып денелi күш иелерi. Алып дене. Алпамсадай, зор бітім. Алып денелi. Ірi, зор, үлкен. Алып көртышқан. #зоологиялық. <лат. spаlаx gіgаnteus> Дене пішінi ұршық тәріздi, мойны қысқа, басы жалпақ, ал көзi мен құлақ қалқаны болмайтын, кеміргіштер отрядының соқыртышқан тұқымдасына жататын аң. Алып қалқаншалылар. #зоологиялық. <лат. gіgаntоstrасa> Палеозой эрасында суда тіршілік еткен, жойылып біткен жыртқыштар. Алып құрылыс. Жоспарлы түрде, кешенді салынып жатқан үлкен нысан. Алып планеталар. #астрономиялық. Көлемi де, массасы да жерден әлдеқайда үлкен Юпи тер, Сатурн, Уран және Нептун сияқты планеталар.
АЛЫП-ЖҰЛЫП #үстеу. Асығыс, шапшаң, алқын-жұлқын. Алып-жұлып бара жатқан. Соншалықты, асып кетердей. Алып-жұлып бара жатқан ештеңе жоқ. а) Айтарлықтай, дүрлігерліктей, қауіп ойларлықтай дәнеңе болған жоқ. ә) Өзгеден ерекшелігі, артықшылығы жоқ.
АЛЫПҚАШПА #сын есім. 1. Тiзгіндеуге көнбей, беталды лағып кететін (ат). 2. #ауыспалы мағына. Қызба, желіккіш. 3. #ауыспалы мағына. Дерегi жоқ, аныққанығы, расөтірігi белгісіз. Алыпқашпа сөз [ әңгіме ]. Өсек-аяң, ұзынқұлақ, өтірік сөз, қауесет.
АЛЫПҚАШТЫ 1#омоним #зат есім. Су ағысының аяғындағы үлкен бөгеттің жоғарғы жағынан бөгенi, деңгейдің биіктігіне жақын ағыс суын басқа жаққа бұрып ағызатын қосалқы арық.
АЛЫПҚАШТЫ 2#омоним #сын есім. Алыпқашпа (жүрдімбардым, негізсіз, аныққанығы белгісіз). Алыпқашты сөз [ әңгіме ]. Алыпқашпа сөз. Алыпқашты өсек. Жаңсақ айтылған сөз, қауесет.
АЛЫП-САЛ = #етістік. Нәрсенi, затты жинастыру, қайта ұстау.
АЛЫП-САЛУ деген АЛЫПСАТАР #зат есім. #экономикалық. < н е м. Spekulаnt> Дайын өнімдердi сатып алып, қайта қымбатқа сатушы адам, саудагер.
АЛЫПСАТАРЛЫҚ #зат есім. Арзанды қымбатқа сатып, кәсіп етушілік.
АЛЫПСОҚ #сын есім. Үлкен, зор, қайратты, қуатты (итке қатысты).
АЛЫПТАЙ #сын есім. Алып тәріздi, алып сияқты; үлкен.
АЛЫПТЫҚ #зат есім. Алыпқа тән қасиет, үлкендік, iрілік, мықтылық.
АЛЫП-ҰШ = #етістік. Асығу, көңіл тоқтатпау, жү регi тоқтамау.
АЛЫПҰШПА #сын есім. 1. Қызба, жел мінездi. 2. Негізсіз, үстіртін.
АЛЫС #сын есім. 1. Шалғай, жырақ, жақын емес. 2. Болашақ, келешек. 3. #ауыспалы мағына. Туыстығы жақын емес, атасы бөлек; бөтен, бөгде. Алыс көсілді. Әріге сілтеді, тереңнен қозғады, ұзаққа меңзеді. Алысқа бара алмады. а) Істеген iсi тындырымды болмады, жұмысы өнбедi, ештеңе өндірмедi. ә) Қатты кетпедi. Алысқа
АЛЫС 1#омоним = #етістік. Бiрге алу, ұстасу, көтерісу.
АЛЫС 2#омоним = #етістік. 1. Жағаласу, жұлысып ойнау. 2. Бiреумен біреу ұстасып қалу, төбелесу. 3. Күресу, арпалысу. 4. #ауыспалы мағына. Таласу, сөз таластыру, айтысу, тартысу.
АЛЫС-БЕРІС #зат есім. Алым-берім, ауыс-түйіс, айырбас. Алыс-беріс қылды. Ауыс-түйіс жасады, айырбастады.
АЛЫС-ЖАҚЫН #сын есім. 1. Алыс пен жақын, бәрi, түгел. // Алыс және жақын қашықтық. 2. Туыс пен бөгде, өзің мен өзге. // Алыс және жақын туыстар, ағайын; жұрт, ел.
АЛЫС-ЖАҚЫНДЫҚ #зат есім. Алыс пен жақындық, шалғай мен жуықтық.
АЛЫС-ЖУЫҚ #сын есім. 1. Алыс-жақын, қашық пен жақын. 2. #ауыспалы мағына. Ағайын-туған, жат-жақын.
АЛЫС-ЖҰЛҚЫС #зат есім. #сөйлеу. Алыс-жұлыс.
АЛЫС-ЖҰЛЫС #зат есім. Жанталас, алыс-тартыс.
АЛЫС-ЖҰЛЫС = #етістік. Алысып ойнау, жұлқыласу, жұлмаласу.
АЛЫС-ЖҰЛЫССЫЗ #сын есім. Алысжұлысы жоқ, таластартыссыз.
АЛЫС-ЖЫРАҚ #сын есім. Алыс, шалғай, жырақ.
АЛЫСПАҚ #зат есім. Күрес, атүстi ұрыс, ойын атауы.
АЛЫССЫН = #етістік. Алыс санау, жырақ көру, қашықсыну.
АЛЫССЫНУ деген АЛЫСТА #үстеу. Қашықта, шалғайда.
АЛЫСТА = #етістік. 1. Қашықтау, жырақ тарту, алшақтау. 2. Қашықтыққа байланысты бір нәрсенің көрінуi, естілуi бәсеңдеу, көмескілену. 3. #ауыспалы мағына. Уақыты өтіп кету, ұмытылу. 4. #ауыспалы мағына. Бөгделену, бөтенсу, туыстықтан, жақын қатынастан алшақтау; iргесін алыс салу.
АЛЫСТАН = #етістік. Жырақтану, аулақтану.
АЛЫС-ТАРТЫС #зат есім. Күрес, алыс-жұлыс, дау-дамай.
АЛЫСТАТ = #етістік. 1. Жырақ әкету, қашықтату, аулақтату. 2. Бәсеңдету, көмескілету. 3. #ауыспалы мағына. Бөгделендіру, бөтенсіндіру, жат санату, туыстықтан, жақын қатынастан алшақтату.
АЛЫСТАТҚЫШ #зат есім. анатомиялық. <лат. аbduсtоr; аb – сыртқа қарай; duko – серпу, денеден алыстатқыш> Адамда қол мен аяқ, жануарларда алдыңғы және артқы аяқтар буындарына әсер ету арқылы аталған мүшелерi денеден алыстататын бұлшық #етістік.
АЛЫСТАТУ деген АЛЫСТАУ деген АЛЫСТЫҚ #зат есім. Алыс жерге тән сипат, қашықтық, шалғайлық.
АЛЫСТЫР 1#омоним = #етістік. Бiреумен араластыру, қатынастыру.
АЛЫСТЫР 2#омоним = #етістік. Төбелестіру, жұлыстыру, арпалыстыру.
АЛЫСТЫРУ деген АЛЫСУ 1#омоним деген АЛЫСУ 2#омоним деген АЛЫСУШЫ #зат есім. Таласушы, жағаласушы, айтысушы.
АЛЫСШЫЛ #сын есім. Алысқа шабатын, ұзаққа жүгіретін.
АЛЫСЫП-ЖҰЛЫС = #етістік. Таласыптартысу, жұлқыласу, жұлмаласу.
АЛЫСЫП-ЖҰЛЫСУ деген АЛЫСЫП-ТАРТЫС = #етістік. Алысып-жұлысу, жағаласу.
АЛЫСЫП-ТАРТЫСУ деген ЖАҚЫН-АЛЫС #сын есім. Жақын көретін де, алыс санайтын да.
© 2021. Wonder Words
Институт интеллектуальных технологий